I GZ 103/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 października 2019 r. , sygn. akt V SA/Wa 1228/19 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 lutego 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 992/18 odrzucił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka) na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt WA XII Ns-Rej.KRS 71614/16/670 referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy – XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego ustanowił kuratora dla A. Sp. z o.o. w Warszawie – nieposiadającej organu uprawnionego do jej reprezentowania. W dniu 21 maja 2018 r. kurator wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną w komparycji decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy ww. postanowienia zakres uprawnień kuratora określony został jako upoważnienie do reprezentowania A. Sp. z o.o. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości w sprawie zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie projektu "Modyfikacja istniejącej platformy e-learningowej i wdrożenie dedykowanej internetowej platformy B2B, automatyzującej procesy biznesowe między A. Sp. z o.o. i jej partnerami". Wobec powyższego skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podpisanie skargi przez osobę uprawnioną do reprezentowania spółki oraz przedłożenie dokumentu, z którego wynika umocowanie do podpisania skargi – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi kurator nadesłał ww. postanowienie z 19 kwietnia 2017 r., które nie upoważnia do wystąpienia ze skargą na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania. W orzeczeniu tym brak jest bowiem jakiejkolwiek wzmianki, że mocą tego postanowienia reprezentacja kuratora rozciąga się na reprezentację spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Rozszerzająca interpretacja umocowania jest niedopuszczalna. Reasumując Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie kurator, który wniósł skargę w imieniu spółki, nie jest umocowany do reprezentowania skarżącej, zaś brak formalny skargi nie został uzupełniony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył kurator G. Z. (dalej: kurator Spółki) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Postanowieniem z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 992/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie z 8 lutego 2019 r. wskazując, że ze względu na błąd w doręczeniu zaskarżonego postanowienie zażalenie zostało wniesione w terminie zatem jest zasadne. Nadto Sąd wskazał, że kwestia reprezentacji strony skarżącej w dalszym toku postępowania sądowoadministracyjnego jest innym zagadnieniem niż samo wniesienie skargi. Co będzie implikowało po uprawomocnieniu się niniejszego postanowienia rozważenia kwestii zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 124 § 2 p.p.s.a. Postanowieniem z 31 października 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1228/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Jak wynika z cytowanego przepisu zrealizowanie się powyższej hipotezy obliguje sąd do zawieszenia postępowania. Do sądu należy jedynie ocena, czy ustalone okoliczności pozwalają uznać, że opisany brak rzeczywiście zaistniał. W sprawie niniejszej z dokumentów znajdujących się w aktach (postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt WA XII Ns-Rej.KRS71614/16/670 – str. 36) wynika, że skarżąca nie posiada organu uprawnionego do jej reprezentacji, natomiast ustanowiony dla Spółki kurator upoważniony był do reprezentowania skarżącej w postępowaniu administracyjnym. Mając na uwadze powyższe należy uznać, że wypełniona była hipoteza normy prawnej zawartej w art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co obligowało Sąd do zawieszenia postępowania z urzędu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł kurator Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na mocy art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Zgodnie zaś z art. 26 § 1 p.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25. Natomiast w myśl art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z powyższych przepisów wynika, że osoba prawna może działać w procesie sądowoadministracyjnym wówczas, gdy jej organy są zdolne do podjęcia czynności procesowych. Brak obsadzenia tych organów (np. sytuacja, kiedy nikt w danej spółce nie pełni funkcji członka zarządu) oznacza, że osoba prawna nie ma możliwości działania w postępowaniu sądowym. Jest to zatem brak w składzie organu strony, uniemożliwiający jej działanie. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że za podmiot uprawniony do prowadzenia spraw Spółki i jej reprezentowania nie może być uznany kurator Spółki powołany na podstawie art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej: k.c.). Zakres umocowania ustanowionego przez sąd w trybie art. 42 kc kuratora jest bowiem ograniczony. Przepis art. 42 § 2 k.c. zakreśla jednoznacznie kompetencje kuratora do czynności w nim wskazanych (por. np. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 maja 2004 r., sygn. akt III CK 249/2003, OSNC 2005, Nr 5, poz. 87). Zgodnie z treścią art. 42 § 2 k.c. kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Kurator ma zatem podjąć niezwłocznie wszelkie dopuszczalne działania, aby osoba prawna mogła działać przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie, jak wymaga tego przepis art. 38 k.c., lecz nie może zastępować tego organu (por. wyrok NSA z 10 marca 2008 r., sygn. II OSK 59/07, LEX nr 456325) Dlatego też ustanowiony kurator Spółki nie może prowadzić spraw spółki i ją reprezentować. Czynności te nie mają bowiem charakteru działań, dopuszczonych przez ustawodawcę dla kuratora. Powyższe potwierdza postanowienie referendarza sądowego Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt WA XII Ns-Rej.KRS71614/16/670, z którego jednoznacznie wynika, że skarżąca nie posiada organu uprawnionego do jej reprezentacji, natomiast ustanowiony dla Spółki kurator upoważniony był do reprezentowania skarżącej tylko w postępowaniu administracyjnym. Zatem zakres działania kuratora został jednoznacznie określony. Reasumując w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zawiesił postępowanie z urzędu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.