I GZ 118/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Go 456/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Go 456/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił J. J. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji zaznaczył, że skarżący wskazał na przesłankę niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, a tym samym spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podniósł, że wyegzekwowanie kwoty 3.085.220,29 zł spowoduje nieodwracalne skutki w całym jego życiu, m. in. może doprowadzić do konieczności ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Zapłata powyższej kwoty przekracza jego możliwości finansowe, a wszczęcie postępowania egzekucyjnego wygeneruje dodatkowe koszty egzekucyjne i spowoduje, że nawet drobne środki finansowe, które obecnie skarżący pozyskuje w skali roku zostaną mu odebrane. Wyegzekwowanie jakichkolwiek pieniędzy, przy obecnym już stanie niskich dochodów, pozbawi go zupełnie środków do życia. W tej sytuacji wykonanie zaskarżonej decyzji nawet w niewielkiej części może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący przedłożył ponadto upomnienie z 8 grudnia 2020 r., którego kwota należności do uregulowania wynosi 3.148.820,99 zł. Skarżący odwołał się również do sytuacji panującej w naszym kraju w związku z pandemią, która uniemożliwia mu pozyskania środków do życia, nie mówiąc o zapłacie kilku milionowego zobowiązania, a wykonanie decyzji spowoduje rażące pogorszenie i tak bardzo trudnej sytuacji finansowej. Nadmienił, że swoją sytuację finansową opisał w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd I instancji wskazując na treść art. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania decyzji. Ewentualnie wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo). Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności. Okoliczności ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżacy nie wykazał swojej sytuacji majątkowej i materialnej, nie przedłożył żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącego (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku, była wykluczona. Zażalenie, powołujące analogiczne co wniosek, jak też niczym niepoparte twierdzenia, nie pozwala na podważenie prawidłowej oceny Sądu I instancji w tym zakresie. Trudno bowiem uznać, że ogólne twierdzenia skarżącego, że wyegzekwowanie kwoty zmusi go do ogłoszenia upadłości konsumenckiej oraz spowoduje nieodwracalne dla skutki i przyczyni się do gwałtownego zubożenia - stanowią uprawdopodobnienie wystąpienia w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobnił przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego, WSA nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA ocenił, że skarżący nie wykazał czy zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie. Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę WSA, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem o wstrzymanie również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zażalenia. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.