Sygnatura
I SA/Wa 1145/19
I SA/Wa 1145/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-08-13
Wynik
Uchylono zaskarżoną decyzję
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 13 sierpnia 2020
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz - Kluj WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Kołtuniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2019r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
I SA/Wa 1145/19 U Z A S A D N I E N I E Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] marca 2019r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2019r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności wywłaszczeniowej decyzji Naczelnika [...] z [...] maja 1978r. Nr [...] i stwierdził nieważność tej decyzji. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Naczelnik [...] decyzją z [...] maja 1978r. orzekł o wywłaszczeniu - przez odjęcie prawa własności na rzecz Państwa na wniosek Przedsiębiorstwa Państwowego - [...] w [...] - części nieruchomości o pow. [...], z ogólnej pow. [...], położonej w [...] przy ul. [...], uregulowanej w KW nr [...], stanowiącej własność [...] i ustalił odszkodowanie za ww. nieruchomość w kwocie [...]. [...], następcy prawni dawnej właścicielki, pismem z [...] lipca 2017r. wystąpili o stwierdzenie nieważności w całości decyzji z [...] maja 1978r. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2018 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji. [...] wnosząc odwołanie podnieśli, że kwestionowana decyzja Naczelnika [...] rażąco narusza prawo, bowiem wywłaszczona nieruchomość została uprzednio zajęta przez ubiegającego się o wywłaszczenie, zaś samo rozstrzygnięcie miało służyć uregulowaniu stanu prawnego wywłaszczanej nieruchomości. Minister Inwestycji i Rozwoju rozpoznając sprawę przytoczył przepisy i zasady dotyczące postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i zaznaczył, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64). W sprawie istotne znaczenie ma ocena, czy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. Organ nadzoru zaznaczył, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z treścią decyzji z [...] maja 1978r. była budowa bazy produkcyjno-usługowej Przedsiębiorstwa Państwowego - [...]. Ubiegający się o wywłaszczenie uzasadniając odpowiedniość i niezbędność zawnioskowanej do wywłaszczenia nieruchomości powołał się na treść decyzji o lokalizacji szczegółowej Prezydium [...] Rady Narodowej z [...] marca 1963r. nr [...], ustalającej lokalizację szczegółową dla inwestycji - bazy produkcyjno-usługowej na terenie położonym w [...] przy ul. [...] na [...]. Minister Inwestycji i Rozwoju podkreślił, że w trakcie analizy zgromadzonego w postępowaniu nadzorczym materiału dowodowego, ustalono że przedmiotowa nieruchomość nie była niezbędna do realizacji celów określonych ww. ustawie, bowiem inwestycja polegająca na budowie bazy produkcyjno-usługowej przy ul. [...] na [...] została ukończona przed datą wydania decyzji o wywłaszczeniu. Przedmiotowa nieruchomość została przekazana w użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu - [...] w [...] decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1963r. nr [...]. Faktyczne przekazanie ww. nieruchomości w użytkowanie nastąpiło [...] września 1963r. protokołem zdawczo-odbiorczym. Organ nadzoru wskazał, że zgodnie z treścią pisma Polskich P. S.A. z [...] grudnia 2015r. już w 1963r. przystąpiono do przygotowań związanych z tworzeniem i gromadzeniem dokumentacji projektowej. Realizacja inwestycji rozpoczęła się [...] maja 1968r. i trwała do [...] grudnia 1971r., co znajduje potwierdzenie w treści protokołu z [...] grudnia 1971r. w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku inwestycji. Z treści wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego z [...] stycznia 1977r. wynika, że właścicielka wywłaszczonej nieruchomości [...] "rości pretensje do P.[...] O/[...] o odszkodowanie za część terenu o pow. [...], który znajduje się w granicach naszej nieruchomości", co może dowodzić, że ww. wniosek został złożony w związku z koniecznością uporządkowania stanu prawnego nieruchomości. Organ podkreślił, że ze znajdującego się w aktach sprawy zdjęcia lotniczego wykonanego [...] listopada 1976r., czyli przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, jasno wynika, że teren przedmiotowej działki oraz działek z nią sąsiadujących, przekazanych w użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu - [...] decyzją z [...] lipca 1963r. został zagospodarowany i był użytkowany. Ponadto, jak wynika z treści protokołu rozprawy wywłaszczeniowej, która odbyła się [...] grudnia 1977r. w [...], przedstawiciele inwestora oświadczyli expressis verbis, że grunt będący przedmiotem wywłaszczenia został przez nich faktycznie przejęty w 1963r., zaś prowadzone postępowanie wywłaszczeniowe miało na celu formalne wywłaszczenie nieruchomości. Powyższe ustalenia w ocenie Ministra bezsprzecznie dowodzą, że nabycie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w drodze wywłaszczenia nastąpiło po zrealizowaniu ww. inwestycji. Brak było zatem podstaw do pozbawienia własności w drodze wywłaszczenia. Nie jest bowiem dopuszczalne wywłaszczenie nieruchomości, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed datą wydania decyzji o wywłaszczeniu. Opisana okoliczność pozwala przyjąć za uprawniony pogląd, że prawdziwym celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była wyłącznie chęć regulacji jej stanu prawnego. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego opowiedziało się w takich przypadkach za brakiem podstaw do wydania decyzji wywłaszczeniowej, bowiem nie służy ona regulowaniu stanu prawnego, lecz umożliwieniu realizacji celu, który bez wywłaszczenia nie mógł być osiągnięty. Minister podniósł ponadto, że kwestia zwrotu ww. nieruchomości była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w prawomocnym wyroku z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 277/11 wskazywał na wydanie decyzji z [...] maja 1978r. z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Czynności zmierzające do regulacji stanu prawnego przedmiotowej działki zostały podjęte w związku z postanowieniem Sądu Powiatowego [...] z [...] kwietnia 1975r. sygn. akt [...], którym Sąd rozstrzygnąwszy sprawę z powództwa byłej właścicielki [...] o nabycie wywłaszczonej nieruchomości przez Przedsiębiorstwo Państwowe - [...], zobowiązał P.P. - [...] do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto w decyzji z [...] kwietnia 2016r. o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości Prezydent [...] stwierdził, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości decyzją z [...] maja 1978r. miało na celu uregulowanie jej stanu prawnego oraz umożliwienie P.P. - [...] kontynuowania prowadzonej na nieruchomości działalności. W świetle powyższego Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że kwestionowana decyzja z [...] maja 1978r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. z powodu braku ustawowych przesłanek do wywłaszczenia, a zatem jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co oznacza, że zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie jej nieważności. Jednocześnie organ nadzoru uznał, że w sprawie spełnione zostały wymogi art. 17 oraz art. 21 i art. 22 ustawy wywłaszczeniowej. Przy czym odnosząc się do oceny decyzji z [...] maja 1978r. w zakresie przyznanego odszkodowania, Minister wskazał, że odszkodowanie przyznane zostało w prawidłowej wysokości i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, jednakże konsekwencją uznania, że wywłaszczenie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa jest konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego całości decyzji, tj. również części, w której orzeczono o odszkodowaniu. Przechodząc do analizy wystąpienia w sprawie nieodwracalnych skutków prawnych organ nadzoru przytoczył treść art. 156 § 2 kpa oraz stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i zaznaczył, że decyzja z [...] maja 1978r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, bowiem zgodnie z treścią KW nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości jako właściciel wywłaszczonej nieruchomości figuruje Skarb Państwa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarb Państwa – Prezydent [...] zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędne przyjęcie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło z naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z powodu braku ustawowych przesłanek do wywłaszczenia; 2. naruszenie art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak wszechstronnej i wnikliwej oceny dokumentów zgromadzonych w postępowaniu wywłaszczeniowym, w szczególności dokumentów z postępowania, które toczyło się przed Sądem Powiatowym [...] sygn. akt [...]; 3. naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP polegające na jego niezastosowaniu i w konsekwencji pominięcie przez Ministra Inwestycji i Rozwoju wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r. P 46/13, w sytuacji gdy podstawę stwierdzenia stanowił art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a orzeczenie o stwierdzeniu nieważności decyzji zapadło po upływie 40 lat od jej wydania. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zdaniem Sądu, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak jest podstaw do zaaprobowania stanowiska Ministra, że kontrolowana przez organy administracji decyzja Naczelnika [...] z dnia [...] maja 1978r., ( we wskazanej części) została wydana z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. z powodu braku ustawowych przesłanek do dokonania wywłaszczenia. Przepis ten stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że omawiana decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym – stwierdzenia nieważności – dlatego podkreślenia wymaga, że fundamentalną zasadą procedury administracyjnej jest zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo – tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Artykuł 156 § 1 k.p.a. enumeratywnie wymienia przesłanki, których zaistnienie powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji . W myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych, wykształcił się pogląd, w myśl którego o rażącym naruszeniu prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy wykładni prawa, wadliwość uzasadnienia ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Warunkiem wstępnym jest tu ustalenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny, możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów bez potrzeby korzystania z zaawansowanych metod wykładni (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2014 r., I OSK 3072/12, CBOSA). Innymi słowy, jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2008 r., II OSK 404/08, CBOSA). Opisana wyżej sytuacja w sprawie niniejszej z całą pewnością nie zaistniała. Poza sporem jest , że pojęcie " niezbędności " nieruchomości dla potrzeby realizacji celu wywłaszczenia w ustawie z dnia 12.03.1958r. nie zostało bowiem zdefiniowane. To zaś oznacza, że ocena zaistnienia lub niezaistnienia przesłanki niezbędności nieruchomości dla realizacji celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 3 ust.1 ww. ustawy wymaga dokonywania zabiegów interpretacyjnych, co z definicji wyklucza możliwość rażącego naruszenia przepisu do którego się ta przesłanka odnosi. Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu organ II instancji bezzasadnie uznał, że fakt wywłaszczenia będącej przedmiotem postępowania nieruchomości, opisanej szczegółowo w treści zaskarżonej decyzji, po dacie ostatecznego zrealizowania inwestycji w postaci budowy bazy produkcyjno-usługowej przy ul. [...] na [...] jednoznacznie dowodzi, że nie była ona niezbędna dla realizacji celu dokonanego wobec niej wywłaszczenia w świetle zastosowanego przepisu prawa. Sąd dostrzega, że wymieniona inwestycja została ukończona przed datą decyzji wywłaszczeniowej wydanej przez Naczelnika [...] w dniu [...] maja 1978r. Z akt sprawy wynika bowiem, że przekazanie nieruchomości w użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu — [...] nastąpiło w oparciu o decyzję Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1963r. protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] września 1963r. Realizacja inwestycji rozpoczęła się [...] maja 1968r. i trwała do [...] grudnia 1971r., zaś odbiór końcowy i przekazanie do użytku dokonane zostało protokołem z dnia [...] grudnia 1971r. Pomimo powyższego ocenić jednakże należy, że nabycie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w drodze wywłaszczenia wbrew poglądowi Ministra nastąpiło w bezpośrednim powiązaniu z omawianą inwestycją. Istotnym jest bowiem, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy jednoznacznie dowodzi, że sporna nieruchomość zlokalizowana jest w obrębie inwestycji objętej wspomnianą wyżej decyzją lokalizacyjną z 1963r. , od daty wydania tej decyzji pozostawała w jej obrębie oraz w sposób nieprzerwany była w dyspozycji jej beneficjenta, tworząc spójną w całość z resztą gruntów do których wspomniana decyzja lokalizacyjna się odnosiła. Poprzednik prawny skarżącego w sposób niezakłócony władał zaś całością tej nieruchomości z wyłączeniem jej poprzedniej właścicielki , realizując faktyczny cel wywłaszczenia. Oceny tej nie zmienia akceptowany przez Sąd pogląd Ministra wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że między innymi istotnym celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była potrzeba dokonania regulacji jej stanu prawnego. Wynika to bowiem wprost z treści wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego Przedsiębiorstwa Państwowego — [...] z dnia [...] stycznia 1977r. w którym Przedsiębiorstwo argumentuje, że właścicielka objętej wnioskiem nieruchomości [...] "rości pretensje do [...] o odszkodowanie za część terenu o powierzchni [...], który znajduje się w granicach naszej nieruchomości". Jakkolwiek , co do zasady, Sąd podziela pogląd zawarty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego , że decyzja wywłaszczeniowa nie może służyć uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości skoro jej zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji przedmiotu inwestycji , który bez wywłaszczenia nie może być osiągnięty (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.01.2007 r. sygn. akt I OSK 272/06), to jednak dostrzega przedstawione wyżej, odmienne od typowych okoliczności badanej sprawy. Podobnie Sąd ocenia, że kontrolowane postępowanie wywłaszczeniowe spornej działki zostało wszczęte w związku z postanowieniem Sądu Powiatowego [...] z [...] kwietnia 1975 r. sygn. akt [...], który rozstrzygał sprawę z powództwa byłej właścicielki [...] o nabycie wywłaszczonej nieruchomości przez Przedsiębiorstwo Państwowe — [...]. [...] wystąpiła z opisanym wyżej żądaniem opierając je na podstawie art. 231 § 2 oraz art. 222 § 1 i 223 § 1 k.c. tj. domagając się wykupu spornej działki i odszkodowania za jej użytkowanie , co oznacza, że sporny grunt był przez pozwaną [...] użytkowany w ramach realizacji celu wywłaszczenia i " pozostawał w granicach nieruchomości należącej do Przedsiębiorstwa Państwowego — [...] " Sąd przychylił się do wniosków pozwanych i zawiesił postępowanie, jednocześnie zobowiązując Pracownię do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego w określonym terminie , co pozostawało w zgodzie z intencją i interesem powódki. Ten stan rzeczy usprawiedliwiony był zaś częściowo okolicznością, że przekazanie spornego gruntu na rzecz [...] w 1963r. nastąpiło wraz ze wzmianką, że grunt stanowi własność Skarbu Państwa. Istotnym z punktu widzenia oceny prawidłowości kontrolowanej obecnie decyzji jest także analiza czy skutki, które wywołała decyzja uznana przez Ministra za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - przy założeniu, że skutki takie to skutki gospodarcze lub społeczne dokonanego naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie danej decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1521/10, CBOSA). Inaczej mówiąc z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy przepis będący podstawą prawną decyzji został zastosowany w ten sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie mógł powstać na gruncie tego przepisu. W rezultacie, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w sprawie niniejszej, nie można uznać aby decyzja Naczelnika [...] z dnia [...] maja 1978r., ( we wskazanej części) wywołała skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności i nie mogła być tym samym uznana za akt wydany przez organy praworządnego państwa. W istocie bowiem analiza akt sprawy prowadzi do oceny , że sporna działka objęta tą decyzją była także omawianą wyżej decyzją lokalizacyjną przeznaczona do wywłaszczenia, została zagospodarowana zgodnie z celem tego wywłaszczenia, a jej właścicielka domagając się uregulowania jej stanu prawnego w drodze wykupu nieruchomości w oparciu o art. 231 k.c. jednocześnie nie oponowała aby stosowny skutek prawny został zastąpiony wywłaszczającą decyzją administracyjną. Przyjęła także bez zastrzeżeń zawarte w treści decyzji rozstrzygnięcie odnoszące się do kwoty przyznanego jej odszkodowania od którego nie złożyła odwołania, co pozwala mieć pewność, że wskazana decyzja zapadła zgodnie z jej wolą i intencją. Nie można także , w ocenie Sądu pominąć zasadniczej kwestii, że wydanie decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] maja 1978r. doprowadziło do uregulowania jej stanu prawnego w sposób zgodny ze stanem faktycznym istniejącym w naturze. To zaś prowadzi do usprawiedliwionej oceny, że nie zaistniał po jej wydaniu stan wywołujący skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności przez co nie powinna być uznana za akt wydany przez organ praworządnego państwa. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi Sąd zauważa, że słusznie Skarżący upatruje wadliwości zaskarżonej decyzji nadzorczej w nieuwzględnieniu przy jej podejmowaniu konsekwencji prawnych wynikających z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r. sygn. akt P 46/13, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia w części, mimo że decyzja została wydana ponad 40 lat temu. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał, uzasadniając to rozstrzygnięcie argumentował, że nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną i nie służy realizacji zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, a ograniczenie terminów zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego. Ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także z uwagi na potrzebę ochrony praw nabytych przez osoby trzecie. W części uzasadnienia prawnego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "niniejszy wyrok zapadł w wyniku kontroli konstytucyjności przeprowadzonej w związku z pytaniem prawnym zadanym przez sąd w konkretnej sprawie. Wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa". Sąd podziela zawarty w skardze pogląd skarżącego, że powyższy wyrok jest oczywiście skierowany do ustawodawcy i ma na celu dokonanie przez niego odpowiednich zmian w ustawie w celu doprowadzenia do jej zgodności z Konstytucją. Jednakże zgadza się także ze skarżącym odnośnie oceny, że wyrok ten wskazuje na obowiązek zastosowania przez Sądy i organy administracji publicznej prokonstytucyjnej wykładni art. 156 § 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w kontekście jego treści oraz zapisów Konstytucji. Trafnie zatem przywołano w skardze wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2791/16 gdzie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie analizując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. wskazał, że bezpośrednio rzutuje on na wykładnię art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. , co oznacza , że konieczne jest stosowanie wykładni art. 156 § 2 k.p.a. z uwzględnieniem oceny wyrażonej przez Trybunał ze świadomością, że upływ kilkudziesięciu lat powinien wykluczać możliwość stwierdzenia nieważności decyzji. Wobec nieostrości zwrotu normatywnego: "znaczny upływ czasu", z wyroku Trybunału wywodzi się, że pod tym pojęciem należy rozumieć upływ kilkudziesięciu lat, stojący na przeszkodzie wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji ostatecznej. Oznacza to, że zwrotowi: "znaczny upływ czasu" należy nadać treść stosowną do okoliczności danej sprawy, a w każdym razie odczytać go w kontekście terminów ujętych w art. 156 § 2 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji uwzględni stanowisko i ocenę prawną zawarte w treści powyższego uzasadnienia. Mając te okoliczności na uwadze , Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. a i c w zw. z art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 3 czerwca 2019
- Symbol z opisem
- 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
- Skarżony organ
- Minister Rozwoju
- Sędziowie
- Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny