I FZ 177/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, , , po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 224/18 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 17 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił A. L. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia 12 lutego 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a."). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że podniesione przez skarżącego okoliczności w postaci możliwości utraty płynności finansowej w sytuacji zapłaty ww. kwoty nie zostały w sposób wiarygodny i pełny uprawdopodobnione. Bowiem skarżący, uzasadniając swój wniosek, wskazał ogólnie na konieczność ponoszenia bieżących wydatków w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, bez wskazania chociażby przybliżonej kwoty tych wydatków. Nie podał także skarżący żadnych informacji dotyczących posiadanego majątku, czy to firmowego, czy to osobistego. Jedyną konkretną informacją zawartą w załącznikach do wniosku, jest wysokość otrzymanych pożyczek i związanych z nimi spłat. Sąd ocenił, że w tej sytuacji, nie znając sytuacji materialnej skarżącego, trudno stwierdzić, czy rzeczywiście występuje zagrożenie utratą płynności finansowej wskutek wykonania decyzji. Brak kompletnej dokumentacji obrazującej rzeczywistą kondycję finansową skarżącego uniemożliwia pozytywne rozpoznanie wniosku. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że zachodzą okoliczności z art.61 § 3 P.p.s.a., uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący we wniosku wskazał i udokumentował jedynie konieczność ponoszenia kosztów rat leasingowych oraz spłaty po pożyczek. Ponadto Sąd dodał, że skarżący nie wymienił stanu swojej rodziny, nie przedstawił rzeczywistych kosztów jej utrzymania, czy też majątku jaki ewentualnie posiada. W tej sytuacji Sąd nie mógł ocenić, czy jedynym sposobem spełnienia zobowiązania podatkowego jest egzekwowanie jej w oparciu o prowadzoną przez skarżącego działalność gospodarczą. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o uwzględnienie zażalenia, zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy narazi to skarżącego na nieodwracalną szkodę z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności, gdyż wyegzekwowanie należności na podstawie zaskarżonej decyzji doprowadzi do konieczności zamknięcia działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego z uwagi na fakt, iż wysokość sumy dochodzonej zaskarżoną decyzją jest znacząca i skarżący nie posiada środków na jej pokrycie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zatem zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, stosownie do treści art. 61 § 3 tej ustawy, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Z treści tego przepisu wynikają dwie przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie wyjaśniono, że przesłanka odnosząca się do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana przez zwrot wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Ponadto w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jej interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 listopada 2014 r., II FZ 1504/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że argumentacja skarżącego dotycząca spełnienia przesłanek przemawiających za zasadnością wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej nie została poparta stosownymi dokumentami, które pozwoliłyby dokonać pełnej oceny zasadności jego twierdzeń. Wobec tego prawidłowo Sąd przyjął, że skarżący nie wykazał we wniosku w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków Nie jest bowiem wystarczającą w kontekście obowiązku wykazania przez stronę, że zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. argumentacja skarżącego, która sprowadzała się do ogólnych twierdzeń mających potwierdzać, że przedłożone dokumenty w pełni obrazują jego fatalną sytuację finansową. Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego zawartych w zażaleniu wskazać należy, że sama dolegliwość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. W podsumowaniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie wykonał ciążącego na nim z mocy art. 61 § 3 P.p.s.a. obowiązku wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro skarżący dąży do wykazania, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do tej szkody majątkowej, konieczne jest odniesienie tej kwoty do stanu majątkowego skarżącego. W rozpoznawanej sprawie nie było to możliwe ze względu na brak stosownych informacji i dokumentów przekazanych przez skarżącego. Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.