I SA/Wa 1224/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. znak: [...] Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej jako organ/minister) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. znak: [...] o ustaleniu na rzecz [...] odszkodowania z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oraz zmniejszenia jej wartości wskutek zdarzeń związanych z przebudową sieci energetycznych WN na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako: działka nr [...] o pow. [...], działka nr [...] o pow. [...], ark. mapy [...], obręb [...], gmina [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...], jako własność [...] (pkt 1 decyzji) oraz ustalającej, że wypłata odszkodowania wskazanego w pkt 1 nastąpi w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2 decyzji). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. e, f, g i h ustawy z 10 kwietnia 2003 r. i szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1474 ze zm., dalej jako specustawa) decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności w razie potrzeby inne ustalenia dotyczące: obowiązku dokonania przebudowy istniejącej sieci uzbrojenia terenu, obowiązku przebudowy dróg innych kategorii, określenia ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości dla realizacji obowiązków oraz zezwolenia na wykonanie obowiązków o których mowa w lit e i f. Zgodnie z art. 11f ust. 2 specustawy do ograniczeń o których mowa w ust. 1 pkt 8 lit. g stosuje się przepisy art. 124 ust. 4-8 i art. 124a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm., dalej jako ugn). Jak wynika z art. 124 ust. 4, na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń o których mowa w ust. 1, zaś jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio art. 128 ust. 4 ugn – który to przepis przewiduje, że za szkody powstałe na skutek zdarzeń przewidzianych w art. 120, 124-126 ugn przysługuje odszkodowanie które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, zaś w przypadku zmniejszenia wartości nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Stosownie do treści art. 130 ust. 2 ugn ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, którą zgodnie z art. 156 ust. 1 ugn stanowi operat szacunkowy. W dalszej kolejności organ podniósł, że podstawą do ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie był operat szacunkowy sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego [...] [...] kwietnia 2017 r. który został następnie potwierdzony klauzulą aktualizacyjną z [...] listopada 2017 r. W ocenie ministra operat szacunkowy został sporządzony w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. nr 207, poz. 2109) i nie zawiera nieprawidłowości które uniemożliwiałby jego dalsze wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania, tym samym stanowi wiarygodny dowód wartości przedmiotowej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu minister podkreślił, że odszkodowanie powinno rekompensować jedynie te szkody, które pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem je wywołującym a ponadto odszkodowanie obejmuje jedynie szkody na obszarze objętym czasowym zajęciem, który został określony w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Ponadto w toku postępowania [...] nie przedłożył kontroperatu ani nie skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 157 ust. 1 ugn. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł [...] (dalej jako skarżący), podnosząc że: 1. zaskarżona decyzja nie została prawidłowo podpisana; 2. klauzula aktualizacyjna nosi datę wcześniejszą niż pismo wzywające do jej nadania; 3. minister nie poinformował skarżącego o nadaniu klauzuli aktualizacyjnej oraz o treści analizy uzasadniającej jej nadanie, co stanowi naruszenie art. 9 i 10 kpa. 4. minister wprowadził skarżącego w błąd stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest ostateczna, podczas gdy przysługuje od niej skarga do Sądu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Podstawą do ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie był operat szacunkowy sporządzony [...] kwietnia 2017 r. przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego [...]. Stosownie do art. 156 ust. 3 ugn operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 ugn. Zgodnie z art. 156 ust. 4 ugn po upływie okresu przewidzianego w ust. 3 operat szacunkowy może być wykorzystany przez okres kolejnych 12 miesięcy po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 ugn. W aktach niniejszej sprawy znajduje się pismo biegłego rzeczoznawcy majątkowego [...] zatytułowane "klauzula aktualności" datowane na [...] listopada 2018 r. w którym rzeczoznawca majątkowy potwierdza "aktualność wartości określonej w operacie szacunkowym sporządzonym [...] czerwca 2017 roku, dotyczącym ustalenia odszkodowania z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oraz zmniejszenia jej wartości na skutek przebudowy sieci elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV, położonej w [...] gm. [...] oznaczonej jako działka [...] o pow. [...] i nr [...] o pow. [...]", stwierdza, że poziomy cen ustalone na podstawie aktualnej analizy "nie odbiegają od poziomów cen stwierdzonych w trakcie analizy rynku przeprowadzonej [...] czerwca 2017 roku (data sporządzenia operatu szacunkowego)" oraz stwierdza, że "wobec braku istotnych różnic w poziomie cen aktualnych i cen w dacie wykonywania operatu szacunkowego należy uznać, że operat szacunkowy z [...] czerwca 2017 r. jest aktualny i może być wykorzystany zgodnie z celem dla jakiego został wykonany". Zważywszy, że operat szacunkowy w niniejszej sprawie został sporządzony [...] kwietnia 2017 r. i dotyczył nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], nr dz.: [...], powyższe pismo biegłego rzeczoznawcy majątkowego wskazuje zarówno na inną datę operatu szacunkowego jak i na inną nieruchomość. Nie pozwala to stwierdzić, jaki operat szacunkowy rzeczoznawca zamierzał potwierdzić. Powyższe wątpliwości co do aktualności operatu szacunkowego uniemożliwiają jego merytoryczną ocenę. Organ II instancji nie dostrzegając i nie wyjaśniając tego problemu nie rozważył wnikliwie wszystkich okoliczności sprawy, dopuszczając się w ten sposób istotnego naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, w ocenie Sądu nie zasługują one na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżona decyzja została podpisana własnoręcznie przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Inwestycji – [...], działającą z upoważnienia Ministra Inwestycji i Rozwoju. Stosownie do art. 107 § 1 pkt 8 kpa decyzja musi zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska pracownika upoważnionego do wydania decyzji, przepis ten nie zawiera jednak wymogu aby musiał to być podpis czytelny. W odniesieniu do drugiego zarzutu zauważyć należy, że minister w zaskarżonej decyzji błędnie wskazał, że potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego miało miejsce [...] listopada 2017 r., podczas gdy klauzula aktualizacyjna znajdująca się w aktach sprawy datowana jest na [...] listopada 2018 r. Po trzecie klauzula potwierdzająca aktualność operatu szacunkowego nie stanowi nowego dowodu w sprawie, przez co nie jest wymagane zapoznawanie z nią strony i tym samym nie doszło do naruszenia art. 9 i 10 kpa. Odnosząc się do ostatniego z zarzutów Sąd podkreśla, że decyzja wydana przez organ II instancji jest ostateczna w rozumieniu art. 16 § 1 kpa, tj. nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Od decyzji takiej przysługuje skarga do Sądu w odrębnym trybie - na zasadach na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa), stąd też skarżący został prawidłowo pouczony zarówno o niezaskarżalności decyzji w administracyjnym toku instancji jak i o przysługującej skardze do Sądu. Pomimo tego Sąd – zgodnie z art. 134 § 1 ppsa nie będąc związany podniesionymi zarzutami ani powołaną podstawą prawną – uznał, że z uwagi na istotne naruszenie przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy zaskarżoną decyzję należy uchylić i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ppsa orzeczono jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji zwróci uwagę na wskazaną przez Sąd okoliczność oraz weźmie pod uwagę, że upłynął już zarówno okres ważności operatu przewidziany w art. 156 ust. 3 ugn jak i okres możliwego potwierdzenia jego aktualności, przewidziany w art. 156 ust. 4 ugn.