I SA/Op 176/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 lutego 2022 r., nr UP-91/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.

Przedmiotem skargi wniesionej przez Z. P. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2.02.2022 r. na mocy której na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy i dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." – uchylono w całości decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 lipca 2018 r. nr 110/UM/2018 i na podstawie: 1. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3 i 3a oraz art. 32 u.s.u.s. i w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem": odmówiono umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanych przez płatnika w łącznej kwocie 43.150,82 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 4.466,76 zł, w tym z tytułu: - składek za okres 11/2005, 11/2006-1/2007, 10/2009-1/2010, 8/2013 - 12/2013 - 2.517,56 zł; - odsetek za zwłokę liczonych na 26 kwietnia 2018 r. -1.914,00 zł; - kosztów upomnienia- 35,20 zł; b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 38.259,08 zł, w tym z tytułu: - składek za okres od 7/2005,11/2006-9/2014 - 22.272,08 zł; - odsetek za zwłokę liczonych na 26 kwietnia 2018 r. -15.987,00 zł; c) Fundusz Pracy i, fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 424,98 zł, w tym z tytułu: - składek za okres od 8/2005, 11/2006-1/2007, 1/2009-9/2010, 8/2013-12/2013- 264,98 zł; - odsetek za zwłokę liczonych na 26 kwietnia 2018 r. -160,00 zł; 2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3 i 3a oraz art. 32 u.s.u.s.: odmówiono umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanych przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 635,00 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - odsetki naliczone na dzień 26 kwietnia 2018 r. za okres 10/2009-1/2010, 8/2013-12/2013 w kwocie 425,00 zł b) ubezpieczenie zdrowotne - odsetki naliczone na dzień 26 kwietnia 2018 r. za okres 8/2013-12/2013 w kwocie 210,00 zł. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. We wniosku o umorzenie należności skarżący powołał się na trudną sytuację życiową oraz finansową. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z 9 lipca 2018 r. nr 110/UM/2018 odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W wyniku wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z 22 lutego 2019 r. podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji I instancji i ponownie odmówił umorzenia należności. Wskutek wniesienia przez stronę skargi od powyższej decyzji, Wojewódzki Sad Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt. I SA/Op 258/20, uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 lutego 2019 r. WSA w Opolu wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, w jaki sposób doszło do ustalenia należności z tytułu składek w wysokości 100.552,92 zł w części finansowanej przez płatnika. W dniu 12 maja 2021 r. skarżący złożył oświadczenie, w którym wskazał, że powstanie zaległych należności z tytułu składek wynikało z nierzetelnego działania jego byłego księgowego. W piśmie z 10 czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się z prośbą o dołączenie do akt sprawy dokumentów, które zostały przedłożone do wniosku o rozłożenie na raty należności tj. RSR oraz RON. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący dołączył następujące dokumenty: - oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 7 czerwca 2021 r.; - zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za lata 2016, 2017, 2018, 2019, 2020; - oświadczenie z 12 maja 2021 r. (data wpływu do ZUS 7 czerwca 2021 r.); - wydruk z CEiDG z 1 czerwca 2021 r.; - umowę o pracę zawartą z S. D. z 9 grudnia 2016 r.; - umowę o pracę zawartą z S. S. z 9 grudnia2016 r.; - umowę o pracę zawartą z T. C. z 19 lipca 2017 r.; - pismo ogólne do ZUS z 10 czerwca 2021 r. W wyniku powyższego organ wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 2.02.2022 r. W uzasadnieniu omówił okoliczności powodujące, że nie doszło do przedawnienia należności składkowych objętych wnioskiem i są one nadal wymagalne. Kolejno wskazał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 7 czerwca 2021 r. wynika, że skarżący: - jest żonaty; - nie pracuje zarobkowo; - pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.491,55 zł netto miesięcznie; - posiada dochód z innych źródeł - produkcja rolna; - nie pobiera zasiłków/świadczeń z Urzędu Pracy; - nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy; - oszacował stałe wydatki związane z utrzymaniem na łączną kwotę 14.800,00 zł w tym: 13.600,00 zł opłaty eksploatacyjne, 1.200,00 zł koszty związane z leczeniem; - wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną Z. P.1, która osiąga dochód w wysokości około 1.300,00 zł netto miesięcznie oraz wnukiem M. S., który nie osiąga dochodu; - posiada inne zobowiązania pieniężne w instytucjach - ZUS - za okres od 2016 r. do 2020 r. w kwocie 28,000,00 zł, po 450,00 zł miesięcznie; - zobowiązania są spłacane w formie egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego; - posiada nieruchomości: współwłasność 1/2 części domu o powierzchni 360 m2 położonego w O. przy ul. [...]; współwłasność w 1/2 części gospodarstwa rolnego położonego w O. przy ul. [...]; z tego tytułu osiągnięto w roku ubiegłym dochód w wysokości 28.564,60 zł; -nie posiada praw majątkowych; -posiada samochód marki [...] z 2003 r.; - posiada inne składniki mienia ruchomego, takie jak laptop marki DELL o wartości 400,00 zł; - posiada wierzytelności, które są nieściągalne; - prognozą na poprawę sytuacji materialnej jest umorzeniu długu w ZUS lub rozłożeniu na raty; - sposobem uregulowania należności jest comiesięczna spłata w ratach nie większych niż 450,00 zł;. - ma [...] i jest pod stałą opieką lekarza; przyjmuje stałe leki na [...] i [...]; natomiast żona przyjmuje ciężkie leki na [...]; gradobicie w 2012 r. spowodowało straty nie do odrobienia, pomimo wsparcia z UE; pogarszający się stan zdrowia skarżącego i żony pociąga za sobą wydatki trudne do przewidzenia i ciągle są to wydatki ponadprogramowe. W mailu z 22 lipca 2021 r. pełnomocnik strony sprostował informacje podane w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 7 czerwca 2021 r. wskazując, że: - podana wysokość, opłat eksploatacyjnych w wysokości 13.600,00 zł odnosi się do kosztów ponoszonych w ciągu całego roku; - wspólne gospodarstwo domowe skarżący prowadzi tylko z żoną Z. P.1; - wykazany dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 28.564,60 zł, to dopłata z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i stanowi dochód roczny; - skarżący ponosi koszty związane z leczeniem w wysokości 1.200,00 zł, ponieważ oboje z żoną są po 80 roku życia i są schorowani. W celu rozpatrzenia sprawy korzystano z wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rejestrów centralnych oraz dostępnych informacji: - Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej; - Centralnej Ewidencji Pojazdów; - Bazy Danych Ksiąg Wieczystych; - Bazy REGON; - Informacji z PESEL-KEP; - Informacji z Miejskiego Centrum Świadczeń w O. z 23 lipcu 2021 r.; - Informacji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. z 2 sierpnia 2021 r. Z poczynionych ustaleń wynika, że: - zgodnie z CEiDG do 30 września 2014 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na uprawach warzyw, włączając melony oraz uprawę roślin korzeniowych i roślin bulwiastych; - zgodnie z informacją zawartą w bazie REGON skarżący nadal aktywnie prowadzi działalność gospodarczą O. polegającą na uprawach warzyw, włączając melony oraz uprawę roślin korzeniowych i roślin bulwiastych; - od 17 stycznia 2007 r. strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.554,79 zł brutto + dodatek pielęgnacyjny w kwocie 239,66 zł, ze świadczenia dokonywane są potrącenia na rzecz komornika Sądowego w O. B. J. w kwocie 388,69 zł, do wypłaty pozostaje 1.165,83; zł netto; - skarżący posiada na zasadach współwłasności ustawowej majątkowej małżeńskiej 1/2 części nieruchomości gruntowej - tereny mieszkaniowe o powierzchni 4780,00 m2 położone w O. przy ul, [...], dla których Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą nr [...]; na nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu do hipoteki; - strona posiada samochód osobowy marki [...] z 2003 r. o niskiej wartości rynkowej; - strona nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. oraz Miejskiego Centrum Świadczeń w O. oraz ma córkę i dwoje wnuków. W ocenie organu w sprawie nie występują przesłanki umorzenia w postaci całkowitej nieściągalności należności (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.). Organ ustalił, że: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: a. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, c. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; d. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; - nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - zgodnie z CEiDG do 30 września 2014 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na uprawach warzyw, włączając melony oraz uprawę roślin korzeniowych i roślin bulwiastych, jednak: a. strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.554,79 zł brutto + dodatek pielęgnacyjny w kwocie 239,66 zł, ze świadczenia dokonywane są potrącenia na rzecz komornika Sądowego w O. B. J. w kwocie 388,69 zł, do wypłaty pozostaje 1.165,83 zł netto; b. skarżący posiada na zasadach współwłasności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomość gruntową - tereny mieszkaniowe o powierzchni 4780,00 m2 położone w O. przy ul. [...], dla których Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą nr [...]; na nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu do hipoteki; c. strona posiada następców prawnych; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość przedmiotowych nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż wobec zadłużenia na koncie strony prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora ZUS Oddział w Opolu poprzez zajęcie świadczenia emerytalnego. Nadto: - skarżący pobiera świadczenie emerytalne; - skarżący posiada na zasadach współwłasności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomość gruntową - tereny mieszkaniowe o powierzchni 4780,00 m2 położone w O. przy ul. [...], dla których Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą nr [...]; na nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu do hipoteki; - ZUS nie wyczerpał okresów dochodzenia należności; - należności na koncie nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne; - posiada następców prawnych. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Organ przeanalizował również sytuację skarżącego pod kątem wystąpienia przesłanek umorzenia z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wyjaśnił w tym zakresie, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia (§ 3 ust. 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia). Zdarzenia losowe czy klęska żywiołowa nie były powodem likwidacji działalności. Organ zwrócił uwagę, że decydując się na założenie działalności gospodarczej skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność. W sprawie nie wystąpiła też przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Skarżący powołał się na problemy zdrowotne swoje oraz swojej żony. Poinformował, że ma [...] i jest pod stałą opieką lekarza. Przyjmuje stałe leki na [...] i [...]. Natomiast żona Z. P.1 przyjmuje ciężkie: leki na [...]. Organ podkreślił, że stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, co nie ma miejsca w przypadku strony. Natomiast ograniczone możliwości płatnicze strony, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Zgodnie z GEiDG do 30 września 2014 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na uprawach warzyw, włączając melony oraz uprawę roślin korzeniowych i roślin bulwiastych. Zgodnie z informacją zawartą w bazie REGON strona nadal aktywnie prowadzi działalność gospodarczą O. Od 17 stycznia 2007 r. skarżący pobiera świadczenie emerytalne, obecnie w wysokości 1.554,79 zł brutto + dodatek pielęgnacyjny w kwocie 239,66 zł, ze świadczenia dokonywane są potrącenia na rzecz komornika Sądowego w O. B. J. w kwocie 388,69 zł, do wypłaty pozostaje 1.165,83 zł netto. Kwota świadczenia emerytalnego wolna od potrąceń z tytułu prowadzonej egzekucji na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi to 916,07 zł. W ocenie ZUS kontynuacja postępowania egzekucyjnego nie zagrozi egzystencji rodziny ze względu na ustawowe ograniczenia w egzekucji, które są wyrazem zasady ochrony dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych. Zatem świadczenie emerytalne nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości, lecz jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie minimum socjalnego, które nie jest progiem ubóstwa, lecz kategorią socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniającą podstawowe potrzeby bytowo-konsumpcyjne. Skarżący posiada dochód z produkcji rolnej, jednak nie została podana wysokości osiąganego dochodu. Z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego otrzymuje dopłatę z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie 28.564,00 zł rocznie. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną Z. P.1, która osiąga dochód w wysokości około 1.300,00 zł netto miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem oszacował na łączną kwotę 2.333,33 zł w tym: opłaty eksploatacyjne 1.133,33 zł (podana w oświadczeniu kwota 13.600,00 zł: 12 miesięcy), koszty związane z leczeniem 1.200,00 zł. Poza zadłużeniem wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie posiada innych zobowiązań pieniężnych. Organ zauważył, że wskazane wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie strona musi ponosić. Nie można też uznać, że opłaty za energię, gaz czy wodę są to nadzwyczajne czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Ww. okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych .osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Ponadto skarżący ma córkę, która na mocy art. 87 k.r.o. zobowiązana jest do wsparcia swojego rodzica. Strona posiada również majątek nieruchomy. Majątek ten ma wpływ na wysokość uzyskiwanego w gospodarstwie domowym miesięcznego dochodu, gdyż ma strona możliwość osiągania dochodów z uprawy bądź dzierżawy pól. Jednocześnie z uwagi na posiadany majątek nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, a to z kolei nie wyklucza możliwości odzyskania należności w drodze postępowania egzekucyjnego. Aktualny dochód w gospodarstwie domowym strony to około 5.234,85 zł netto (świadczenie emerytalne przed potrąceniami, dochód żony oraz dopłata otrzymywana z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podzielona na dwanaście miesięcy). Kształtuje się on na poziomie znacząco wyższym od ustalonego przez IPiSS minimum socjalnego w III kwartale 2021 r., które dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 2.209,56 zł. W niniejszej sprawie niewątpliwie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa. Skarżący nie korzystał z dodatkowego wsparcia finansowego w formie zasiłków lub z innych form pomocy materialnej dotowanych ze środków instytucji socjalnych, co świadczy o tym, że jego sytuacja finansowa nie wymusza konieczności sięgnięcia do systemu pomocy społecznej. W podsumowaniu organ stwierdził, że w sytuacji gdy istnieją jakiekolwiek możliwości egzekwowania długu, choćby w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne. ZUS upatruje szansę na wyegzekwowanie należności w przyszłości np. w formie układu ratalnego zawartego na dogodnych warunkach lub poprzez kontynuację postępowania egzekucyjnego. W skardze strona zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji organ nie uwzględnił bardzo niskich dochodów gospodarstwa domowego, jak i sytuacji ekonomicznej w kraju, inflacji, faktu, że koszty prowadzenia działalności w działach specjalnych produkcji rolnej zdrożeją ze względu na rosnącą cenę węgla na ogrzanie szklarni oraz cen drobnych napraw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 t.j. - dalej jako P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei w myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością jej uchylenia. Badaniu Sądu podlega decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2.02.2022 r. w przedmiocie odmówienia skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Na wstępie przypomnieć należy, że poprzednio wydana w sprawie decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22.02.2019 r. w przedmiocie odmówienia skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne została uchylona wyrokiem tut. Sądu z dnia 10.12.2020 r., sygn. akt I SA/Op 258/20, wydanym na skutek wyroku NSA z dnia 25.06.2020 r., sygn. akt I GSK 83/20. W związku z powyższym kontrola obecnie skarżonej decyzji musi zostać dokonana również pod kątem jej zgodności z przepisem art. 153 P.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ustanowiona w tym przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki NSA z 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1101/16; z 5 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3044/18; z 2 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2414/21). Ocena prawna może przy tym dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II FSK 856/19). Zmiana stanu prawnego uzasadniająca odstąpienie od wskazań zawartych w wyroku ma miejsce wyłącznie wówczas, gdy powoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (wyrok NSA z 22 września 1999 r., I SA 2019/98, cyt. za B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019), co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10.12.2020 r., sygn. akt I SA/Op 258/20 Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25.06.2020 r., sygn. akt I GSK 83/20 wskazał, że Sąd pierwszej instancji, powtórnie rozpoznając sprawę, powinien uwzględnić przedstawiony przez NSA pogląd dotyczący granic sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek i wynikający z niego wniosek, że w tej sprawie poza jej granicami pozostawała kwestia przedawnienia należności. Natomiast uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22.02.2019 r. wynikało z naruszenia przez organ, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przepisu art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Sąd poprzednio orzekający wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił w sposób odpowiadający powyższym wymaganiom kwestii wysokości należności z tytułu składek, będących przedmiotem wniosku skarżącego. Organ bowiem nie wyjaśnił w jaki sposób doszło do ustalenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 100.552,92 zł w części finansowanej przez płatnika. Z materiału dowodowego wynikało, iż saldo ogółem skarżącego na dzień 26.04.2018 r. wynosi 45.441,44 zł (Informacja o stanie należności z tytułu składek od 01.01.1999 r. z dnia 08.05.2018, aktualizacja 22.06.2018; w aktach sprawy). Taka sama kwota widnieje w Informacji o stanie należności z tytułu składek od 01.01.1999 r. z aktualizacją na dzień 19.09.2018 r. (pismo w aktach sprawy). W związku z powyższym niewyjaśnionym pozostaje, na jakiej podstawie oraz w jaki sposób organ wyliczył należność na wartość 100.552,92 zł w części finansowanej przez płatnika wynikającą z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr 110/UM/2018 z dnia 09.07.2018 r. (punkt I). Z bowiem wyliczeń kwot wskazanych w punkcie I sentencji tej decyzji wynika, iż wartość ta wynosi 43.150,82 zł [4.466,76 zł (kwota wskazana przez organ w punkcie I. tiret pierwsze) + 38.259,08 zł (kwota wskazana przez organ w punkcie I. tiret drugie) + 424,98 zł (kwota wskazana przez organ w punkcie I. tiret trzecie)]. Organ w żadnej z decyzji nie odnosi się do powyższego mimo, iż kwestia ta był podnoszona przez skarżącego (vide: wniosek z dnia 24.04.2018 r.). Organ nie odnosząc się do tej kwestii w uzasadnieniu swoich decyzji, w sposób oczywisty naruszył art. 107 § 3 k.p.a. nie wskazując wyliczeń kwoty należności w wysokości 100.552,92 zł w części finansowanej przez płatnika. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym obecnie wniesioną skargę organ wywiązał się ze wskazań i zaleceń zawartych w ww. wyroku WSA w Opolu z dnia 10.12.2020 r., sygn. akt I SA/Op 258/20. W zaskarżonej decyzji organ uchylił decyzję I instancji i skorygował wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika do kwoty 43.150,82 zł i w sposób szczegółowy omówił jakie konkretne należności, za jaki okres i w jakiej wysokości składają się na łączną kwotę 43.150,82 zł. Wyliczenia te korespondują z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach administracyjnych. Przechodząc do meritum sprawy, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe w związku z czym będą one stanowiły podstawę kontroli zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią przepisu art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy: 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.), 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 poz. 1540 ze zm.), 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, bowiem zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na wystąpienie sytuacji opisanych w ww. pkt od 1) do 6). Organ prawidłowo bowiem ustalił, że: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: a. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, c. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; d. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; - nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - zgodnie z CEiDG do 30 września 2014 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na uprawach warzyw, włączając melony oraz uprawę roślin korzeniowych i roślin bulwiastych, jednak: a. strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.554,79 zł brutto + dodatek pielęgnacyjny w kwocie 239,66 zł, ze świadczenia dokonywane są potrącenia na rzecz komornika Sądowego w O. B. J. w kwocie 388,69 zł, do wypłaty pozostaje 1.165,83 zł netto; b. skarżący posiada na zasadach współwłasności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomość gruntową - tereny mieszkaniowe o powierzchni 4780,00 m2 położone w O. przy ul. [...], dla których Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą nr [...]; na nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu do hipoteki; c. strona posiada następców prawnych; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość przedmiotowych nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż wobec zadłużenia na koncie strony prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora ZUS Oddział w Opolu poprzez zajęcie świadczenia emerytalnego. Nadto: - skarżący pobiera świadczenie emerytalne; - skarżący posiada na zasadach współwłasności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomość gruntową - tereny mieszkaniowe o powierzchni 4780,00 m2 położone w O. przy ul. [...], dla których Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą nr [...]; na nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu do hipoteki; - ZUS nie wyczerpał okresów dochodzenia należności; - należności na koncie nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne; - posiada następców prawnych. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji postępowanie egzekucyjne dotyczące ww. należności było w toku. Organ nie miał zatem podstaw do stwierdzenia, że w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie odzyska się w przyszłości całości bądź części zobowiązania składkowego. Tym samym Sąd w pełni podziela stanowisko organu w zakresie braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Stosownie do treści przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (ust. 3b ww. przepisu). Jak wynika z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31.07.2003 r. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym dowody przedłożone przez stronę, nie wskazywały na wystąpienie przesłanki związanej z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31.07.2003 r.). Trafnie zatem organ przyjął, że ww. przesłanka nie wystąpiła. Zasadnie wskazał, że poprzez "zdarzenie nadzwyczajne" należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Będą to zdarzenia niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi. Skarżący jako przedsiębiorca winien liczyć się z koniecznością opłacenia składek i racjonalnie planować działalność – dotyczy to także doboru współpracowników. Nie może zatem stanowić wystarczającej podstawy do umorzenia należności argumentacja, że to nierzetelne działanie księgowego strony doprowadzało do spornego zadłużenia. Na marginesie wskazać należy, że w sprawie brak jest jednoznacznych dowodów (np. prawomocnego wyroku skazującego) potwierdzających w sposób bezsporny ww. twierdzenia strony. W sprawie nie wykazano zatem aby trudności z opłaceniem zaległości wynikały ze zdarzenia nadzwyczajnego. W ocenie Sądu prawidłowo organ przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawieniem skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek (§ 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia). Z informacji istotnych dla oceny ww. przesłanki wynika, że zgodnie z CEiDG do 30 września 2014 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na uprawach warzyw, włączając melony oraz uprawę roślin korzeniowych i roślin bulwiastych. Zgodnie z informacją zawartą w bazie REGON strona nadal aktywnie prowadzi działalność gospodarczą O. Od 17 stycznia 2007 r. pobiera świadczenie emerytalne, obecnie w wysokości 1.554,79 zł brutto + dodatek pielęgnacyjny w kwocie 239,66 zł, ze świadczenia dokonywane są potrącenia na rzecz komornika Sądowego w O. w kwocie 388,69 zł, do wypłaty pozostaje 1.165,83 zł netto. Nadto skarżący posiada dochód z produkcji rolnej, jednak nie została podana wysokości osiąganego dochodu. Poinformował też, że z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego otrzymuje dopłatę z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie 28.564,00 zł rocznie. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która osiąga dochód w wysokości około 1.300,00 zł netto miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem oszacował na łączną kwotę 2.333,33 zł w tym: opłaty eksploatacyjne 1.133,33 zł (podana w oświadczeniu kwota 13.600,00 zł: 12 miesięcy), koszty związane z leczeniem 1.200,00 zł. Mając na uwadze powyższe dane organ w sposób przekonujący wskazał na podstawy odmowy umorzenia przedmiotowych należności, podkreślając, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Skarżący z żoną osiągają stabilne dochody ze świadczeń emerytalnych pozwalające na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania, skarżący otrzymuje również dopłatę z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie 28.564,00 zł rocznie, jak i dodatkowo dochód (bliżej nieokreślony przez wnioskodawcę) z produkcji rolnej. Byt rodziny skarżącego jest zatem zabezpieczony a odmowa umorzenia składek nie spowoduje utraty środków do życia. Zasadnie organ podkreślił, że kontynuacja postępowania egzekucyjnego nie zagrozi egzystencji ze względu na ustawowe ograniczenia w egzekucji, które są wyrazem zasady ochrony dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych. Zatem pobierane przez stronę świadczenie emerytalne nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości, lecz jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie minimum socjalnego. Nie bez znaczenia pozostaje tu też fakt, że skarżący posiada na zasadach współwłasności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomość gruntową - tereny mieszkaniowe o powierzchni 4780,00 m2, położone w O. przy ul. [...], dla których Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Na nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu do hipoteki. Skarżący ma zatem możliwość osiągania dochodów z uprawy bądź dzierżawy pól. Organ trafnie również wskazał, że aktualny dochód w gospodarstwie domowym strony to około 5.234,85 zł netto (dochód strony z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego przed potrąceniami, dochód żony oraz dopłata otrzymywana z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podzielona na dwanaście miesięcy). Kształtuje się on na poziomie znacząco wyższym od ustalonego przez IPiSS minimum socjalnego w III kwartale 2021 r., które dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 2.209,56 zł. Tym samym nie budzi zastrzeżeń stanowisko organu, że sytuacja strony nie nosi znamion ubóstwa, a opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący nie udowodnił, że nie ma możliwości uregulowania należności z tytułu składek. Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika też, aby wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotycząca przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Organ prawidłowo zauważył, że stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności. Skarżący powołał się na zły stan zdrowia, wyjaśnił, że ma [...] i jest pod stałą opieką lekarza. Przyjmuje stałe leki na [...] i [...]. Natomiast żona przyjmuje ciężkie: leki na [...]. Istotne w tym aspekcie pozostaje, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności – tego typu sytuacja nie ma miejsca w sprawie. W ocenie Sądu, organ dysponując zgromadzonymi dokumentami i wyjaśnieniami strony dokonał właściwej oceny materiału dowodowego pod kątem wystąpienia przesłanek umorzenia należności. Z wyżej omówionych przyczyn Sąd na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.