I SA/Wa 2637/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2021r. sprawy ze skargi (...) S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia (...) września 2020 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.

Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] września 2020 nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1311 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o komercjalizacji", odmówił stwierdzenia, nabycia przez Skarb Państwa, z mocy prawa za odszkodowaniem z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu położonego w gminie [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz stwierdzenia nabycia z tym samym dniem prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności znajdujących się na nim budynków, lokali i innych urządzeń na rzecz przedsiębiorstwa [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że w sprawie nie przedstawiono wystarczających dowodów potwierdzających zajęcie nieruchomości w dniu 28 lutego 2003 r. pod linię kolejową, a więc ziszczenia się jednej z ustawowych przesłanek uwłaszczenia. Minister Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania [...], decyzją z [...] września 2020 r., utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ oparł się o art. 37a a ustawy o komercjalizacji, określający przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz [...] wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. Jak wyjaśnił, do przesłanek tych zaliczyć należy stwierdzenie, że na spornym gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie kolejowym, a [...] miały przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz że w tym dniu nie stanowiła ona własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...]. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 2 obowiązującej w dniu 28 lutego 2003 r. ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, "linia kolejowa" oznacza tory kolejowe wraz z zajętymi pod nie gruntami oraz przyległy pas gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego, wraz z zajętymi pod nie gruntami. Minister podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że przedmiotowy grunt według stanu na dzień 28 lutego 2003 r. stanowił i aktualnie nadal stanowi własność osób fizycznych, co oznacza, iż została spełniona jedna z podstawowych przesłanek wynikająca z art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji. Kwestią sporną pozostaje czy na przedmiotowym gruncie według stanu na dzień 28 lutego 2003 r. znajdowały się elementy linii kolejowej będące we władaniu [...] w rozumieniu art. 37a ustawy. Jak wynika z akt sprawy, do wniosku uwłaszczeniowego [...] załączyły m.in. wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia [...] lutego 2019 r., wydruk z księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., wypis z ewidencji środków trwałych, a także oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2019 r. A. S. - Dyrektora Oddziału i D. O. - Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Eksploatacji, iż przedmiotowy grunt był w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [...]. W ocenie organu odwoławczego jednak żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził, aby na przedmiotowym gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, a [...] w tej dacie miały tę nieruchomość we władaniu. Dlatego też Wojewoda zasadnie pismem z [...] maja 2019 r. wystąpił do skarżącej o przedłożenie dokumentów potwierdzających posiadanie przedmiotowy działek w dacie 28 lutego 2003 r., według stanu na ten sam dzień wypis z ewidencji środków trwałych wraz z informacją kiedy znajdujące się na niej urządzenia infrastruktury kolejowej zostały wybudowane. Z uwagi na brak odpowiedzi, pismem z [...] lipca 2019 r. Wojewoda ponowił wezwanie i wskazał, że w przypadku braku odpowiedzi zostanie wydana decyzja na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu. Również to pismo pozostało bez odpowiedzi. W związku z powyższym, wobec braku dowodów wskazujących łączne wystąpienia wszystkich przesłanek z art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji, Minister uznać prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Wojewody [...]. Na powyższą decyzję [...] S.A. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem: I. przepisów prawa procesowego tj.: 1) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż [...] nie przedłożyła w niniejszym postępowaniu dowodów pozwalających stwierdzić, iż było posiadaczem przedmiotowej nieruchomości w dniu 28 lutego 2003 r. oraz przez błędne uznanie, iż oświadczenie osób reprezentujących skarżącego nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy grunt był w posiadaniu [...] w tej dacie, 2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, tj. poprzez wadliwe przyjęcie przez organ, że: - sporna nieruchomość nie pozostawała 28 lutego 2003 r. we władaniu [...], - nieistotny jest fakt znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości naniesień w postaci rowu odwadniającego, skarpy, podtorza, które jednoznacznie potwierdzają ich przeznaczenie jako infrastruktury kolejowej linii [...]-[...], co w pełni koresponduje z oznaczeniem działki nr [...] w rejestrze gruntów jako inne terenu kolejowego, - data powstania linii kolejowej [...]-[...] nie jest faktem powszechnie znanym i w związku z tym okoliczność ta wymaga dodatkowego dowodzenia, 3) art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. II. przepisów prawa materialnego tj. art. 37 a ustawy o komercjalizacji w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez mylne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności przez Skarb Państwa oraz prawa użytkowania wieczystego przez [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Podstawę prawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowił art. 37 a ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (DZ. U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm. dalej ustawa o komercjalizacji). Zgodnie z tym przepisem grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [...] S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Jednocześnie w myśl art. 37a ust. 2 ww. ustawy, do gruntów, o których mowa w ust. 1, [...] SA przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach. Nabycie zaś tych praw, jak stanowi ust. 3 art. 37a, nie może naruszać praw osób trzecich. Przepis ten określa zatem trzy pozytywne przesłanki, których łączne spełnienie prowadzi do nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntów i uwłaszczenia na z tą samą datą [...], o ile oczywiście nie narusza tego rodzaju zmiana stosunków własnościowych praw osób trzecich. Są to: zlokalizowanie w obszarze nieruchomości na dzień 28 lutego 2003 r. "linii kolejowej", faktycznego władanie wówczas nieruchomością przez [...] i brak przynależnego do niej Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub [...] prawa własności. Powołana ustawa nie zawiera własnej definicji linii kolejowej. Definicja linii kolejowej znajdowała się natomiast w obowiązującej w dniu 28 lutego 2003 r. ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 96, poz. 591). Ta natomiast w art. 4 pkt 2 definiuje linię kolejową jako "drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty". Główne elementy tej definicji odnoszą się do: drogi szynowej oraz przyległego do nich pasa gruntu. Droga szynowa stanowi budowlę wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, składającą się z toru (elementu jezdnego) o konstrukcji szynowej, dostosowaną do ruchu pojazdów kolejowych (par. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie - Dz. U. Nr 151, poz. 987). Przez przyległy pas gruntu z kolei rozumieć należy pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym). Z powyższych przepisów wynika, że przy regulacji stanu prawnego gruntów w trybie art. 37 a ustawy o komercjalizacji niezbędne jest ustalenie jakie konkretne obiekty infrastruktury kolejowej były na nim zlokalizowane w dniu 28 lutego 2003 r., czy ze względu na ich funkcję były one częścią składową określonej linii kolejowej w rozumieniu art. 4 pkt 2 powołanej ustawy, a jeśli tak, jaki był wówczas rzeczywisty przestrzenny zasięg tej linii, tj. czy zajmowała ona całą nieruchomość, czy jej część i gdzie przebiegają granice owego zajęcia. Poczynienie tego rodzaju ustaleń wymagało zatem z jednej strony precyzyjnego odtworzenia na ww. datę stanu zagospodarowania nieruchomości i lokalizacji w terenie poszczególnych elementów infrastruktury kolejowej, a z drugiej, zbadania ich funkcji i rzeczywistego wykorzystania. Tymczasem wnioskujące o uwłaszczenie [...], na potwierdzenie zasadności regulacji stanu prawnego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przedstawiło wyłącznie wyrys i wypis z rejestru gruntów sporządzony wg stanu na dzień [...] lutego 2019 r., wydruk z księgi wieczystej nr [...], wykaz środków trwałych na działce nr [...], obejmujący rów odwadniający oraz skarpę i podtorze, oświadczenie Dyrektora Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami [...] w [...] oraz zastępcy Dyrektora ds. eksploatacji tegoż oddziału [...] z [...] kwietnia 2019 r., którzy oświadczali, że działka nr [...] w dniu 28 lutego 2003 r. pozostawała w faktycznym władaniu [...]. Analiza treści tych dokumentów nie dowodzi jednak, by w dniu 28 lutego 2003 r. na przedmiotowej działce znajdowała się linia kolejowa oraz w tej dacie pozostawała ona we władaniu skarżącej. Jedyną, niesporną zresztą okolicznością, którą można potwierdzić na podstawie zapisów księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości jest to, że w dniu 28 lutego 2003 r. działka ta była własnością osoby fizycznej. Wszystkie pozostałe dokumenty, jak prawidłowo ustalił organ odwoławczy, opracowane zostały według stanu istniejącego na dzień 21 lutego 2019 r., a nie według stanu istniejącego na nieruchomości w dniu 28 lutego 2003 r. W tej sytuacji nie mogą one zostać uznane za dowody, że na przedmiotowym gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. znajdowała się linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, a [...] w tej dacie władały tą nieruchomością. Znamienne, przy tym pozostaje, że mimo kierowanych do [...] przez organ dwukrotnych wezwań o uzupełnienie w tym zakresie materiału dowodowego (vide pisma z [...] maja 2019 r. i [...] lipca 2019 r. pozostały one bez odpowiedzi. W tym stanie rzeczy bazując na tak skromnym materiale dowodowym i biernej postawie inicjatora postępowania, organ nie miał innego wyjścia jak odmówić potwierdzenia przejścia własności tejże nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i uwłaszczenia na nich [...], wobec niewykazania w sposób niebudzący wątpliwości zaistnienia określonych w art. 37 a ustawy o komercjalizacji przesłanek. Podejmując zatem tej treści rozstrzygnięcie nie naruszył on ww. przepisu, co czyni sformułowany w tym względzie zarzut skargi chybionym. Należy przy tym zauważyć, że ze względu na wywłaszczeniowy charakter ww. unormowania przy jego stosowaniu organy nie mogą opierać się tylko na domniemaniach czy lakonicznych stwierdzeniach zainteresowanego wynikiem postępowania podmiotu o istnieniu w obszarze danej nieruchomości linii kolejowej (niepopartych dającymi się zweryfikować dowodami), ani też rzekomo "powszechnej wiedzy" o dacie powstania tej linii. Tym bardziej, że trudno uznać, by ta "powszechna wiedza" przekładała się w tym przypadku na możliwość zrekonstruowania stanu zagospodarowania konkretnie działki nr [...] wg stanu na dzień 28 lutego 2003 r. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7, 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 §1 i art. 107 3 kpa. W ocenie Sądu organy administracji z urzędu podjęły wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 37a ustawy o komercjalizacji. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie ma cech dowolności i nie narusza zasad zawartych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przyjęte przez organy stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparły swoje rozstrzygnięcie, oraz przyczyn, dla których nie podzieliły podnoszonej przez skarżącą Spółkę argumentacji, wraz z wyjaśnieniem podstawy prawnej wydanych decyzji. W tej sytuacji, skoro po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie uzyskano dowodów potwierdzającego spełnienie przesłanek określonych w art. 37 a ustawy o komercjalizacji, to zarówno Wojewoda, jak i Minister trafnie wywiedli, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej Spółki. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2257 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).