I GZ 108/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 9/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 sierpnia 2022 r. nr 1632/2022 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem 7 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 9/23, wydanym w sprawie ze skargi W. B. (dalej: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 sierpnia 2022 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę jako wniesioną po upływie terminu. Następnie postanowieniem z 8 marca 2023 r. WSA rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że oddalenie wniosku skarżącego jest uzasadnione brakiem wykazania winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżący skorzystał z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji z 2 sierpnia 2022 r. Sąd I instancji wskazał, że skarżący został w sposób prawidłowy pouczony o dwóch konkurencyjnych środkach zaskarżenia decyzji (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skardze do WSA) i jako pierwszy chronologicznie wybrał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie WSA takie działanie skarżącego determinuje dalsze postępowania w sprawie, bowiem w przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sąd administracyjny nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 8 marca 2023 r., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez nieprawidłową wykładnię prowadzącą do zaniechania zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżący prowadzi od kilku lat liczne postępowania mające na celu umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zaniechanie ich egzekucji. Mnogość korespondencji i sposobów kwestionowania decyzji ZUS mogła spowodować dezorientację skarżącego co do sposobu ochrony jego praw. W zaskarżonym postanowieniu pominięto również wiek i brak wiedzy prawniczej skarżącego. Zdaniem wnoszącego zażalenie, Sąd przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do dokonania takiej czynności i dokonać ich wszechstronnej oceny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd na wniosek strony, która bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postepowaniu sądowym, postanowi przywrócenie terminu. Natomiast w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z okoliczności sprawy wynika, że doręczona skarżącemu decyzja ZUS z 2 sierpnia 2022 r. zawierała jasno sformułowane pouczenie o alternatywnych środkach odwoławczych możliwych w stosunku do tej decyzji: wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy albo skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Pouczenie zawierało również informację o terminach, w jakich należało skorzystać z tych środków odwoławczych. Skarżący w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wystosował pismo do ZUS, które zostało potraktowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dopiero po dłuższym czasie, wobec niezałatwienia sprawy przez organ, wniósł skargę do WSA w Łodzi. Zasadnie zatem Sąd I instancji odrzucił tę skargę jako wniesioną po upływie terminu, a następnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, prawidłowo oceniając, że skarżący miał wiedzę o terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego od dnia otrzymania decyzji z prawidłowo i klarownie sformułowanym pouczeniem. Za słuszną należy także uznać zawartą w objętym zażaleniem postanowieniu oceną Sądu I instancji, zgodnie z którą niedopuszczalna (podlegająca odrzuceniu) jest skarga na decyzję, od której złożony został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.