I OW 155/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 1 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy L. a Prezydentem Miasta W. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży postanawia: wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 22 czerwca 2023 r. Wójt Gminy L. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Prezydentem Miasta W. w sprawie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży. W uzasadnieniu organ wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. przekazał wniosek M.O. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w L. jako organowi właściwemu. Zdaniem wnioskodawcy właściwość miejscowa powinna być ustalona zgodnie z miejscem zamieszkania zainteresowanego, który nie jest osobą bezdomną i jako miejsce pobytu wskazał W. Wnioskodawca podniósł, że zainteresowany jest zameldowany na pobyt stały w L., ale od 5 lat nie posiada tam centrum życiowego. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta W. wniósł o wskazanie Wójta Gminy L. jako organu właściwego w sprawie z uwagi na ostatnie miejsce zameldowania zainteresowanego na pobyt stały. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowany nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym i nie ma możliwości zamieszkania w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Dodatkowo podkreślił, że zainteresowany jest osobą bezdomną. Zaznaczył, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych argumentów wskazujących na możliwość zamieszkania zainteresowanego w lokalu, w którym jest zameldowany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Wójta Gminy L., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta W. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.), dalej: ups, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 2 tej ustawy w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Przez osobę bezdomną – stosownie do postanowień art. 6 pkt 8 ups – uważa się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W rozpoznawanej sprawie zainteresowany wprawdzie nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, ale posiada miejsce zameldowania na pobyt stały w lokalu, którego jest współwłaścicielem. Należy przy tym zauważyć, że zarówno wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość ani odpowiedź na wniosek nie zawierają informacji wskazujących, że zainteresowany, pomimo deklarowanej bezdomności, nie dysponuje możliwością zamieszkania w tym lokalu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do uznania, że zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups, a co za tym idzie odstąpienie od zasadniczego sposobu ustalania właściwości miejscowej organów pomocy społecznej i zastosowanie instytucji uregulowanej w art. 101 ust. 2 ups mającej charakter wyjątku. Skoro zatem jak wynika z okoliczności sprawy, zainteresowany uznał Miasto W. za centrum swoich czynności życiowych, o czym świadczy złożenie wniosku do organu pomocy społecznej w tym mieście, to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego jest Prezydent Miasta W. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.