I OSK 1526/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Nadleśniczego Nadleśnictwa X. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 964/23 w sprawie ze skargi A.A. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa X. z dnia 21 września 2023 r. nr ZG.7330.3.2023.AK w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za szkody łowieckie 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa X. na rzecz A.A. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 964/23 uchylił zaskarżone przez A.A. postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa X. z 21 września 2023 r. nr ZG.7330.3.2023.AK w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za szkody łowieckie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Nadleśniczy Nadleśnictwa X. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.": I. naruszenie prawa materialnego, to jest: 1. art. 46 ust. 7 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1082) przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na całkowitym pominięciu tego przepisu, zgodnie z którym w sytuacji wyrządzenia szkody przed sprzętem uprawy, sporządza się wyłącznie jeden protokół – ostatecznego szacowania szkody, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie, że protokół nr 11/79/23 był prawidłowym protokołem szacowania ostatecznego; 2. art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego w związku z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez jego błędną wykładnię w postaci niewspółmiernego i niezasadnego zwiększenia zakresu spoczywającego na organie odwoławczym obowiązku informowania stron i uznanie, że zastępowany przez cały tok postępowania administracyjnego przez profesjonalnego pełnomocnika skarżący poniósł szkodę z powodu nieznajomości prawa, bowiem w pouczeniu zawartym w protokole brakowało wskazania właściwego miejscowo organu, podczas gdy wiedzą taką z całą pewnością dysponował profesjonalny pełnomocnik skarżącego, a protokół został skutecznie doręczony, co skarżący przyznał w odwołaniu do Nadleśniczego Nadleśnictwa X.; 3. art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego przez jego błędną wykładnie polegającą na uznaniu, że protokół szacowania ostatecznego sporządzony na wyraźny wniosek skarżącego może być jedynie protokołem oględzin, a w konsekwencji uznanie, że protokół z 21 lipca 2023 r. nie był protokołem szacowania ostatecznego, podczas gdy zarówno z tytułu dokumentu, wniosku skarżącego z 20 lipca 2023 r. (w którym skarżący wniósł o przeprowadzenie szacowania ostatecznego) oraz pisma Koła Łowieckiego z 16 października 2023 r. wynika, że był to protokół szacowania ostatecznego, a protokół z 21 sierpnia 2023 r. stanowił jedynie jego sprostowanie; 4. art. 46a Prawa łowieckiego przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na arbitralnym i niczym nieuzasadnionym uznaniu, że 24 lipca 2023 r. miały miejsce oględziny uprawy, podczas gdy z akt sprawy wprost wynika, że skarżący wnosił o dokonanie szacowania ostatecznego; II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest brak odniesienia się przez Sąd I instancji do faktu, że 25 sierpnia 2023 r. na konto skarżącego została przelana cała wysokość odszkodowania wynikająca z protokołu nr 3/79/23, a skarżący odszkodowanie to przyjął, co w ocenie skarżącego kasacyjnie powinno skutkować odmową uznania protokołu szacowania ostatecznego nr 11/79/23 za kompletny odrębny protokół, od którego przysługuje prawo odwołania do sądu powszechnego. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w piśmie Koła Łowieckiego "[...]" z 16 października 2017 r. wskazano, iż protokół z 21 sierpnia 2023 r. nr 11/79/23 został sporządzony de facto wyłącznie jako sprostowanie powierzchni wyrażonej w protokole nr 3/79/23, bowiem w swoim wniosku o dokonanie ponownego szacowania szkody na działce nr [1] skarżący podał tym razem powierzchnię pszenicy ozimej 54,50 ha (we wniosku o ostateczne szacowanie szkody łowieckiej z 21 lipca 2023 r. wskazano powierzchnię 15 ha). W piśmie z 16 października 2023 r. wskazano także, że jedynie protokół nr 3/79/23 z 24 lipca 2023 r. zawiera wszelkie prawem wymagane elementy, a protokół nr 11/79/23 z 21 sierpnia 2023 r. ich nie zawiera, co oznacza że nie może funkcjonować w obrocie prawnym jako podstawa wypłaty odszkodowania. We wskazanym piśmie Koło Łowieckie "[...]" wskazało także, że 25 sierpnia 2023 r. na konto skarżącego została przelana cała wysokość odszkodowania wynikająca z protokołu nr 3/79/23. Odszkodowanie to zostało przyjęte przez skarżącego, który nie negował jego wysokości, ani nie zwrócił go na konto Koła Łowieckiego "[...]". W ocenie skarżącego kasacyjnie jest to wyraźny dowód, że skarżący uznaje protokół nr 3/79/23 za prawidłowy i wiążący. W odpowiedzi A.A. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem skarżącego, skarga kasacyjna ma jedynie charakter polemiki z orzeczeniem Sądu I instancji. Wypłata i przyjęcie odszkodowania nie uzasadniają twierdzenia, że postępowanie było przeprowadzone zgodnie z przepisami a odszkodowanie ustalone prawidłowo. Do akt sądowych sprawy wpłynęło pismo Nadleśniczego Nadleśnictwa X. z 5 lutego 2025 r. zatytułowane: "Zawiadomienie o postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2024 r. sygn. Akt I OSK 1769/24 oraz uzupełnienie podstaw kasacyjnych". Zdaniem Nadleśniczego, postanowienie bezpośrednio odnosi się do kwestii poruszonych w skardze kasacyjnej i potwierdza zasadność podniesionych w niej zarzutów. NSA w postanowieniu tym wskazuje, że procedura ustalania odszkodowań łowieckich ma charakter finalny i wyklucza możliwość wielokrotnego sporządzania dokumentów o charakterze "ostatecznym". Zdaniem Nadleśniczego, protokół ostateczny ma charakter końcowy i nie podlega dalszym modyfikacjom przez organ. Postępowanie dotyczące szacowania szkód łowieckich ma na celu szybkie i jednoznaczne ustalenie wysokości szkody. Ponadto, NSA wskazał, że decyzje nadleśniczego w sprawach odszkodowań za szkody łowieckie nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu K.p.a., co w opinii Nadleśniczego wyklucza stosowanie przepisów o obowiązkach informacyjnych organu w tym zakresie. Wykładnia ta potwierdza, że zarzut skarżącego dotyczący niewystarczającego pouczenia jest bezzasadny. Kolejno wskazano, że NSA w przywołanym postanowieniu uznał, że spory dotyczące wysokości odszkodowań powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne. Oznacza to, że przyjęcie przez Sąd I instancji, iż sprawa mogła być kontynuowana na drodze administracyjnej jest niezgodne z wykładnią prawa. W odpowiedzi na pismo 5 lutego 2025 r. skarżący wniósł o dokonanie zwrotu tego pisma, ponieważ nie został do niego dołączony dokument potwierdzający działanie nowo ustanowionego pełnomocnika w imieniu Nadleśniczego Nadleśnictwa X. Odnosząc się natomiast do twierdzeń zawartych w piśmie z 5 lutego 2025 r. skarżący podkreślił, że jak wynika z postanowienia NSA, postępowanie przy rozstrzyganiu przez nadleśniczego sporów o wysokość odszkodowania kończy się wydaniem decyzji, Tymczasem, w niniejszej sprawie stronie odmówiono wydania decyzji (organ stwierdził niedopuszczalność odwołania). Ponadto, w ocenie skarżącego, tezy z uzasadnienia przywołane przez wnoszącego skargę kasacyjną są wyrwane z kontekstu i nie dotyczą istoty rozpatrywanej sprawy, to znaczy kwestii czy organ był zobligowany do wydania decyzji określającej wysokość odszkodowania za szkody łowieckie w ramach zgłoszonej procedury likwidowania szkody zgodnie z przepisami Prawa łowieckiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi kasacyjnej, należało przypomnieć stan sprawy. Jak wynikało z ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, Nadleśniczy Nadleśnictwa X. postanowieniem z 21 września 2023 r., nr ZG.7330.3.2023.AK stwierdził niedopuszczalność odwołania z 30 sierpnia 2023 r. wniesionego przez A.A. od protokołu szacowania ostatecznego nr 11/79/23 z 21 sierpnia 2023 r. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględniając skargę A.A. na wskazane postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa X., wyjaśnił, że podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia w trybie art. 134 K.p.a. stanowiło ustalenie, że skarżący wniósł odwołanie od protokołu szacowania ostatecznego szkody łowieckiej z uchybieniem 7-dniowego terminu wynikającego z art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego. Przy czym – jak uznał Sąd I instancji - kwestią sporną w sprawie jest ustalenie, który z dwu sporządzonych protokołów podlega zaskarżeniu i w oparciu o który z nich nastąpiło ostateczne oszacowanie szkody powstałej w uprawie prowadzonej przez skarżącego. Organ może bowiem wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do skorzystania z tego środka zaskarżenia, stosownie do art. 134 K.p.a., wyłącznie wobec strony prawidłowo pouczonej o prawie i terminie do wniesienia odwołania, która wniosłaby ten środek zaskarżenia z uchybieniem terminu. Z regulacji zawartych w Prawie łowieckim, dotyczących wynagrodzenia szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania, wynika, że szacowanie szkód, dokonywane na wniosek właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, składa się z oględzin i szacowania ostatecznego (art. 46 ust. 6 Prawa łowieckiego). Istotne jest także, że każda z tych czynności wymaga sporządzenia protokołu przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego niezwłocznie po jej zakończeniu (art. 46a ust. 4 i art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego). Formę protokołu określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 776). Jednocześnie art. 46a ust. 4 i art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego stanowią, że dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół niezwłocznie po zakończeniu oględzin, a także określają niezbędne dane i informacje, jakie powinien zawierać protokół. W protokole umieszcza się także informację o braku zastrzeżeń albo o wniesionych zastrzeżeniach. Z kolei jak stanowią art. 46a ust. 6 i art. 46c ust. 7 Prawa łowieckiego protokół sporządza się w trzech jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdego członka zespołu, o którym mowa w art. 46 ust. 2. Nie ulega również wątpliwości, że zgodnie z przywołanym już wyżej art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie to wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego (protokołu oględzin albo szacowania ostatecznego). Natomiast zgodnie z art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest zatem określoną w Prawie łowieckim specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą. Rację ma skarżący kasacyjnie, że z art. 46a ust. 4-6 i art. 46c ust. 5-7 Prawa łowieckiego nie wynika wprost obowiązek pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania, a z art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego wynika, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady dotyczące informowania stron o przysługujących im środkach zaskarżenia, stosuje się odpowiednio do postępowania prowadzonego dopiero przez nadleśniczego. Jednak powinność informowania o możliwościach i terminie odwołania stanowi niewątpliwie jeden ze standardów "dobrej administracji", co zasadnie przyjął Sąd I instancji. Wskazuje na to analiza unormowań Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej przyjętego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. (Dz. U. UE C z 2011 r. Nr 285, str. 3), powoływanego dalej jako "KDPA". Zgodnie z artykułem 19 KDPA, wydana przez instytucję decyzja, która może mieć negatywny wpływ na prawa lub interesy jednostki, zawiera informację o możliwościach złożenia odwołania od wydanej decyzji. Podaje się w szczególności następujące informacje: rodzaj środków odwoławczych, organy, do których można wnosić ewentualne odwołania, a także terminy ich wnoszenia. Co prawda powyższe postanowienia odnoszą się wprost do urzędników i innych funkcjonariuszy unijnych (zob. art. 2 ust. 1 KDPA), to w istocie kodyfikują one pewne ogólne zasady (standardy), których powinny przestrzegać organy administracji publicznej każdego demokratycznego państwa prawnego, i tak też są one postrzegane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA z 27 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1386/12, z 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1111/18, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z zasady "dobrej administracji" należy zatem wyprowadzić obowiązek dochowania przez organ wszelkiej staranności, w tym pouczenia o prawie do wniesienia odwołania, o jakim mowa w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego. Pomimo, że obowiązek taki nie wynika wprost z tego przepisu, jak również wymogu potwierdzenia dokonania pouczenia nie wymienia art. 46a ust. 4 ani art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego, to organy administracji muszą mieć jednak na względzie przede wszystkim to, by na skutek takich zaniechań, jak brak pouczenia, strona nie poniosła negatywnych dla niej skutków prawnych. Jeżeli zatem w toku postępowania nie pouczono poszkodowanego o możliwości złożenia odwołania, to termin siedmiodniowy na złożenie odwołania powinien być liczony dopiero od poinformowania go o prawie wyniesienia odwołania do nadleśniczego (por. wyrok NSA z 11 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 885/21). Nie ma przy tym znaczenia, jak podnosi skarżący kasacyjnie, że poszkodowany znał swoje prawa, co wynika ze złożonego przez niego odwołania, bowiem znajomość przepisów prawa w tym względzie nie była jego obowiązkiem. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że prawidłowe wyczerpanie trybu odwołania, o jakim mowa w art. 46d ust. 1 i nast. Prawa łowieckiego, pozwala na ustalenie wysokości odszkodowania w formie decyzji wydawanej przez nadleśniczego, od której następnie w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia strona niezadowolona z decyzji może wnieść powództwo do sądu powszechnego (art. 46e ust. 1 i nast. Prawa łowieckiego). Konieczne jest zatem dopełnienie przez organ wszelkich zasad postępowania zmierzających do zapewnienia stronie przysługujących jej praw, w tym prawidłowego pouczenia o przysługującym odwołaniu, terminie i trybie jego wniesienia. Dla celów dowodowych organ powinien dysponować potwierdzeniem o udzieleniu poszkodowanemu takiego pouczenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy należało wyprowadzić obowiązek pouczenia poszkodowanego o prawie do wniesienia odwołania, o jakim mowa w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego. Istotna jest przy tym bezsporna okoliczność, że w aktach sprawy nie ma dowodu doręczenia skarżącemu protokołu z 24 lipca 2023 r., natomiast protokół ten został sporządzony bez obecności skarżącego podczas oględzin uprawy i nie zawiera jego podpisu. Jak utrzymuje organ, skarżącemu doręczono protokół z 24 lipca 2023 r. na początku sierpnia. W związku z tym zasadnie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że dla celów dowodowych organ powinien dysponować potwierdzeniem doręczenia protokołu, jak również potwierdzeniem, że poszkodowany szkodą łowiecką został pouczony o prawie i terminie wniesienia odwołania od protokołu szacowania ostatecznego. Trafnie przy tym przyjął Sąd I instancji, że tylko wobec strony prawidłowo pouczonej o prawie i terminie do wniesienia odwołania, która wniosłaby ten środek zaskarżenia z uchybieniem terminu, organ wydaje postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do skorzystania z tego środka zaskarżenia, stosownie do art. 134 K.p.a. Ustalenia zaś co do zachowania terminu do wniesienia odwołania powinny opierać się na precyzyjnie ustalonych okolicznościach w odniesieniu do daty doręczenia. Zarzut błędnej wykładni art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego w zakresie nieuprawnionego nakładania na organy procedujące w przedmiocie szacowania szkody obowiązku informowania stron jest zatem niezasadny. Niezależnie od słuszności zarzutu, że w postępowaniu tym przepis art. 9 K.p.a. nie ma zastosowania. Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego, to jest art. 46 ust. 7, art. 46c ust. 5 i art. 46a Prawa łowieckiego, należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie organ kwestionuje za ich pomocą nie tyle błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, ile ustalenia stanu faktycznego przyjęte przez Sąd I instancji. Z uzasadnienia tych zarzutów wynika bowiem, że kwestionowana jest ocena Sądu I instancji co do protokołu z 21 sierpnia 2023 r. nr 11/79/23 jako prawidłowego protokołu szacowania ostatecznego, co doprowadziło Sąd I instancji do pominięcia art. 46 ust. 7 Prawa łowieckiego, a także ocena Sądu I instancji co do protokołu z 21 lipca 2023 r. nr 3/79/2023 i nieprzyznania mu waloru protokołu szacowania ostatecznego, a tym samym pominięcia wyjaśnień wynikających z pisma Koła Łowieckiego z 16 października 2023 r. W ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego kwestionowana jest również ocena Sądu I instancji w odniesieniu do charakteru czynności, które zostały przeprowadzone na działce skarżącego nr [1] w dniu 24 lipca 2023 r. Skarżący kasacyjnie zarzucił bowiem Sądowi I instancji nieuzasadnione przyjęcie, że w tym dniu miały miejsce oględziny uprawy, podczas gdy skarżący wnosił o dokonanie szacowania ostatecznego. Przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne w powyżej wskazanym zakresie są zatem zwalczane w skardze kasacyjnej za pomocą zarzutów naruszenia prawa materialnego, to jest. art. 46 ust. 7, art. 46c ust. 5 i art. 46a Prawa łowieckiego. Tymczasem, zasadność naruszenia prawa materialnego nie może zostać skutecznie podważona na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 717/12, wyrok NSA z 4 lipca 2013 r. sygn. akt I GSK 934/12). Niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Kwestionując ocenę stanu faktycznego nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1171/12). Ustalenia w zakresie stanu faktycznego można kwestionować podnosząc zarzuty w zakresie drugiej podstawy kasacyjnej wskazując na przepisy, które normują sposób ustalania i oceny stanu faktycznego sprawy, czego w skardze kasacyjnej skutecznie nie uczyniono. Już z tego powodu ograniczony jest zakres, w jakim skarga kasacyjna mogła zostać rozpoznana. Wprawdzie ustalenia stanu faktycznego obejmują badanie treści akt administracyjnych, ale czynność ta w niniejszej sprawie nie jest dokonywana w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w trybie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. I tak, stan sprawy podlega ustaleniu na podstawie akt sprawy, jak stanowi art. 133 P.p.s.a., a sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. W myśl zaś art. 141 § 4 P.p.s.a. sąd administracyjny ma obowiązek przedstawienia i przeanalizowania w uzasadnieniu wyroku takiego stanu faktycznego, jaki zaistniał w sprawie. Istotą tych zarzutów procesowych jest to, że sąd wojewódzki – według kasatora - wadliwie nie dostrzegł, iż wydając zaskarżony akt lub czynność, organ dopuścił się istotnych uchybień procesowych. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczy wyłącznie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie. Przy czym zarzut ten został ukierunkowany na zwalczanie stanowiska Sądu I instancji jedynie w zakresie nieodniesienia się do okoliczności przekazania skarżącemu w dniu 25 sierpnia 2023 r. kwoty odszkodowania wynikającej z protokołu nr 3/79/23 i przyjęcia przez skarżącego tej kwoty odszkodowania, co zdaniem skarżącego kasacyjnie organu powinno skutkować odmową uznania protokołu szacowania ostatecznego nr 11/79/23 za kompletny odrębny protokół, od którego przysługuje prawo odwołania do sądu powszechnego. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, należy wskazać, że na podstawie art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu I instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z: 15 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 986/09 oraz 12 marca 2015 r., sygn. I OSK 2338/13). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego sądu I instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 P.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por.m.in. wyrok NSA z 22 marca 2013 r., II OSK 2259/11). W tej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono. Wbrew przekonaniu skargi kasacyjnej uzasadnienie wyroku nie musi zawierać kazuistycznego odniesienia się do wszelkich tez i zarzutów strony (tak w wyroku NSA z 7 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 3919/17). Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd I instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji wyroku. Zaskarżony wyrok poddaje się tym samym kontroli. Okoliczność zaś wypłacenia odszkodowania i niezwrócenie go przez skarżącego nie uzasadnia w żaden sposób, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo i ustalona kwota odszkodowania jest prawidłowa. Wytknięcia wymaga również sposób sformułowania zarzutu naruszenia "art. 46a ustawy prawo łowieckie." Art. 46a ma złożoną strukturę, składa się on z mniejszych jednostek redakcyjnych (ustępów i punktów) o zróżnicowanej treści normatywnej. W skardze kasacyjnej nie określono natomiast, który z przepisów tego artykułu został naruszony. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FSK 557/07; wyrok NSA z 7 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 2019/12, wyrok NSA z 28 czerwca 2013 r. sygn. akt II OSK 552/12, wyrok NSA z 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1573/12; wyrok NSA z 27 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 218/11; wyrok NSA z 8 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2496/10; wyrok NSA z 14 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2232/10). W konsekwencji należało przyjąć, że stan faktyczny w niniejszej sprawie nie został zakwestionowany, a to oznacza, że okoliczności faktyczne sprawy kształtują się w sposób przyjęty przez Sąd I instancji. Tym samym nie zostały skutecznie podważone przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia dotyczące znaczenia protokołu szacowania ostatecznego szkody z 21 sierpnia 2023 r. nr 11/79/23. Sąd I instancji nie zgodził się bowiem z organem odwoławczym, że jedynym prawidłowym protokołem jest ten z 24 lipca 2023 r., a kolejny protokół z 21 sierpnia 2023 r. nie może być uznany za podstawę ustalenia i wypłaty odszkodowania z tego powodu, że nie został sporządzony prawidłowo, a zatem jego doręczenie nie mogło wiązać się z prawem wniesienia odwołania. Sąd I instancji uznał za nieuprawnione stanowisko organu odwoławczego i Koła Łowieckiego, że skutki prawne kreujące uprawnienie skarżącego do wniesienia odwołania należy powiązać jedynie z czynnościami szacowania dokonanymi w dniu 24 lipca 2023 r. Jak zwrócono uwagę w zaskarżonym wyroku, po pierwsze, to ten protokół został niewątpliwie doręczony skarżącemu w dniu 24 sierpnia 2023 r., a po drugie, nawet jeśli protokół z 21 sierpnia 2023 r. stanowił jedynie w zamiarze przedstawicieli Koła odzwierciedlenie doprecyzowania ustaleń co do stanu uprawy oraz jej dokładnej powierzchni, to brak elementów odnoszących się do wskazania obszaru całej uprawy, obszaru uprawy, która została uszkodzona, powierzchni zredukowanej, plonu z 1 ha, rozmiaru szkody, ceny skupu za 1dt plonu, nie może przesądzać o braku uprawnienia zakwestionowania tego protokołu przez zgłaszającego szkodę w drodze odwołania. Potwierdzają to okoliczności poprzedzające sporządzenie protokołu z 21 sierpnia 2023 r., gdyż w związku z pismem skarżącego z 11 sierpnia 2023 r. informującym o potrzebie szacowania ostatecznego szkody w uprawie i wskazującym termin zbioru zboża, przedstawiciele Koła Łowieckiego 21 sierpnia 2023 r. ponownie udali się na miejsce i sporządzili przy udziale skarżącego protokół szacowania ostatecznego szkody. Skoro zaś skarżący wniósł w dniu 30 sierpnia 2023 r. odwołanie od protokołu szacowania ostatecznego szkody z 21 sierpnia 2023 r. nr 11/79/23, to odwołanie zostało wniesione w terminie i powinno podlegać merytorycznemu rozpoznaniu przez Nadleśniczego Nadleśnictwa X. Wyjaśnienia wymaga, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Ze względu na to, że konstrukcja art. 174 P.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r. sygn. akt II FSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1420/14). Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 P.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Pewnym złagodzeniem rygorów wynikających z art. 176 w związku z art. 178 P.p.s.a. jest przewidziana w art. 183 § 1 tej ustawy możliwość przytoczenia przez stronę nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Należy przy tym wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 września 2006 r., SK 63/05 - orzekając o zgodności art. 174, art. 183 § 1, art. 184 P.p.s.a. z przepisami Konstytucji RP - nie zakwestionował konstytucyjności przyjętego modelu skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odnośnie do uzupełnienia uzasadnienia podstaw kasacyjnych w piśmie z 5 lutego 2025 r., należy wskazać, że w tej sprawie nie doszło do wydania decyzji nadleśniczego o odszkodowaniu za szkody łowieckie, dlatego powoływanie się na stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że spory dotyczące wysokości odszkodowań powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne, pozostaje nieadekwatne do okoliczności niniejszej sprawy. Nie jest też trafne stwierdzenie, że Sąd I instancji przyjął, że sprawa mogła być kontynuowana na drodze administracyjnej, gdyż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w okolicznościach sprawy przyjętych przez Sąd I instancji nie chodzi o kontynuowanie sprawy, ale o jej zakończenie wydaniem decyzji w wyniku rozpoznania wniesionego w terminie odwołania od protokołu ostatecznego szacowania szkody. Odesłanie z art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego ma charakter procesowy, a zatem z woli ustawodawcy do postępowania administracyjnego zwykłego (postępowania głównego) przed nadleśniczym stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. Odnośnie zaś do stanowiska skarżącego A.A., należy zwrócić uwagę na alternatywną drogę kwestionowania odszkodowania za szkody łowieckie przywołując uchwałę Sądu Najwyższego z 20 września 2023 r. sygn. akt III CZP 73/22 OSNC 2024/1/3, w której wskazano, że dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o odszkodowanie za szkody łowieckie w przypadku niewniesienia odwołania przez zarządcę lub dzierżawcę obwodu łowieckiego od protokołu z szacowania ostatecznego, o którym mowa w art. 46c ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 P.p.s.a. oraz art. 204 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118), orzekł jak w sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine P.p.s.a.