II FZ 18/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 403/22 w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 15 lipca 2022 r. nr 2801-IOD.4102.9.2021 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 403/22, w sprawie ze skargi M.N. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS", "organ") z dnia 15 lipca 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. omówił wstrzymania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 27 grudnia 2021 r. Na powyższe postanowienie, pismem z dnia 2 lutego 2023 r., Skarżąca złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciła naruszenie: • art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, • art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z dnia 18 stycznia 2023 r., w którym Sąd błędnie uznał, że nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej i decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od DIAS w Olsztynie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Wstrzymanie wykonania decyzji następuje więc wyłącznie na wniosek strony i to na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że zachodzą okoliczności opisane w przytoczonym wyżej przepisie. W rozpoznawanej sprawie wojewódzki sąd administracyjny nie miał podstaw do wstrzymania wykonania decyzji. Nie wystąpiła bowiem żadna z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem zaskarżonej decyzji jest świadczenie pieniężne, którego skutki są co do zasady odwracalne. Istotne jest przy tym, że celem środka w postaci wstrzymania wykonania aktu, przewidzianego w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest ochrona strony przed jakimikolwiek skutkami zaskarżonej decyzji, a jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których nie można byłoby naprawić w razie uzyskania przez nią korzystnego rozstrzygnięcia (zob. B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, s. 61). Trafnie w tym kontekście stwierdził Sąd pierwszej instancji, że nawet w przypadku wyegzekwowania należności wynikających z decyzji objętych skargą przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego, ewentualne uwzględnienie skargi nie spowoduje nieodwracalnych skutków, ponieważ określona kwota zostanie wówczas Skarżącej zwrócona. Należy przy tym zaznaczyć, że obowiązkiem strony jest wskazanie konkretnych zagrożeń, jakie wiążą się bezpośrednio z wykonaniem aktu oraz przedstawienie dowodów na ich rzeczywiste zaistnienie. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (T. Lewandowski, Glosa do postanowienia NSA z 7.01.2014 r., II FZ 1350/13, LEX 2014). W rozpoznawanej sprawie Strona istnienia takich zagrożeń nie uprawdopodobniła, a nawet nie wskazała. W szczególności okolicznością uzasadniającą wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie może być bowiem wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, nawet w odniesieniu do sytuacji materialnej Skarżącej. Okoliczność trudnej sytuacji materialnej ma znaczenie dla instytucji prawa pomocy, której ustawowe przesłanki zostały sformułowane odmiennie od przesłanek ochrony tymczasowej – nie zaś dla instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, której zastosowanie przez sąd jest ściśle uwarunkowane i stanowi wyjątek od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Należy także zauważyć, że stosownie do art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dopuszczalność prowadzenia egzekucji ograniczona jest do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II FZ 524/20). Nie wypełniają przesłanek z art 61 § 3 p.p.s.a. także "okoliczności nadzwyczajne" wskazane przez Stronę, takie jak epidemia koronawirusa, czy wysoka inflacja spowodowana m.in. wojną na Ukrainie. Pozostałe zaś okoliczności wymienione w zażaleniu, tj.: zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług, zarzut instrumentalnego wszczęcia postępowania karno-skarbowego, czy też zarzut nieprawidłowego naliczenia odsetek przez organ, pozostają przedmiotem badania przez Sąd w ramach rozpoznawania skargi, lecz nie mają żadnego związku z instytucją wstrzymania wykonania aktów administracyjnych. W świetle powyższych rozważań nieusprawiedliwiony okazał się zatem zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji nie mógł zasługiwać na uznanie także zarzut naruszenia art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, przy czym nie został on przez Stronę w żaden sposób uzasadniony. Z tych powodów zażalenie okazało się niezasadne, a zaskarżone postanowienie – zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.