I SA/Wa 2921/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. D. na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2022 r. nr DSZ-V.4321.2.857.2022.EM w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

Minister Rodziny i Polityki Społecznej zaskarżonym postanowieniem z 19 października 2022 r. po rozpatrzeniu sprawy z odwołania T. D. (Skarżący) od decyzji Wojewody [...] z 16 sierpnia 2022 r. nr 0006594/2022 odmawiającej umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, zwanej dalej: k.p.a.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że ww. decyzja Wojewody [...] z 16 sierpnia 2022 r. odmawiająca Skarżącemu umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od 1 listopada 2016 r. do 30 września 2017 r. na dzieci I. D. i M. D., a także za okres od 1 lutego 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. na dziecko M. D., została Skarżącemu prawidłowo doręczona w dniu 18 sierpnia 2022 r., o czym świadczy dołączone do akt zwrotne potwierdzenie jej odbioru. Zatem termin na wniesienie odwołania upłynął w dniu 1 września 2022 r. Tymczasem odwołanie Skarżącego od ww. decyzji zostało nadane w dniu 5 września 2022 r., tj. 17 dnia licząc od dnia skutecznego doręczenia. W ww. decyzji Wojewody [...] Skarżący został prawidłowo pouczony o terminie do wniesienia odwołania. Dlatego odwołanie Skarżącego organ uznał za wniesione z uchybieniem terminu. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została doręczona do Zakładu Karnego w [...], w którym przebywa, w dniu 18 sierpnia 2022 r., zaś on otrzymał tę decyzję osobiście w dniu 19 sierpnia 2022 r. W związku z tym termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 2 września 2022 r. Skarżący podniósł, że w tym właśnie dniu, to jest 2 września 2022 r. złożył odwołanie, w związku z czym zachował termin do jego wniesienia, a za uchybienie terminu do jego wniesienia odpowiada Administracja Zakładu Karnego w [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04). Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 19 października 2022 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania przeprowadzona przez Sąd w oparciu o powołane kryterium wykazała, że postanowienie to nie jest zgodne z prawem. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 134 w związku z art. 129 § 2 k.p.a. Stosownie do treści art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przywołany przepis wskazuje na dwojakiego rodzaju przesłanki, których wystąpienie skutkuje tym, że organ odwoławczy nie przystępuje do ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku wniesionego odwołania. Są to: niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził zaistnienie drugiej z tych przesłanek, to jest uchybienie przez Skarżącego określonego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z jego treścią odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką stanowi wniesienie odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bowiem bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Zaskarżone postanowienie, w którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest błędne. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że Skarżący w dniu doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, to jest Wojewody [...] z 16 sierpnia 2022 r. - odmawiającej umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie - przebywał w Zakładzie Karnym w [...]. Na adres tego właśnie Zakładu Karnego organ pierwszej instancji doręczył Skarżącemu ww. decyzję. Wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji wynika, że została ona doręczona Skarżącemu w dniu 19 sierpnia 2022 r. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji, o którym stanowi art. 129 § 2 k.p.a. i o którym Skarżący został prawidłowo pouczony, upływał więc w dniu 2 września 2022 r. W tym też dniu, co Skarżący eksponuje w skardze, napisał on odwołanie (v. k. 53/3 i 53/4 akt administracyjnych). Organ odwoławczy przyjął natomiast, że datą wniesienia przez Skarżącego owego odwołania był dzień 5 września 2022 r., to jest dzień jego nadania (v. data widniejąca na stemplu pocztowym - k. 53/2 akt administracyjnych). Powyższe ustalenie organu odwoławczego Sąd uznał za dowolne w realiach rozpoznawanej sprawy. Z akt sprawy nie wynika bowiem, data wniesienia przez Skarżącego owego odwołania, winna zostać ustalona z uwzględnieniem tej newralgicznej w sprawie okoliczności, jaką jest przebywanie Skarżącego w Zakładzie Karnym w [...] w wyniku pozbawienia wolności od 21 marca 2020 r. (v. zaświadczenie z 21 marca 2022 r.). Stosownie bowiem do treści art. 57 § 5 pkt 6 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Z kolei data nadania odwołania, to jest fizycznego przekazania go do organu odwoławczego, np. za pośrednictwem operatora publicznego, jest w tej sytuacji kwestią wtórną, jakkolwiek również uregulowaną w przepisach obowiązującego prawa (v. § 17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2022 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2022 r., poz. 2847). Z powyższych względów zaskarżone postanowienie, jako wydane z naruszeniem art. 134 w zw. z art. 129 § 2 i art. 57 § 5 pkt 6 k.p.a., podlegało uchyleniu. Ze wskazanych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Organ odwoławczy rozstrzygając ponownie w sprawie wyjaśni zatem, czego dotychczas nie uczynił, czy odwołanie Skarżącego od decyzji Wojewody [...] z 16 sierpnia 2022 r. w sprawie ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie zostało wniesione z zachowaniem terminu, z uwzględnieniem wyżej wskazanych zaleceń oraz gwarancji procesowych, jakie przysługują Skarżącemu. Ustali zatem datę złożenia przez Skarżącego spornego odwołania w administracji zakładu karnego.