I GZ 152/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia doradcy podatkowego I. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 799/19 w zakresie odmowy przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przed sądem I instancji w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] lipca 2019 r.; nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 20 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 799/19 odmówił doradcy podatkowemu I. K. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przed Sądem I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący R. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie opłaty paliwowej. Postanowieniem z 15 października 2019 r. st. Referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W sprawie ustanowiono doradcę podatkowego I. K. W dniu 5 grudnia 2019 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego o zawieszenie postępowania sądowo-administracyjnego do czasu uprawomocnienia się wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 688/19. Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego nie był obecny, a Sąd oddalił ww. wniosek o zawieszenie postępowania. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Następnie pełnomocnik skarżącego wniósł o sporządzenie uzasadnienia. W dniu 14 lutego 2020 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną, natomiast w dniu 20 lutego 2020 r.(data stempla pocztowego) wniósł o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W piśmie oświadczył, że koszty nie zostały zapłacone w całości ani w części, a działalność zawodową wykonuje w formie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest zarejestrowany jako podatnik VAT. Pełnomocnik wskazał, że w wyroku nie zamieszczono rozstrzygnięcia co do zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Podniósł, że uczestniczył w postępowaniu przed sądem I instancji - uzupełnił skargę złożoną przez skarżącego, złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia oraz wniósł skargę kasacyjną. Sąd I instancji wskazał, że profesjonalny pełnomocnik nie był obecny na rozprawie 6 grudnia 2019 r., na której Sąd wydał wyrok oddalający skargę, a wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wraz z oświadczeniem sformułował po wniesieniu skargi kasacyjnej, w piśmie z dnia 18 lutego 2020 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 24 lutego 2020 r. W ocenie WSA wniosek pełnomocnika skarżącego w zakresie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przed sądem I instancji nie zasługiwał uwzględnienie, gdyż pełnomocnik nie był obecny na rozprawie i nie złożył wniosku wraz z oświadczeniem do zamknięcia rozprawy. Zażalenie na to postanowienie wniósł doradca podatkowy I. K., wnosząc o jego uchylenie i wydanie orzeczenia o przyznaniu i nakazie zapłaty na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: - art. 250 § 1 ppsa poprzez niezastosowanie, odmowę przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu; - art. 210 § 1 ppsa poprzez błędne zastosowanie, w sytuacji gdy w rozdziale III ppsa (w którym umiejscowiony jest art. 250 ppsa) nie ma bezpośredniego odesłania do stosowania przepisów Rozdziału I, Działu V przedmiotowej ustawy, a więc art. 210 § 1 ppsa - zgodnie z którym strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 250 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j. ze zm., dalej p.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1 (§ 2). Jak prawidłowo wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przepis art. 250 p.p.p.s.a. stanowi generalną regułę pozwalającą na przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu. Unormowanie to nie zawiera jednak postanowień dotyczących zasad orzekania w tej materii. Stąd też uzasadnione wydaje się odesłanie w tym zakresie do unormowań mających za przedmiot orzekanie o kosztach postępowania. Wniosek taki wspiera fakt, że wynagrodzenie fachowego pełnomocnika wchodzi w zakres kosztów postępowania - o czym przesądza art. 205 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego do momentu zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku przez Sąd I instancji nie zawarł wniosku o zwrot kosztów postępowania ani w złożonej skardze, ani w żadnym piśmie procesowym. Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2019 r., na której Sąd wydał wyrok oddalający skargę nie był obecny. Czynności tej nie można konwalidować późniejszym złożeniem wniosku wraz ze stosownym oświadczeniem, co uczynił pełnomocnik skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że do zaistniałej w sprawie sytuacji należy zastosować zasady zwrotu kosztów postępowania wynikające z Rozdziału 1 Działu V p.p.s.a. (art. 199- 210). Przemawia za tym wykładania systemowo-funkcjonalna. W myśl art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Stosownie do treści art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo zatem Sąd I instancji odmówił doradcy podatkowemu I. K. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przed Sądem I instancji wobec braku złożenia takiego wniosku do zamknięcia rozprawy przed Sądem I instancji. Natomiast wniosek pełnomocnika o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zostanie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi kasacyjnej i zwrocie akt przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia