I GZ 434/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2955/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 26 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2955/21 odmówił [...] - dalej: skarżącej lub stronie - wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 26 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w zapłacie należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Strona w skardze na ww. decyzję zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 26 lutego 2021 r. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że wyegzekwowanie kwoty określonej ww. decyzją wraz z odsetkami (około [...] tys. zł łącznie) jest ogromnym ciężarem przekraczającym możliwości finansowe przeciętnej osoby. Skarżąca nie dysponuje taką kwotą i musiałaby w celu jej spłaty zlikwidować cały swój majątek i zaciągnąć kredyt. Wskazano, że Skarżąca jest wdową, a trójka z jej dzieci korzysta jeszcze z jej wsparcia. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Warszawie podkreślił, że przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody zachodzi wówczas, gdy wyrządzona szkoda nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne. O ile dana okoliczność z natury swojej może być udokumentowana, to należy przedłożyć stosowne dokumenty. Sąd I instancji podniósł, że w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie strony skarżącej, iż wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje jest wystarczające do tego, aby wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uwzględniony. Bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki. To na stronie ciąży obowiązek uzasadnienia wniosku, w tym wskazania okoliczności uzasadniających udzielenie jej ochrony tymczasowej. Sąd administracyjny nie dokonuje żadnych ustaleń faktycznych w sprawie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest, bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie. Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. WSA podał, że w sprawie wniosek skarżącej powyższych wymogów nie spełnia. Jest, bowiem wnioskiem ogólnym, z którego nie wynika, jaka jest aktualna sytuacja majątkowa skarżącej. W uzasadnieniu wniosku ograniczono się jedynie do stwierdzenia, że wyegzekwowanie kwoty wraz z odsetkami określonej zaskarżoną decyzją "z całą pewnością jest ogromnym ciężarem przekraczającym możliwości finansowe przeciętnej osoby", wskazano też, że skarżąca pomaga trójce uczących się dzieci. Nie przedstawiono jednak żadnych dokumentów źródłowych obrazujących obecną sytuację majątkową skarżącej, a Sąd nie ocenia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej "przeciętnej osobie", lecz konkretnej wnioskodawczyni znajdującej się w sytuacji finansowej, która powinna być ujawniona na potrzeby rozpoznania wniosku. Sama groźba wszczęcia wobec skarżącej egzekucji administracyjnej nie może spełniać przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem w przypadku ewentualnego oddalenia skargi przez sąd, ochrona tymczasowa wygasa, a strona skarżąca będzie zobowiązana do zapłaty kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że przymusowa realizacja zobowiązań w drodze ewentualnej egzekucji, co do zasady powoduje dolegliwość w postaci uszczerbku finansowego, który przy regulowaniu zobowiązań - nawet znacznych - nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżący może otrzymać zwrot uiszczonych kwot. [...] wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca wskazała, że kwota dotacji do zwrotu stanowi dla niej znaczne obciążenie finansowe, której wykonanie rzutowałoby w sposób uciążliwy i negatywny na funkcjonowanie jej rodziny. Minister Funduszu i Polityki Regionalnej w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Dla zastosowania ochrony tymczasowej zgodnie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie wystarczy, zatem tak jak uczyniono to we wniosku i w zażaleniu przywołanie ww. przesłanek, lecz wymagane jest wykazanie ich istnienia. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona, jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Samo powołanie się na wystąpienie ww. przesłanek bez odniesienia ich do konkretnej sytuacji skarżącego świadczy o gołosłowności argumentacji strony skarżącej. Skarżąca, bowiem ani we wniosku, ani w zażaleniu nie przedstawiła, jaki posiada majątek, aby można było ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. O wyjaśnieniu sytuacji majątkowej nie świadczą przywołane w zażaleniu okoliczności związane z wysokością kwoty dotacji przypadającą do zwrotu oraz tego, że spowoduje ona u skarżącej znaczną uciążliwość Podstawy zastosowania ochrony tymczasowej nie można upatrywać również z koniecznością spłaty kwoty [...] zł. Trudna sytuacja materialna, czy też fakt, że wartość egzekwowanego świadczenia jest znacznie wyższa od wartości aktywów zobowiązanej, nie dowodzi, bowiem, że egzekucja może spowodować nieodwracalne (trudne do odwrócenia) skutki, czy też wyrządzić skarżącej znaczną szkodę. Nie jest także taką okolicznością wysokość zobowiązania objętego decyzją: wynika to z faktu, że w prawie administracyjnym przewidziano szereg środków egzekucyjnych, jak choćby egzekucja z pieniędzy, z rachunku bankowego czy z wynagrodzenia, które co do zasady nie prowadzą do zaistnienia okoliczności z art. 61 § 3 p.p.s.a., a są stosowane również wówczas, gdy wysokość dostępnych środków nie wystarcza na pokrycie całej kwoty zobowiązania jednorazowo. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.