I OSK 205/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty Poznańskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2024 r. sygn. akt II SAB/Po 38/24 w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości T.W. w upadłości na bezczynność Starosty Poznańskiego w przedmiocie udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 6 listopada 2024 r. II SAB/Po 38/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi syndyka masy upadłości T. W. w upadłości, na bezczynność Starosty Poznańskiego w przedmiocie udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym: 1. zobowiązał Starostę Poznańskiego do załatwienia wniosku syndyka masy upadłości T. W. w upadłości z 18 lipca 2023 r. o udostępnienie informacji zawartych w operacie ewidencyjnym, w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; 4. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądził koszty postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Starosta Poznański. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 174 pkt 2, art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 178 § 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024, poz. 794 ze zm.) poprzez bezpodstawne uwzględnienie skargi syndyka masy upadłości T.W. z dnia 29 stycznia 2024 r. na bezczynność Starosty Poznańskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji o ewentualnym majątku upadłego T. W. w postaci nieruchomości poprzez nieuwzględnienie całego stanu faktycznego sprawy, polegającego na poinformowaniu skarżącego w dniu 26 września 2023 r., iż w związku z niewskazaniem majątku upadłego organ nie może udzielić informacji na jego temat jak również pouczeniem skarżącego o trybie i sposobie uzyskania informacji o składnikach majątku upadłego w wyniku jego poszukiwania; 2. prawa materialnego - art 178 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe oraz art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024. poz. 1151) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie "(...) że wniosek Syndyka z dnia 18 lipca 2021 r. Starosta powinien rozpatrzyć w oparciu o wskazany przepis art. 178 ustawy Prawo upadłościowe, a nie procedować wyłącznie na podstawie przepisów na p.g.i.k. Starosta żądając na podstawie art. art. 24 ust. 3 p.g.i.k. złożenia przez Syndyka wniosku na formularzach EGIB, a następnie zarzucając brak ich wypełnienia i na tej podstawie pozostawiając wniosek bez rozpoznania naruszył art. 178 ustawy Prawo upadłościowe oraz art. 64 k.p.a." oraz uznanie, iż art. 178 ustawy Prawo upadłościowe stanowi podstawę żądania przez syndyka poszukiwania majątku upadłego przez organ administracji rządowej i samorządu terytorialnego. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 1, 2, 3 i 5 i oddalenie skargi na bezczynność Starosty Poznańskiego przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wg norm przepisanych. Ponadto zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W tej sprawie natomiast zarzuty postawione w ramach obydwu podstaw kasacyjnych częściowo się powielają i pozostają ze sobą w ścisłym związku, wobec czego zostaną rozpoznane łącznie. Po pierwsze zauważyć należy, że art. 178 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe (obecnie: Dz. U. z 2025 r., poz. 614; dalej: p.u.) składa się z pięciu ustępów, co ma o tyle znaczenie, że w zarzucie pierwszym przywołano "art. 178 § 1" p.u., który nie istnieje, a w zarzucie drugim powoływany jest cały art. 178 p.u., bez wskazania, o którą jednostkę redakcyjną chodzi. "W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa autor skargi kasacyjnej miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności" (wyrok NSA z 24.04.2025 r. III OSK 2857/24, LEX nr 3856733). W tym wypadku jednak przyjąć należy, że przynajmniej w odniesieniu do pierwszego zarzutu chodziło o art. 178 ust. 1 p.u. Przepis ten stanowi, że "Syndyk może żądać od organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego potrzebnych informacji dotyczących majątku upadłego." Kreuje on po stronie syndyka uprawnienie wobec organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, skorelowane z obowiązkiem tych organów do udzielenia mu "potrzebnych informacji dotyczących majątku upadłego". "Syndyk na podstawie tego przepisu może się zwrócić chociażby do wydziału ewidencji gruntów z wnioskiem o udzielenie informacji, czy upadły nie jest lub nie był w okresie ostatnich 5 lat właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości. Podobne zapytanie syndyk może skierować do wydziału komunikacji odnośnie do pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Przepis ten zatem znacznie ułatwia syndykowi procedurę ustalania majątku wchodzącego w skład masy upadłości oraz weryfikacji złożonego przez upadłego oświadczenia o wskazanym i wydanym majątku" (P. Janda [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 178 teza 2). Ponadto, "Rozwiązanie przewidziane w dodanym art. 178 ust. 2 pr. up. polega na rozszerzeniu możliwości prawnych poszukiwania majątku upadłego, co ma szczególne znaczenie w przypadku upadłości konsumenckiej, choć będzie także pomocne przy prowadzeniu upadłości przedsiębiorców. Rozwiązanie to pozwoli syndykom na korzystanie ze źródeł informacji, do których dostęp mają komornicy, a z których syndycy nie mogą w szybki sposób bezpośrednio pozyskać danych dla ustalenia kompletności informacji o majątku upadłego. Syndyk może złożyć do komornika wniosek o poszukiwanie majątku upadłego w bazach danych dostępnych dla komornika" (zob. j.w., teza 6). Zatem wbrew temu, co podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, ust. 2 art. 178 p.u. nie zawęża, ale poszerza możliwości poszukiwania przez syndyka majątku upadłego, stanowiąc w zdaniu pierwszym, że "Syndyk składa wniosek o poszukiwanie majątku upadłego przez komornika z ograniczeniem do poszukiwania w bazach danych, do których komornik ma dostęp." Komornik wszak nie jest organem administracji i możliwość poszukiwania majątku upadłego za pośrednictwem komornika jest poszerzeniem uprawnień syndyka, a ust. 2 art. 178 p.u. nie jest normą, z której wynikałby obowiązek działania syndyka za wyłącznie pośrednictwem komornika, jak sugeruje skarga kasacyjna. Skoro natomiast art. 178 ust. 1 p.u. daje syndykowi uprawnienie wynikające z przepisu prawa, to bezczynność organu odnosząca się do czynności z zakresu administracji publicznej (w czym mieści się prowadzenie ewidencji gruntów i budynków) dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), podlega kognicji sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 178 ust. 1 p.u. w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia tej sprawy odpowiada, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, normatywnej treści art. 97 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.). Doktryna pod rządem tych ostatnich przepisów trafnie wskazywała, że syndyk jest organem sądu w postępowaniu upadłościowym i co do sposobu kontaktowania się z urzędami należy odpowiednio stosować przepisy o porozumiewaniu się sądów z urzędami administracyjnymi; uprawnieniu syndyka określonemu w art. 97 § 1, odpowiada obowiązek osób, posiadających wiadomości o majątku upadłego, do udzielania syndykowi odpowiednich wyjaśnień. Obowiązek ten ma charakter prawno-publiczny (J. Korzonek "Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowem. Komentarz" Wyd. Księgarnia Powszechna Kraków 1935 s. 345-346). Tym samym art. 178 ust. 1 p.u. stanowił samodzielną i wystarczającą podstawę do skutecznego żądania od organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego potrzebnych informacji dotyczących majątku upadłego, bez konieczności odwoływania się do przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne. Zauważyć na tym tle dodatkowo należy, że gdyby syndyk znał dane ewidencyjne nieruchomości, o odnalezienie których wystąpił do organu (czego organ oczekiwał), to nie byłoby powodu do wystąpienia. Przy czym do wniosku syndyka, o jakim mowa w art. 178 ust. 1 p.u., nie ma zastosowania kodeks postępowania administracyjnego, do których to przepisów błędnie odwoływał się Sąd I instancji. Zatem zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada jednak prawu, a zarzuty dotyczące naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., z wyżej przytoczonych względów nie mają usprawiedliwionych podstaw. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.