I GZ 49/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A] Sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1026/18 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [A] Sp. z o.o. we W. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 21 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1026/18, odmówił [A] Sp. z o.o. we W. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W skardze na ww. decyzję skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem; nie jest w stanie zapłacić zobowiązania podatkowego w tak dużej kwocie, co kreuje obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jej zdaniem, skierowanie należności na drogę egzekucji wywoła po stronie skarżącej spółki szkody niemożliwe do odwrócenia. Nawet w przypadku uwzględnienia skargi, w przypadku ogłoszenia upadłości, spółka utraci wpływ na prowadzenie swoich spraw. W piśmie z 7 grudnia 2018 r. skarżąca podtrzymała wniosek, informując, że organ podatkowy skierował sprawę do egzekucji. Zajęto konto bankowe spółki. Utrzymanie tego stanu rzeczy spowoduje konieczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Postanowieniem z 23 listopada 2018 r. WSA przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odmówił spółce wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] listopada 2018 r., uznając, że nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków do odwrócenia skutków w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji. WSA podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności ani dokumentów, które mogłyby potwierdzić jej aktualną sytuację majątkową i konieczność zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Nie wykazała nawet, że rzeczywiście toczy się wobec niej jakieś postępowanie egzekucyjne i zostało zajęte jej konto bankowe. W związku z tym nie można stwierdzić, czy istnieje ryzyko utraty płynności finansowej oraz wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie i przekazanie wniosku do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że zobowiązanie podatkowe wynikające z zaskarżonej decyzji wynosi 33.850.412 zł (z odsetkami – ponad 50 mln zł), zaś spółka nie dysponuje taką kwotą. Bilans spółki za 2017 r. wykazuje kapitał zakładowy w kwocie 350 000 zł, jednakże kapitał własny spółki to jedynie 120 600,82 zł. Aktywa trwałe związane z wykonywaniem działalności gospodarczej przez spółkę według bilansu za 2017 r. stanowią kwotę 88 121,24 zł. Z rachunku zysków i strat za 2017 r. wynika, że spółka osiągnęła zysk netto w wysokości 52 931,57 zł; przychody ze sprzedaży wynosiły 1 856 360,09 zł, zaś koszty działalności operacyjnej – 1 915 908,95 zł. W efekcie spółka poniosła stratę ze sprzedaży w wysokości 59 548,86 zł. Według rachunku zysków i strat za miesiące od stycznia do sierpnia 2018 r. spółka osiągnęła przychody w kwocie 746 672,63 zł, przy kosztach działalności operacyjnej wynoszących 949 119,35 zł. Strata netto za ten okres wynosiła 202 568,96 zł. W dniu 1 października 2018 r. spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto, WSA w Łodzi postanowieniem z 23 listopada 2018 r., sygn. akt III SO/Łd 15/18 zwolnił skarżącą spółkę z ponoszenia kosztów sądowych w sprawie, w której wpis od skargi wynosił 100 000 zł, uznawszy, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ponadto, organ egzekucyjny zajął konto bankowe skarżącej (zawiadomienie z 4 grudnia 2018 r.) na kwotę 50 978 680,45 zł oraz wierzytelności pieniężne u kontrahentów spółki. W dniu 10 grudnia 2018 r. organ zajął należący do spółki samochód osobowy. Tego samego dnia spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości. Autor zażalenia podniósł, że prowadzenie wobec spółki egzekucji oraz ogłoszenie upadłości wyrządzi jej znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Nawet gdyby kwoty uzyskane ze sprzedaży egzekucyjnej aktywów spółki zostały jej zwrócone (w wyniku uwzględnienia skargi), to w przypadku wznowienia działalności nie będzie możliwe ponowne nabycie tych samych środków produkcji, a na nowe nie będzie spółki stać. Z kolei ogłoszenie upadłości spowoduje, że spółka utraci legitymację formalną w postępianiu sądowoadminisatrcyjnym wszczętym skargą. Skarżąca zauważyła ponadto, że w sprawie prowadzonej pod sygn. akt III SA/Łd 564/18 WSA w Łodzi postanowieniem z 4 lipca 2018 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w wysokości 9 194 104 zł. W postanowieniu tym Sąd uwzględnił podobnie umotywowany wniosek, uznając, że skarżąca uprawdopodobniła w sposób wystarczający możliwości wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na poparcie powyższych okoliczności spółka złożyła: bilans spółki za 2017 r., rachunek zysków i strat za 2017 r., rachunek zysków i strat za I-VIII 2018 r., wniosek o zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej, informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców, postanowienie WSA w Łodzi z 23.11.2018, sygn. akt III SO/Łd 15/18, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 4 grudnia 2018 r., zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 4 grudnia 2018 r., protokół zajęcia ruchomości z dnia 10 grudnia 2018 r., wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia 10 grudnia 2018 r. wraz z potwierdzeniem nadania, postanowienie WSA w Łodzi z 4 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 564/18. Równocześnie z zażaleniem strona złożyła do WSA wniosek o zmianę postanowienia z 21 grudnia 2018 r. w trybie art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowieniem z 21 stycznia 2019 r. Sąd I instancji oddalił ww. wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w wysokości 33.850.412 zł z odsetkami. Powodem odmowy wstrzymania przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji był brak udokumentowania przez skarżącą jej sytuacji finansowej i majątkowej, co uniemożliwiło WSA ocenę, czy w sprawie wystąpiły określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny tę ocenę podziela, gdyż tylko dokumenty finansowe są pewnym źródłem informacji o kondycji finansowej strony i wpływie uiszczenia/wyegzekwowania należności na późniejszą działalność gospodarczą. Twierdzenia przedstawione we wniosku Sąd I instancji słusznie uznał za gołosłowne i niewystarczające z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zasadnie też WSA zauważył, że odmienne są przesłanki przyznania stronie prawa pomocy oraz przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w żadnym razie nie zobowiązuje sądu do udzielenia stronie ochrony tymczasowej. Co istotne, w niniejszej sprawie do wniosku o przyznanie prawa pomocy nie załączono dokumentów źródłowych. Podkreślenia wymaga, że wniesione przez spółkę zażalenie powoduje kontrolę zaskarżonego postanowienia w zakresie, w jakim Sąd I instancji dokonał oceny wniosku o wstrzymanie. Dodatkowa argumentacja podniesiona dopiero w zażaleniu (wraz z dokumentami załączonymi na jej poparcie) nie może podważać prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu, który takimi informacjami i dokumentami nie dysponował. Ponadto, co istotne w rozpoznawanej spawie, te "nowe" okoliczności zostały przez Sąd ocenione w innym postępowaniu – wszczętym wnioskiem strony o zmianę zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że kontrola instancyjna dokonywana przez NSA w zakresie oceny tychże okoliczności mogłaby nastąpić w razie zaskarżenia postanowienia o odmowie zmiany postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.