II FZ 68/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Go 77/22 w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 29 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 8 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Go 77/22, w spawie ze skargi M. I. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 29 maja 2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. zwana dalej: "p.p.s.a.") oddalił wniosek o wyłączenie sędziów. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że na rozprawie w dniu 19 maja 2022 r. Skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziów orzekających na stałe w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim J. P. i G. S.od udziału w sprawie z jego skargi na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze. Wniosek uzasadnił wyjątkowo skomplikowanym charakterem sprawy oraz koniecznością rozpoznania jej przez sędziów zajmujących się problematyką podatkową. Skarżący podał, że w związku z tym, że sprawa była już rozpatrywana przez tutejszy Sąd, jego zdaniem sprawa powinna być rozpoznawana przez inny wojewódzki sąd administracyjny. Skarżący, powołując się na art. 45 Konstytucji RP, domaga się rozstrzygnięcia sprawy przez sędziów orzekających w wydziale podatkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalając wniosek o wyłączenie sędziów odniósł się do treści art. 18 § 1 oraz art. 19 p.p.s.a. Wyjaśnił, że subiektywne przekonanie Skarżącego o poziomie skomplikowania sprawy oraz okoliczność orzekania wskazanych we wniosku sędziów w wydziale, do którego właściwości nie należą sprawy podatkowe, nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego czy materialnego należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Wniosek o wyłączenie sędziego nie może służyć kontroli poziomu wiedzy sędziego, a zatem wstępnej ocenie ryzyka wystąpienia wspomnianych uchybień. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia zgodnie z treścią wniosku lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik organu podatkowego wniósł o jego oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość zastosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powoływanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny tego wyłączenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie sędziów WSA w niniejszym postępowaniu. W sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączenia określone w art. 18 p.p.s.a., a podane przez Skarżącego okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Zasadnie ocenił Sąd pierwszej instancji, że ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego czy materialnego należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Wniosek o wyłączenie sędziego nie może służyć kontroli poziomu wiedzy sędziego, a zatem wstępnej ocenie ryzyka wystąpienia wspomnianych uchybień. Podnoszone przez Skarżącego przesłanki nie mieszczą się w ustawowym katalogu wymienionym w ww. przepisach. Trzeba także zwrócić uwagę, że złożone przez sędziów oświadczenia pozwalają przyjąć, że podnoszone przez Skarżącego okoliczności nie wywołują uzasadnionej wątpliwości, co do ich bezstronności. Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie objęci wnioskiem złożyli wymagane oświadczenia, wskazując że nie zachodzą żadne przesłanki uzasadniające wyłączenie ich od rozpoznania niniejszej sprawy, a prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.), jeżeli jednak strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego. Takich okoliczności skarżący nie wskazał, a twierdzenia podniesione w zażaleniu są de facto polemiką z zaskarżonym rozstrzygnięciem i akcentującą z góry ustalony już pogląd sędziów w sprawie, która ma być dopiero przedmiotem rozstrzygnięcia. Odnoszą się do obaw Skarżącego dotyczących okoliczność orzekania wskazanych we wniosku sędziów w wydziale, do którego właściwości nie należą sprawy podatkowe wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 179 Konstytucji RP sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony. Co do zasady sędzia powinien wykonywać władzę sądowniczą w sądzie, w którym ma swoje miejsce służbowe (art. 180 ust. 2 Konstytucji RP).W myśl art. 5 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sędziów sądów administracyjnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Zgodnie z art. 5 § 2 tej ustawy sędziowie sądów administracyjnych są powoływani na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, z wyznaczeniem miejsca służbowego (siedziby) sędziego, albo na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z kolei art. 6 § 1 pkt 6 wskazuje, że do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego może być powołany ten, kto wyróżnia się wysokim poziomem wiedzy w dziedzinie administracji publicznej oraz prawa administracyjnego i innych dziedzin prawa związanych z działaniem organów administracji publicznej. Powyższe przepisy nie przewidują zatem powołania sędziego do konkretnego wydziału danego sądu administracyjnego i tym samym nie uniemożliwiają orzekania w innym wydziale. Z uwagi na powyższe, rozpoznanie sprawy ze skargi na decyzję w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, z udziałem sędziego sądu administracyjnego, nie orzekającego na co dzień w wydziale właściwym w sprawach z zakresu prawa podatkowego nie naruszy art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.