I OZ 356/23

Dnia 1 września 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 1 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1810/22 odmawiające L. W. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi Burmistrza Miasta Z. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Burmistrz miasta Z. wniósł skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], dotyczącą odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę Miasto Z., prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0030 ha, położonej w jedn. ewid. [...], obręb [...] Z., objętej księgą wieczystą nr [...], zajętej pod ulicę [...]. W/w nieruchomość była własnością L. W., a następnie na mocy aktu notarialnego sporządzonego 23 października 2019 r. – stała się własnością M. K. oraz P. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1810/22, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra i orzekł o kosztach postępowania. Pismem z dnia 17 lutego 2023 r. (potwierdzonym pismem z dnia 8 marca 2023 r.) L. W., działająca przez pełnomocnika złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w przedmiotowym postępowaniu w charakterze uczestnika. Wskazała, że została z niezrozumiałych powodów pominięta w toku postępowania administracyjnego, jak i postępowania przed sądem pomimo, że jego przedmiot dotyczy jej interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem odmówił L. W. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. W ocenie Sądu I instancji, wnioskodawczyni nie posiada interesu prawnego uprawniającego ją do uczestnictwa w sprawie dotyczącej skargi na decyzję Ministra z dnia [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Utraciła go bowiem z chwilą zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że powoływana przez pełnomocnika wnioskodawczyni odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady prawne sprzedanej nieruchomości nie ma swojego źródła w stosowaniu norm prawa administracyjnego, będących przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu, a w przepisach Kodeksu cywilnego. Jest to odpowiedzialność oczywiście spowodowana zaistniałym w sprawie stanem faktycznym, jednakże w chwili obecnej brak jest bezpośredniego wpływu wydanego w sprawie wyroku na prawa i obowiązki wnioskodawczyni. Na powyższe postanowienie L. W. złożyła zażalenie, wnosząc o jego zmianę, poprzez dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono ponadto, o zasądzenie od organu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miały niewątpliwie wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj. art.32 § 1 oraz § 2 p.p.s.a., polegające na odmowie dopuszczenia skarżącej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sytuacji, gdy: - przedmiot prowadzonego postępowania bezpośrednio dotyczy skarżącej, która posiada interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu, zaś powyższa okoliczność winna warunkować przyznanie skarżącej przymiotu strony na gruncie niniejszej sprawy, - niezależnie od zawartej umowy sprzedaży nieruchomości objętej KW nr [...], skarżąca w dalszym ciągu potencjalnie ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi co do sprzedanej realności, a przez to nie sposób uznać, ażeby w chwili obecnej występował bezpośredni wpływ wydanego w sprawie wyroku na jej prawa i obowiązki, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i brak dokonania przez Sąd wszechstronnej oraz wnikliwej analizy istnienia interesu prawnego po stronie skarżącej, a w konsekwencji brak dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sytuacji, gdy przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego dotyczy bezpośrednio L. W. niezależnie od zawartej umowy sprzedaży, albowiem skarżąca w dalszym ciągu potencjalnie ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi co do sprzedanej realności, a nadto skarżąca od początku zainicjowania postępowania aktywnie brała w nim udział poprzez wykazywanie inicjatywy dowodowej oraz przedstawienie istotnych oraz kluczowych informacji dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Podano, że skarżąca dwukrotnie kierowała pisma do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, ażeby przedstawić swoje stanowisko w sprawie i przedstawić istotne oraz kluczowe okoliczności dla prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a w szczególności w piśmie z dnia 19 lutego 2021 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. Podkreślono, że poprzez odmowę dopuszczenia skarżącej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, pozbawiono ją możliwości skutecznej obrony swoich praw, a brak dopuszczenia skarżącej do udziału w postępowaniu pozostaje w sprzeczności z treścią art. 28 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Wobec brzmienia powyższych przepisów kwestią zasadniczą, decydującą o możliwości dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego jest ustalenie, czy ma ona interes prawny. Pojęcie "interesu prawnego" w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest to, czy zasadnie odmówiono L. W. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi Burmistrza Miasta Z. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), nieruchomości, pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Z przepisu tego wynika, że decyzja wydawana na jego podstawie ma charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdza jedynie stan istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r. i jego skutki , które nastąpiły z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Decyzja ta wywiera skutki prawne w stosunku do dotychczasowego właściciela gruntu zajętego pod drogę publiczną oraz wobec Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. W związku z powyższym, przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa lub właściwa jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości drogowej, oparty na art. 73 ust. 1 w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r., ma dotychczasowy właściciel nieruchomości, czyli jej właściciel w dacie 31 grudnia 1998 r. oraz nowy jej właściciel, to jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. W sytuacji, gdy – jak w niniejszej sprawie doszło do sprzedaży nieruchomości, to jest oczywistym, że legitymację do udziału w postępowaniu posiada również aktualny właściciel nieruchomości. Jest to stanowisko utrwalone już w orzecznictwie ( wyroki NSA z 25 września 2020 r., sygn. I OSK 623/20; z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2118/17 publ. www.nsa.gov.pl). Zaznaczyć należy, że okolicznością bezsporną jest, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. była własnością L. W., a następnie na mocy aktu notarialnego sporządzonego [...] października 2019 r. – stała się własnością M. K. oraz P. K. Powyższe oznacza, że niniejsze postępowanie dotyczyło interesu prawnego skarżącej, gdyż odnosiło się do jej sfery prawnej. Źródłem zaś interesu prawnego skarżącej jest przepis prawa materialnego - art.73 ust.1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zasadnie zatem w skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 28 K.p.a. Odnośnie do zarzutu naruszenia art.32 § 1 i § 2 p.p.s.a., to przepis ten został prawdopodobnie omyłkowo podniesiony, gdyż przepis ten nie ma paragrafów a z jego treści wynika jedynie to, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.