I FZ 29/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2022 r. sygn. akt I SA/Po 452/22 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA w Poznaniu Katarzyny Wolnej-Kubickiej w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr 3001-IOV-11.4103.6.2022 w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2018 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 5 września 2022 r. sygn. akt I SA/Po 452/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek C. sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (dalej jako Wnioskodawczyni lub Skarżąca) o wyłączenie sędziego WSA w Poznaniu Katarzyny Wolnej-Kubickiej. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienie WSA wskazał, że wniosek o wyłączenie sędziego Katarzyny Wolnej-Kubickiej na podst. art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sprowadzał się do postawienia tezy, że złożenie przez tego sędziego podpisu pod listą poparcia sędziego - kandydata do Krajowej Rady Sądownictwa, który został następnie wybrany do tego gremium przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej stanowi okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Z tezą tą nie zgodził się Sąd pierwszej instancji, wskazując, że w złożonym wniosku o wyłączenie tego sędziego brak natomiast jakiegokolwiek odniesienia się przez stronę do realiów danej konkretnej sprawy i wykazania, iż w tej konkretnej sprawie, dotyczącej przecież jedynie skargi w przedmiocie oddalenia skargi na czynność zabezpieczającą, zachodzą specyficzne dla niej okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego Katarzyny Wolnej-Kubickiej od jej rozpoznawania ze względu na wątpliwości co do jej bezstronności. Ta okoliczność przesądzała zaś o konieczności oddalenia wniosku w tym zakresie jako nie wykazującego zaistnienia okoliczności o jakich mowa w art. 19 p.p.s.a., tj. okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, a nie we wszelkich sprawach rozpoznawanych przez tego sędziego. Podobnie zdaniem WSA nie mogły odnieść postulowanego przez wnioskodawcę skutku także argumenty dotyczące uczestniczenia przez sędziego Katarzynę Wolną-Kubicką – poprzez podpisanie listy poparcia dla kandydata na członka Krajowej Rady Sądownictwa – w psuciu ładu konstytucyjnego i tworzeniu wątpliwych, szkodliwych od strony praworządności mechanizmów. Niezależnie bowiem od gołosłowności twierdzeń strony co do intencjonalności tego rodzaju zachowań sędziego, którego dotyczy wniosek, zauważyć należy, iż ewentualne naruszenie przez sędziego zasad etyki mogłoby stanowić przesłankę dla jego wyłączenia od orzekania w konkretnej sprawie jedynie w przypadku, gdyby mogło wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, czego jak wyjaśniono powyżej strona wnioskująca nie wykazała. Nie zgadzając się z zaskarżonym postanowieniem, Skarżąca wywiodła od niego zażalenie, zarzucając wydanemu postanowieniu błędną wykładnię i zastosowanie przepisu: 1. art. 19 zw. z art, 20 p.p.s.a w związku z wnioskiem wobec sędziego WSA Katarzyny Nikodem w postaci uznania, że: 1.1. brak etycznego zachowania sędziego przy podpisywaniu list poparcia na podstawie ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa w brzmieniu obowiązującym od 17 stycznia 2018 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 389 ze zm.) dalej: neoKRS, nie jest przesłanką uprawdopodabniającą jego bezstronność i niezawisłość wobec władzy wykonawczej; 1.2. brak etycznego zachowania sędziego przy podpisywaniu list poparcia do neo-KRS w postaci blankietowej dystrybułowanych przez skompromitowanego moralnie prawnika wiceministra sprawiedliwości nie jest przesłanką uprawdopodabniającą jego bezstronność i niezawisłość wobec władzy wykonawczej i serwilistycznego stosunku do niej; 1.3. okłamanie przedstawicieli Skarżącej na sali rozpraw, podając nie prawdziwą przyczynę odmowy nagrywania rozprawy jest zachowanie etycznym, gdyż było to tylko błędne przekonanie; 1.4. systematyczne i notoryczne faworyzowanie strony administracyjnej w sprawach poprzez uchylaniem się od weryfikacji treści upoważnień, pełnomocnictw mimo wielokrotnych wniosków Skarżącej jest działaniem bezstronnym; 1.5. faworyzowanie strony administracyjnej postępowania względem strony skarżącej tym samym pozbawiając ją do korzystania z przysługujących praw w efekcie nie ustalając stanu faktycznego w sprawie, legitymizując działanie osób do tego nie upoważnionych; 1.6. złożenie przez sędziów oświadczeń w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a. o takiej samej treści w takiej samej formie świadczy o ich indywidualnej treści jest etycznym i bezstronnym działaniem; 1.7. odrzucenie wniosków Skarżącej w zakresie ustalenia drogi zawodowej sędziego na podstawie art. 6 § 1 pkt 7 i art. 6 § 2 i § 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), a więc nie sprawdzenie i nie przyjęcie odpowiedniej treści oświadczenia sędziego czy zachodziła relacja zawodowe, personalna z organem władzy wykonawczej z którym spór prowadzi Skarżąca; 1.8. brak etycznego zachowania sędziego w podpisywaniu list poparcia do neo-KRS nie jest przesłanką uprawdopodabniającego bezstronność i niezawisłość wobec władzy wykonawczej; 2. świadome pominięcie przez sąd I instancji wykładni przepisów dotyczących ustawy o neo-KRS w orzecznictwa TSUE, a wręcz je pośrednio negując; 3. stronniczy dobór sędziów rozstrzygających wniosek przez przeprowadzenia losowania wśród sędziów I wydziału WSA w Poznaniu z udziałem sędziów, wobec których został złożony wniosek o wyłączenia z prowadzenia postępowania; 4. nierozpatrzenie wniosków dowodowych Skarżącej; 5. plagiat postanowienia z dnia 25.04.2022 r. w sprawie sygn. akt I SA/Po 257/21 i z dnia 4.08.2022 r. w sprawie sygn. akt I SA/Po 845/21, a tym samym nie uwzględnienie w sprawie wszystkich argumentów strony Skarżącej. W konsekwencji powyższych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia z dnia 4.08.2022 r. w całości (sic!), uznanie faktu uwiarygodnienia przesłanek braku bezstronności wskazanych sędziów oraz zwrot kosztów postępowania zgodnie z normami przepisanymi Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wniesione w niniejszej sprawie zażalenie w sposób oczywisty nie odnosi się do zaskarżonego postanowienia. Nie dotyczy on bowiem sędziego sprawozdawcy wyznaczonego w sprawie I SA/Po 452/22, SWSA Katarzyny Wolnej-Kubickiej, której dotyczył wniosek o wyłączenie sędziego i w związku z którym zapadło zaskarżone postanowienie. Przedmiotowe zażalenie dotyczy innego sędziego WSA w Poznaniu – sędziego WSA Katarzyny Nikodem (vide np. strona 1, 3, 5, 27, 31, 34, 41, 44 zażalenia) i polemizuje co do zasady z postanowieniem WSA w Poznaniu o sygn. I SA/Po 854/21 z 4 sierpnia 2022 r. Postanowienie to jest szeroko cytowane w zażaleniu i to do niego zasadniczo odnosi się Skarżąca w zażaleniu. Podobnie wniosek o "uchylenie postanowienia z 4.08.2022 r. w całości" utrzymuje Naczelny Sąd Administracyjny w przekonaniu, że w istocie złożone zażalenie – jedynie opatrzone tutejszą sygnaturą I SA/Po 452/22 – w istocie nie dotyczy i nie polemizuje z nominalnie zaskarżonym orzeczeniem. Mnogość odniesień do postanowienia wydanego w innej sprawie Skarżącej a także odnoszenie się do innego sędziego w całej rozciągłości uzasadnienia łącznie przeczą możliwości uznania tych "błędów" za jedynie omyłki pisarskie. Naczelny Sąd Administracyjny pozbawiony jest więc możliwości merytorycznej polemiki z niniejszym zażaleniem, które dotyczy innej sprawy i operuje argumentacją o wyłączenie zupełnie innego sędziego. Z kolei analizując zaskarżone postanowienie tutejszy Sąd nie znalazł powodów ku jego uchyleniu. Orzeczenie owo w sposób rzeczowy odnosi się do istoty sprawy, prawidłowo rekonstruując normę z art. 19 p.p.s.a. i podkreślając, że okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego muszą być każdorazowo odniesione do toczącego się postępowania. Tryb wyłączenia sędziego na wniosek strony z art. 19 p.p.s.a. nie może stanowi mechanizmu kwestionowania spełniania przez sędziego wymogów bezstronności i niezawisłości in abstracto, w stosunku do nieokreślonego katalogu sprawy, a do tego de facto zmierzał pierwotny wniosek. Omawiane postępowanie nie może służyć za środek do oceny etycznej danych zachowań sędziego niezwiązanych z rozpoznawaną sprawą, a właściwym do tego trybem mogłoby być ewentualne postępowanie dyscyplinarne lub procedura uregulowana w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Jednocześnie warto wskazać w tej kwestii na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. I FPS 3/22, w której wskazano, że "Zakres przedmiotowy normy art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492)." Końcowo odnosząc się do twierdzenia strony co do "plagiatu" innych postanowień w ramach zaskarżonego orzeczenia wskazać należy, że orzeczenia sądowe nie podlegają ochronie praw autorskich. Samo podobieństwo danego orzeczenia do innego, zwłaszcza wydanego w analogicznych sprawach tej samej Strony nie świadczy samoistnie o wadliwości. Zaskarżone postanowienie prawidłowo odnosi się do istoty złożonego w niniejszej sprawie wniosku o wyłączenie sędziego i prawidłowo przeprowadza jego analizę, skutkującą prawidłowym rozstrzygnięciem w sprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.