I OZ 340/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2305/23 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. T. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 1 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 11 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2305/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku W. T., odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 12 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 12 stycznia 2024 r. została oddalona skarga skarżącej na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 1 września 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Wyrok został doręczony skarżącej w dniu 1 lutego 2024 r. Następnie skarżąca złożyła skargę kasacyjną na ten wyrok, jednak ze względów formalnych została ona odrzucona. W zażaleniu na postanowienie o odrzucenia skargi kasacyjnej skarżąca zawarła wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, który został uwzględniony. Pełnomocnik skarżącej złożyła w dniu 26 sierpnia 2024 r. zażalenie na postanowienie z dnia 8 marca 2024 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz wniosła o sporządzenie uzasadnienie wyroku z dnia 12 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając sporządzenia uzasadnienia wyroku przytoczył treść art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i stwierdził, że w niniejszej sprawie wyrok został doręczony w dniu 1 lutego 2024 r., a zatem termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął w dniu 8 lutego 2024 r. W tym terminie skarżąca nie złożyła wniosku o uzasadnienie, a skargę kasacyjną, pomimo prawidłowego pouczenia o trybie składania skargi kasacyjnej i wnoszenia o pomoc prawną z urzędu. Pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia wyroku siedem miesięcy po upływie terminu. Oznacza to, że wniosek pełnomocnika skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę nie mógł wywołać zamierzonego skutku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 i 177 § 1 P.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że strona skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca w terminie 7 dni od odebrania postanowienia WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2024 r., w dniu 8 lutego 2024 r. złożyła w sądzie pismo zatytułowane "Apelacja", co należało zinterpretować jako zapowiedź skargi kasacyjnej, czyli wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem. Zdaniem wnoszącej zażalenie skarżąca nie może ponosić negatywnych konsekwencji prawnych, tylko z tego powodu, że nie zna terminologii prawniczej i nie wpisała wprost wniosek o uzasadnienie. Natomiast w tej sprawie błąd popełnił sekretariat, który potraktował pismo nazwane "Apelacja" jako skarga kasacyjna. Pominięto fakt, ile lat ma skarżąca, która nie jest osobą zamożną, skoro domaga się zapłaty odszkodowania od Skarbu Państwa za przejęty majątek rodzinny przez Państwo, Wszelkie pisma kierowane w postępowaniu administracyjnym, były sporządzane samodzielnie przez skarżącą. Pracownik powinien bez zbędnej zwłoki odnotować wpływ pisma W. T. z dnia 8 lutego 2024 r. i przekazać je z aktami sprawy do decyzji sędziego prowadzącego sprawę lub do Przewodniczącego Wydziału. Dodatkowo W. T. wskazała, że nie stać jej na prawnika. Dopiero wtedy została przyznana jej pomoc prawna. Po ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, ten bezzwłocznie zapoznał się z aktami sprawy i w terminie 7-dni złożył w imieniu skarżącej wniosek o uzasadnienie wyroku z dnia 12 stycznia 2024 r. Termin 7-dniowy do złożenia wniosku o uzasadnienie został zachowany zarówno przez skarżącą jak i jej pełnomocnika. Mając na uwadze powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o umorzenie jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie dopuszczalności złożenia skargi kasacyjnej i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie oraz doręczenie odpisu wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 1 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku (§ 2). Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie jest terminem ustawowym i nie podlega skróceniu ani wydłużeniu. Uchybienie takiemu terminowi powoduje, że czynność dokonana po terminie nie wywołuje skutków prawnych - jest bezskuteczna (art. 85 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie odpis sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie oddalającego skargę skarżącej na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 1 września 2023 r. został doręczony stronie w dniu 1 lutego 2024 r., a zatem właściwie Sąd I instancji przyjął, że termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i jego doręczenie upłynął w dniu 8 lutego 2024 r. Złożenie takiego wniosku przez pełnomocnika skarżącej w dniu 26 sierpnia 2024 r. niewątpliwie zostało dokonane po upływie przewidzianego terminu i w związku z powyższym wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w zażaleniu wyjaśnić należy, że w ramach kontroli legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny badał jedynie czy złożony w dniu 26 sierpnia 2024 r. przez adwokat S. G. wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia stronie sentencji wyroku. Stąd też nie miały wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia kwestie związane z wniesieniem przez stronę w dniu 8 lutego 2024 r. pisma zatytułowanego "Apelacja". Argumenty odnoszące się do wieku, sytuacji życiowej czy też ewentualnego braku winy skarżącej w uchybieniu terminu z uwagi na nieznajomość terminologii prawniczej mogłyby ewentualnie stać się przedmiotem oceny w sytuacji wystąpienia przez stronę lub pełnomocnika z wnioskiem o przywrócenie terminu w odrębnym postępowaniu incydentalnym. Okoliczności związane z oceną charakteru pisma W. T. z dnia 8 lutego 2024 r. zatytułowanego "Apelacja" zostały natomiast rozstrzygnięte postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2025 r. sygn. akt I OZ 339/25, którym zostało oddalone zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2024 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W orzeczeniu tym zaakceptowano pogląd Sądu I instancji, że treść wskazanego pisma nie pozwala na przyjęcie, że stanowiło ono wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.