I FZ 32/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 407/19 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 3 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia 2016 r. do października 2017 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie decyzji.

Postanowieniem z 17 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił J. J. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 3 czerwca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia 2016 r. do października 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 12 marca 2019 r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że skarżący na podstawie art. 61 § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 12 marca 2019 r. Wskazując, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki, skarżący podkreślił, że wydana w sprawie decyzja określa zobowiązanie podatkowe w ogromnej wysokości. Wskazał, że organ posiadając uprawnienie do dokonania czynności zmierzających do zaspokojenia należności, zapewne przeprowadzi egzekucję w pierwszej kolejności z nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje wraz z ojcem, matką oraz bratem, a której wartość wynosi około 550.000 zł. Wykonalność zaskarżonej decyzji oznacza zatem dla skarżącego możliwość utraty jego domu - miejsca zamieszkania również najbliższej rodziny. Skarżący ponadto stwierdził, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje praktyczną likwidację prowadzonej przez niego działalności. Wydanie decyzji na tak ogromną kwotę, a w konsekwencji zajęcie rachunków bankowych i zastosowanie innych zabezpieczeń spowoduje niemożliwość prowadzenia działalności gospodarczej. Potwierdzeniem powyższego jest zawieszenie od dnia 28 stycznia 2019 r. prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego. Wskazane skutki, zdaniem wnioskodawcy, stanowią nieodwracalne konsekwencje wykonania zaskarżonych decyzji, których nie można będzie naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Do wniosku skarżący załączył wydruk z CEIDG potwierdzający zawieszenie wykonywania działalności. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a. Chociaż bowiem skarżący uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazał na wysokość dochodzonego przez organ zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług w kwocie 8.679.693 zł, to ustawodawca nie przewidział przesłanki wysokości należności, która automatycznie skutkowałaby udzieleniem ochrony tymczasowej. Sama w sobie wysokość ciążącego na skarżącym zobowiązania podatkowego nie może więc stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, nie ulega bowiem wątpliwości, że skutki egzekucji danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości, ale również od wartości majątku, z którego egzekucja może być dokonywana. W ocenie Sądu, niebezpieczeństwo utraty nieruchomości i przedsiębiorstwa nie jest wystarczające, by stwierdzić, że uprawdopodobnione zostały argumenty wniosku o możliwości spowodowania przez wykonanie zaskarżonej decyzji tak znaczących skutków jak wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżący w żaden sposób nie tłumaczy, dlaczego wykonanie decyzji łączy z automatyczną utratą domu. Z kolei wskazywana utrata przedsiębiorstwa dotyczy zawieszonej już działalności gospodarczej. Chcąc przyjąć podniesiony argument dotyczący blokady kont bankowych firmy, tak jak uzasadniono we wniosku, należałoby przyjąć, że każdorazowo w takim przypadku znalazłby zastosowanie art. 61 § 3 P.p.s.a., nie wynika to jednak z jego treści. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprze odmowę wstrzymania wykonania decyzji, pomimo zajścia przesłanek do jej wstrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., I FSK 1427/11, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie: CBOSA). Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., I FZ 219/11; z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; publik. CBOSA). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie z uwagi na argumentację podniesioną w zażaleniu oraz dołączone do niego załączniki (nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt [...]; wyciąg z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej potwierdzający zawieszenie działalności gospodarczej z dniem 28 stycznia 2019 r.; nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...]; zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 29 maja 2019 r.; bankowe wezwanie do wykupu weksla na kwotę 155.999,84 zł, z dnia 17 czerwca 2019 r.; zawiadomienie o wszczęciu egzekucji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. z dnia 5 września 2019 r.; treść księgi wieczystej dotyczącej nieruchomości wraz z informacjami o hipotece; wyciągi z rachunku bankowego skarżącego, z których wynika coraz niższe (z miesiąca na miesiąc) saldo, aż do wartości -753,80 zł za listopad 2019 r.), co jest dopuszczalne, zważywszy na odformalizowany charakter trybu zażaleniowego. W zażaleniu strona przedstawiła okoliczności, które wskazują, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenie skutki. W szczególności Sąd wziął pod uwagę sytuację materialną skarżącego dotyczącą posiadanych zobowiązań, możliwości ich spłaty oraz fakt, że skarżący nie ma możliwości wypłaty środków na zajętym rachunku bankowym, a prowadzona egzekucja uniemożliwi uzyskanie środków pieniężnych niezbędnych do zaspokojenia podstawowych nawet potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny (rodziców i brata), a w konsekwencji doprowadzi do upadłości firmy oraz utraty miejsca zamieszkania rodziny, jako jedynego składnika majątku skarżącego o większej wartości (według wniosku o przyznanie prawa pomocy nieruchomość ma wartość 550.000 zł). Zauważyć też wypada, że podstawą działania sądu administracyjnego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, uczynić należy niewątpliwie całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został zgromadzony w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. Oczywiście ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa zawsze na skarżącym (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2019 r., sygn. akt I FZ 100/19, CBOSA). Postanowieniem z dnia 28 października 2019 r., I SPP/Bd 136/19, WSA w Bydgoszczy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, po dokonaniu analizy złożonych przez skarżącego w dniu 17 czerwca 2019 r. dokumentów i informacji i dojściu do wniosku, że ani samodzielnie, ani przy pomocy domowników, skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Inne są naturalnie przesłanki przyznania prawa pomocy, a inne wstrzymania wykonania decyzji, natomiast dokumenty te nie są bez znaczenia w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane argumenty oraz przedłożone wraz z zażaleniem dokumenty wskazują na spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Na zakończenie należy dodać, że wstrzymanie wykonania decyzji nie pozbawi Państwa wpływu środków do budżetu, gdyż w przypadku niekorzystnego dla żalącego się rozstrzygnięcia decyzja zostanie wykonana. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.