I OSK 1371/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jolanta Rudnicka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wr 127/24 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2023 r. nr SKO 4511.65.2023 w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 127/24, po rozpoznaniu skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2023 r., nr SKO 4511.65.2023, w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego, w pkt I. oddalił skargę w całości; w pkt II. przyznał adw. D.R. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – kwotę 590,40 zł, zawierającą 23% podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z dnia 25 lipca 2023 r. M.M. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu o udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na opłaty mieszkaniowe (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz nieczystości stałych-szamba), zakup leków, środków czystości i higieny, biletów MPK, zakup odzieży w okresie letnim oraz żywności dietetycznej. W treści wniosku wskazała, że w związku z istniejącą pandemią COVID-19 oraz sytuacją zdrowotną członków jej rodziny, wywiad w sprawie, zgodnie z przysługującym jej prawem, zmuszona jest przeprowadzić wyłącznie telefonicznie i pisemnie w formie oświadczenia. Pismem z dnia 28 lipca 2023 r. organ I instancji wystosował do strony zawiadomienie w którym wyznaczył dwa terminy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tj. na dzień 11 sierpnia 2023 r. w godzinach od 11.00 do 14.00 oraz na dzień 23 sierpnia 2023 r. w godzinach od 8.00 do 10.000. W zawiadomieniu tym zawarto informację, że gdyby w/w terminy nie opowiadały skarżącej, to powinna się skontaktować z pracownikiem socjalnym, celem uzgodnienia innej daty wywiadu. W piśmie tym pouczono stronę o również tym, że niezastosowanie się do zawiadomienia może stanowić – zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296; dalej "u.p.s.") – podstawę do odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Powyższe zawiadomienie skarżąca odebrała w placówce pocztowej w dniu 16 sierpnia 2023 r. Zgodnie z wyznaczonymi w ww. zawiadomieniu datami, pracownicy socjalni w dniach 11 sierpnia 2023 r. i 23 sierpnia 2023 r. udali się do miejsca zamieszkania wnioskodawczyni w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Brama wejściowa na teren posesji była zamknięta na kłódkę i łańcuch. Na posesji nie było nikogo, a brak dzwonka uniemożliwiał kontakt z mieszkańcami posesji. Mimo pukania w bramę, nikt z domowników nie wyszedł do pracowników socjalnych. Wnioskodawczyni nie skontaktowała się również telefonicznie z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej we Wrocławiu. Pismem z dnia 25 sierpnia 2023 r. organ I instancji zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania dowodowego oraz poinformował ją o możliwości wypowiedzenia się – w terminie 3 dni – odnośnie do zgromadzonych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek do uwzględnienia żądania. Wskazał, że w szczególności strona powinna umożliwić pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Decyzją z dnia 29 września 2023 r., nr MOPS/ZTPS 2/ZCS/001299/2023, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Wrocławia, Specjalista Pracy Socjalnej MOPS Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej (ZTPS) Nr [...] we [...], odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego powołując się m.in. na art. 41 ust. 1 oraz art. 107 ust. 1-4 i ust. 4a u.p.s Organ zaznaczył, że nawet w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy, aktualizację wywiadu sporządza się nie rzadziej nic co 6 miesięcy, mimo braku danych. Wskazano, że wnioskodawczyni zwraca się o pomoc z pomocy społecznej po raz kolejny, natomiast ostatni wywiad środowiskowy został przeprowadzony w jej miejscu zamieszkania ponad 3 lata temu. Zaznaczono, że poprzednie wywiady środowiskowe zostały przeprowadzone w innych postępowaniach, a organ nie może bazować na gromadzonych dokumentach bez rozeznania, czy nie nastąpiły zmiany w sytuacji wnioskodawczyni i jej rodziny oraz z pominięciem aktualizacji tej sytuacji. Nawiązując do złożonego wniosku z dnia 25 lipca 2023 r., w którym strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania powołując się na istniejącą pandemię Covid, organ zaznaczył, że w zawiadomieniu z dnia 28 lica 2023 r. strona została po raz kolejny poinformowana o tym, że z dniem 1 lipca 2023 r. przestał obowiązywać w kraju stan zagrożenia epidemicznego, wprowadzony w związku z zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. W ocenie organu I instancji stan niniejszej sprawy uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia – na podstawie art. 107 ust. 4a u.p.s. Od tej decyzji strona wiosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia 22 listopada 2023 r., nr SKO 4511.65.2023, utrzymało w mocy ww. decyzję, podzielając w całości stanowisko organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję SKO M.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, opisując swoją sytuację rodzinną i zdrowotną, która w jej ocenie uzasadnia przyznanie wnioskowanego świadczenia. Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd wskazał, że system pomocy społecznej oparty jest na zasadzie współdziałania, co wynika z art. 4 u.p.s. Zasada ta oznacza, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Dalej – powołując art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, ust. 4 i 4a u.p.s. – Sąd podkreślił, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W ocenie Sądu zawarta w zaskarżonej decyzji konstatacja organu, że w sprawie wystąpiły okoliczności określone hipotezą art. 107 ust. 4a u.p.s.a. jest prawidłowa. Obowiązkiem skarżącej było umożliwienie organowi I instancji przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania. Tymczasem – jak wynika z notatki urzędowej organu I instancji z dnia 25 sierpnia 2023 r. oraz w dniach 11 sierpnia 2023 r. i 23 sierpnia 2023 r. – pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania strony zgodnie z wyznaczonym w zawiadomieniu terminem wywiadu w celu jego przeprowadzenia, jednak brama wejściowa na teren posesji była zamknięta na kłódkę, a na posesji nie było nikogo. Sąd podkreślił, że strona nie skontaktowała się z organem pomocy społecznej w sprawie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego także po tym, jak otrzymała zawiadomienie o zakończeniu postępowania administracyjnego wszczętego jej wnioskiem z dnia 25 lipca 2023 r. (pismo organu z dnia 25 sierpnia 2023 r.), w którym wskazano, że w terminie 3 dni od doręczenia tego zawiadomienia może wypowiedzieć się co do zebranych przez organ dowodów, przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek do uwzględnienia żądania, w szczególności zaś – powinna umożliwić pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania. Wobec okoliczności faktycznej niniejszej sprawy i postawy skarżącej Sąd uznał, że zasadna była odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 107 ust. 4a u.p.s. WSA podzielił też stanowisko organów w kwestii braku podstaw do zastosowania w sprawie szczególnej formy ustaleń, określonej w art. 15o ustawy covidowej. Stwierdził zatem, że wniosek skarżącej o zastosowanie szczególnego trybu dowodowego nie mógł więc zostać uwzględniony. Od powyższego wyroku skarżąca, reprezentowana przez adwokata z urzędu, złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 8, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 4a u.p.s., poprzez przyjęcie, że wnioskodawczyni odmówiła udziału w wywiadzie, co było przyczyną odmowy przyznania świadczenia. W uzasadnieniu podniesiono, że wywiad w rodzinie skarżącej był już przeprowadzany wcześniej. Skarżąca wskazała, że termin pierwszego wywiadu się zdezaktualizował, natomiast okoliczności drugiego terminu nie wskazują, na odmowę. Skarżąca podniosła, że jak podają raporty pracowników socjalnych, na posesji nie ma dzwonka, dostęp do niej jest utrudniony, ponieważ brama jest zabezpieczona. To – w ocenie skarżącej – nie oznacza odmowy wprost. W uzupełnieniu skargi kasacyjnej, pismem z dnia 21 lipca 2025 r., zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy. Pełnomocnik podkreślił przy tym, że od początku postępowania nie ma kontaktu ze skarżącą. Zaznaczył, że skargę kasacyjną wniósł realizując obowiązek obrony jej interesów w oparciu o akta sprawy i wyrażone w nich stanowisko skarżącej. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy, że zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Podkreślenia wymaga, że ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Natomiast w art. 11 ust. 2 u.p.s. ustawodawca przewidział konkretne i negatywne konsekwencje naruszenia tego obowiązku. Przepis ten stanowi samoistną przesłankę prawną, która może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, nawet jeżeli wnioskodawca co do zasady spełnia przesłanki materialne do jego uzyskania, takie jak te określone w art. 8 i art. 39 u.p.s. Powyższe oznacza, że decyzja rozstrzygająca o przyznaniu zasiłku celowego musi zostać poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym, którego elementem koniecznym, zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. jest rodzinny wywiad środowiskowy. Zaznaczyć należy, że rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Ponieważ zaś istotne ustalenia wywiadu pochodzą od strony, ich wiarygodność gwarantuje i wzmacnia wymóg jego podpisania. Są one bowiem obwarowane rygorem odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych oświadczeń. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest zatem obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej. Utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Przy czym, nie można czynności wywiadu środowiskowego zastąpić innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi liczyć się z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Stosownie do art. 107 ust. 1 u.p.s. oraz przepisów obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 893), przeprowadzając wywiad pracownik socjalny bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy. W ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że aktualizacja wywiadu środowiskowego może być sporządzana nie tylko w razie zmiany danych zawartych w wywiadzie. Co więcej, nawet korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy. Organ może zatem przeprowadzić aktualizację wywiadu środowiskowego częściej niż w okresach wskazanych w art. 107 ust. 4 u.p.s., zwłaszcza gdy taka osoba ubiega się często o pomoc społeczną. Samo składanie wniosków może bowiem oznaczać zmianę sytuacji strony, co stanowi podstawę, a nawet potrzebę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji. W niniejszej natomiast sprawie – jak wskazywał organ – nie ma kontaktu ze skarżącą od czerwca 2021 r., zaś ostatni wywiad środowiskowy został przeprowadzony w miejscu zamieszkania w lutym 2020 r. Należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie, pismem z dnia 28 lipca 2023r. organ I instancji skutecznie poinformował skarżącą, że pracownik socjalny, celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, odwiedzi ją w miejscu zamieszkania w dniu 11 sierpnia 2023 r. w godzinach od 11.00 do 14.00 oraz w dniu 23 sierpnia 2023r. w godzinach od 8.00 do 10.00. W piśmie tym wskazano, że z dniem 1 lipca 2023 r. przestał obowiązywać stan zagrożenia epidemicznego wprowadzony w Polsce, w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Ponadto, organ poinformował, że zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy świadczenia. W przypadku braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w wyznaczonym terminie, poproszono skarżącą o kontakt z pracownikiem socjalnym celem ustalenia innego terminu wywiadu. Podano dane pracownika socjalnego, numer telefonu oraz godziny, w których można się z nim kontaktować. Przedmiotowe pismo skarżąca odebrała w dniu 16 sierpnia 2023 r., o czym świadczy jej odręczny podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru (k-47 akt adm., teczka 1/2). Za organami i Sądem I instancji należy więc uznać, że pomimo, iż skarżąca odebrała ww. zawiadomienie po upływie pierwszego z wyznaczonych terminów, to jednak należało je ocenić jako skutecznie doręczone, gdyż w dacie doręczenia przedmiotowego zawiadomienia nie minął jeszcze drugi termin wskazany na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zawiadomienie to doręczono bowiem w dniu 16 sierpnia 2023 r., zaś drugi termin na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wyznaczono na dzień 23 sierpnia 2023 r. Wobec tego, zawiadomienie zostało skutecznie doręczone na 7 dni przed drugą z podanych dat zaplanowanego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Z adnotacji służbowej pracownika socjalnego z dnia 25 sierpnia 2023 r. (k- 40 akt adm., teczka 1/2) wynika, że pracownik socjalny w trakcie wizyty w dniu 23 sierpnia 2023 r., nie zastał skarżącej w miejscu zamieszkania. Brama była zamknięta na kłódkę, a na posesji nikogo nie było. Jak wynika z akt, skarżąca nie podjęła próby kontaktu z pracownikiem socjalnym, o co była proszona w ww. piśmie z dnia 28 lipca 2023 r. Z kolei pismem z dnia 25 sierpnia 2023 r. (k-39 akt adm., teczka 1/2), MOPS we Wrocławiu zawiadomił skarżącą o zakończeniu postępowania administracyjnego. W piśmie tym organ poinformował skarżącą o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych przez organ dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również przedłożenia dodatkowych dowodów – w terminie 3 dni od dni od otrzymania zawiadomienia. Organ zaznaczył, że w szczególności skarżąca powinna umożliwić pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Pismo to skarżąca odebrała w dniu 14 września 2023 r. Należy zaznaczyć, że w każdej chwili skarżąca mogła skontaktować się telefonicznie z pracownikiem socjalnym, celem wyjaśnienia sytuacji i ustalenia terminu wywiadu – o co była zresztą proszona w piśmie z dnia 28 lipca 2023 r. i czego nie uczyniła. Należy w tym miejscu pokreślić, że brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia miejsca i terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania organowi niezbędnego kontaktu ze stroną w celu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wobec tego należy stwierdzić, że skoro skarżąca uporczywie unika kontaktu z organem i uniemożliwia skuteczne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, zasadna była odmowa przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Ubocznie zauważyć wypada, że skoro skarżąca od wielu lat korzysta z pomocy społecznej – co Sądowi wiadomo z urzędu – to powinna mieć doskonałą wiedzę, że zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, musi zostać poprzedzone ich weryfikacją, w szczególności poprzez przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji. Skarżąca powinna wiedzieć, że osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych na zaspokajanie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji pod rygorem odmowy przyznania świadczenia. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej nie ma bowiem charakteru absolutnego, a jego realizacja obwarowana jest nie tylko spełnieniem kryteriów materialnych, takich jak kryterium dochodowe, ale również wypełnieniem przez świadczeniobiorcę określonych obowiązków. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art.182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa na podstawie art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny (art. 254 § 1 p.p.s.a.) przy zastosowaniu przepisów art. 258-261 p.p.s.a.