I SAB/Sz 162/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 1 lipca 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Burmistrz Miasta i Gminy dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta i Gminy do rozpoznania wniosku skarżącej M. P. z dnia [...] lutego 2026 r.; IV. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz skarżącej M. P. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 14 marca 2026 r. M. P. (dalej: "skarżąca", "strona"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Burmistrza Gminy T. (dalej: "organ", "Burmistrz") w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o: 1. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 13.02.2026 r. w terminie wskazanym przez Sąd, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. wymierzenie organowi grzywny, ewentualnie przyznanie od organu na rzecz skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu 13 lutego 2026 r. złożyła do Burmistrza wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący inwestycji realizowanej na terenie cmentarza komunalnego w T. w latach 2023-2025, obejmującej kaplicę. Pismem z dnia 27 lutego 2026 r., znak: [...], organ wezwał skarżącą do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego oraz do doprecyzowania części żądania, a jednocześnie przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia 13 kwietnia 2026 r. Skarżąca wskazała, że w dniu 4 marca 2026 r. udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie i podtrzymała wniosek w całości, wskazując, że przedmiotem wniosku są konkretne, istniejące dokumenty wytworzone w toku realizacji inwestycji publicznej. Mimo upływu terminu wskazanego przez sam organ, do dnia wniesienia niniejszej skargi nie udostępniono skarżącej żądanej informacji publicznej ani nie wydano decyzji odmawiającej jej udostępnienia. Pismem z 17 kwietnia 2026 r. Burmistrz przekazał skarżącej drogą mailową odpowiedź na jej wniosek z 13 lutego 2026 r., zawierający ustosunkowanie się do 62 pytań w zakresie realizacji inwestycji na terenie cmentarza komunalnego w T. w latach 2023 – 2025. Następnie pismem z 21 kwietnia 2026 r. organ udzielił odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie. W treści pisma wskazał, że w piśmie z 27 lutego 20206 r. poinformował skarżącą o wydłużeniu terminu udzielenia odpowiedzi na jej wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który został wyznaczony na dzień 13 kwietnia 2026 r. Jednocześnie organ wskazał, że odpowiedź nie została udzielona w terminie z powodu nadmiaru pracy spowodowanym bardzo dużą liczbą wpływających w krótkim czasie wniosków o udzielenie informacji publicznej, a każdy z nich wymagał wzmożonego nakładu pracy oraz zaangażowania kilku stanowisk pracy w zgromadzenie żądanych informacji. Termin uległ niezamierzonemu wydłużeniu tj. o 4 dni. Na marginesie nadmieniono, że składane wnioski o udzielenie informacji publicznej pochodzą z wąskiego kręgu osób. Zapytania są układane celowo, tak aby udzielana odpowiedź była rozległa i miała na celu zaangażowanie czasowe pracownika merytorycznego. Mimo powyższego organ wskazał, że rozumie swój błąd. Odpowiedź skarżącej została udzielona, jednak jak wskazano powyżej z opóźnieniem czterodniowym. Na opóźnienie jednak nie rzutowało ani opieszałość urzędu, ani brak chęci udzielenia odpowiedzi Skarżącej. Jak wspomniano powyżej m.in. Skarżąca złożyła w bardzo krótkim czasie szereg zapytań o informację publiczną, obejmujące swoim zakresem bardzo duży obszar zainteresowania. Skarżąca, oraz inne osoby składające w tak krótkim czasie tak obszerne zapytania o informację publiczną doprowadza do swego rodzaju paraliżu urzędu. Od czasu bowiem rozpoczęcia składania tych zapytań chwilowa organizacja pracy niektórych stanowisk musiała zostać zmieniona. W piśmie z 7 maja 2026 r., w replice na odpowiedź na skargę, podtrzymała skargę, modyfikując wnioski skargi poprzez wyeliminowanie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z 13 lutego 2026 r. oraz wyeliminowanie wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz o zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej, uzupełniając jednocześnie argumentację skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Burmistrz dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącej z 13 lutego 2026 r. W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność organu samorządu terytorialnego - Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy wskazać, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dalej "u.d.i.p."), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W sprawie bezsporne jest, że informacja żądana przez skarżącą ma charakter informacji publicznej, a Burmistrz jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Taki charakter bezsprzecznie mają informacje dotyczące inwestycji realizowanej na terenie cmentarza komunalnego w T. w latach 2023-2025. Wobec powyższego organ powinien był załatwić wniosek skarżącej w trybie i terminie przewidzianym w u.d.i.p. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, uniemożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Zgodnie z art. 13 ust. 2 jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Należy stwierdzić, że organ nie wywiązał się ze swego ustawowego obowiązku w powyższym terminie, gdyż udostępnił żądaną informację dopiero w wyniku złożonej przez skarżącą w dniu 14 kwietnia 2026 r. skargi. Wcześniej, jak wynika z akt sprawy, co nie jest sporne, organ w piśmie z 27 lutego 2026 r. przedłużył termin na udzielenie odpowiedzi do 13 kwietnia 2026 r. Ostatecznie jednak udostępnienie żądanej przez skarżącą informacji nastąpiło w dniu 17 kwietnia 2026 r., co świadczy o przekroczeniu ustawowego terminu i tym samym o bezczynności organu. Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że zwłoka w udostępnieniu informacji wynikała z nadmiernych obowiązków pracowników Urzędu Gminy, który w przedmiotowym okresie się nagromadził oraz licznych wniosków o udzielenie informacji publicznej od innych osób, wymagających poniesienia zwiększonego nakładu pracy. Wskazana okoliczność nie ma jednak znaczenia w zakresie oceny, że organ dopuścił się bezczynności – na co bezwzględnie wskazują przekroczone terminy udzielenia odpowiedzi.. W związku z przekroczeniem ustawowego terminu do udostępniania informacji, a przede wszystkim z uwagi na okoliczność, że całość informacji żądanej przez skarżącą została udostępniona dopiero po wniesieniu skargi do tut. Sądu właściwe jest uznanie, że nieudostępnienie skarżącej informacji publicznej w terminie nastąpiło z winy organu i wynikało z niewłaściwej realizacji obowiązku wynikającego z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wobec tego, w punkcie I sentencji wyroku Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. Zdaniem Sądu, jakkolwiek organ dopuścił się bezczynności, to jednak z pewnością nie miała ona charakteru rażącego. Organ po otrzymaniu skargi niezwłocznie przekazał żądaną informację i wyjaśnił przyczyny zwłoki, a chociaż odpowiedź ta była spóźniona (o 4 dni) w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej, to jednak działaniu organu nie można przypisać znamion rażącego, a więc oczywistego i poważnego, naruszenia przepisów prawa. Argumenty te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku. Rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania sąd bierze zasadniczo pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie wniesienia skargi do sądu, jednakże w zakresie ewentualnego zobowiązania organu do załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), sąd musi uwzględniać stan istniejący w dacie wyrokowania. Bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 13 lutego 2026 r., biorąc pod uwagę wskazywany już wyżej fakt, że po wniesieniu skargi do Sądu, organ udostępnił w całości żądaną informację, a Strona w piśmie procesowym z dnia 7 maja 2026 r. zmodyfikowała swoje żądanie, w którym po uzyskaniu żądanej informacji nie wnioskowała już o zobowiązywanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 13 lutego 2026 r. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) – co skutkowało orzeczeniem zawartym w pkt III sentencji wyroku. Sąd nie znalazł też podstaw do wymierzania organowi grzywny czy też zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz skarżącej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Jak wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyrok NSA z 6 maja 2026 r. sygn. akt III OSK 1268/25), zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na przewlekłość, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Podstawowe znaczenie ma zastosowanie grzywny, która pełni względem organu funkcje prewencyjno-represyjne. Jeżeli sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości, która rekompensuje, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek (krzywdy, straty itd.) jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. W ocenie Sądu, dodatkowy środek w postaci grzywny może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji (bądź przyznania na rzecz strony sumy pieniężnej), albo ich obydwu - organ nadal nie załatwi sprawy. Jak nadto wskazał NSA (wyrok z dnia 13 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3194/21) w zakresie wyboru środka dyscyplinującego organ, sąd administracyjny dysponuje swobodą zbliżoną do uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, w przekonaniu Sądu sytuacja która wymagałaby zastosowania grzywny czy przyznania stronie sumy pieniężnej nie zaszła, tym bardziej, że bezczynność organu ustała krótko po wniesieniu skargi, jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd, a nadto Sąd zauważa, że w odniesieniu do grzywny a także sumy pieniężnej na rzecz skarżącej w piśmie procesowym z dnia 7 lipca 2026 r. zmodyfikowała ona swoje żądanie eliminując powyższy wniosek. Jednocześnie Sąd odnosząc się do treści odpowiedzi na skargę, w której organ wskazuje na składanie przez skarżącą bardzo krótkim czasie szeregu obszernych zapytań o informację publiczną, co miało doprowadzić do paraliżu urzędu i konieczności zmiany organizacji niektórych stanowisk pracy, wskazuje iż jest mu wiadomo z urzędu o czterech wnioskach skarżącej w związku z rozpoznawaniem skarg skarżącej na bezczynność organu o sygnaturach I SAB/Sz 159/26, 160/26, 161/26 oraz 162/26. Istotnie są to wnioski obszerne wymagające zaangażowania pracowników organu. Sąd wskazuje jednak, że w u.d.i.p. nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Istotnie taki stan rzeczy powoduje, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12 i wyrokach NSA III OSK 938/22 oraz III OSK 939/22, wskazał, że zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (zob. Nadużywane prawa do informacji publicznej – Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz – Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008). Zatem organ twierdząc, że wnioski strony paraliżują pracę urzędu winien był wykazać, że celem wniosku było jedynie wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania określonego organu Jednak w ocenie Sądu na podstawie dowodów będących w dyspozycji Sądu, na dzień orzekania w niniejszej sprawie, przedwczesne byłoby uznanie że z taką sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach badanej sprawy. Stanowisko organu w kwestii paraliżu urzędu wnioskami skarżącej winno być bowiem wyjaśnione szczegółowo, poparte konkretnymi danymi, wyliczeniami i dowodami. Tymczasem w niniejszej stanowisko organu w tej kwestii ogranicza się do trzech zdań w końcu odpowiedzi na skargę O kosztach postępowania (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącej zwrot kosztów w kwocie, obejmującej uiszczony wpis od skargi, tj. 100 zł. Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl