II FZ 72/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 410/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. C. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. od dochodu pochodzącego z nieujawnionych źródeł przychodu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 410/23 odmówił A. C. (dalej: "Skarżąca") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że uzasadnienie wniosku winno odnosić do konkretnych okoliczności związanych z wykonaniem zaskarżonego aktu mogącymi wywołać znaczną szkodę majątkową, a zawarte w uzasadnieniu twierdzenia powinny znajdować odzwierciedlenie w odpowiednich dokumentach źródłowych. Przenosząc powyższe uwagi na grunt omawianej sprawy Sąd stwierdził, że pełnomocnik Skarżącej nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Skarżącej wskazał jedynie na wystąpienie przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków w zakresie wydolności finansowej Skarżącej. Podniósł także, że wysokość zaległości w przedmiotowej sprawie może wpłynąć na utratę płynności finansowej skarżącej. Na potwierdzenie powyższego nie przedstawił jednak jakiejkolwiek dokumentacji, w tym przede wszystkim dokumentacji, która obrazowałaby aktualną sytuację finansową Skarżącej. Sąd, analizując akta sprawy, nie dostrzegł również nadzwyczajnych okoliczności, które zgodnie z art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") pozwalałyby na wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak jest zatem dowodów, aby przypuszczać, że wykonanie decyzji będzie się wiązać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jak wymaga tego art. 61 § 3 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie Skarżąca (działając przez pełnomocnika) złożyła zażalenie zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy przepisów art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 30 grudnia 2022 r. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd pierwszej instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, publ. CBOSA). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji inicjowane jest wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, publ. CBOSA). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. CBOSA). Na aprobatę nie zasługuje argumentacja pełnomocnika Skarżącej, że jej sytuacja finansowa jest doskonale znana organowi podatkowemu. W tej kwestii należy podkreślić, że autor zażalenia nie odróżnił wstrzymania wykonania decyzji przez sąd administracyjny od wstrzymania wykonania decyzji przez organ administracji. Przepis art. 61 p.p.s.a. rozróżnia wstrzymanie aktu przez organ i sąd. Organ może rozpoznać wniosek o wstrzymanie wykonania aktu do momentu przekazania skargi sądowi, a sąd od chwili wpływu sprawy do sądu. W sytuacji, gdy wniosek o wstrzymanie został zawarty w skardze, wnoszonej za pośrednictwem organu, o tym który organ będzie właściwy do jej rozpoznania decydująca jest podstawa prawna. Jeżeli skarżący jako podstawę prawną wniosku o wstrzymanie podał art. 61 § 2 p.p.s.a., to wniosek ten winien rozpoznać organ. Jeśli zaś w podstawie powołano art. 61 § 3 p.p.s.a., to adresatem wniosku jest sąd. Sąd pierwszej instancji wydający zaskarżone postanowienie orzekał na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a, a zatem argumentacja dotycząca wiedzy organu na temat sytuacji finansowej Skarżącej jest błędna. Pomijając już tą kwestię, w świetle utrwalonej linii orzeczniczej odnoszącej się do obowiązku udokumentowania sytuacji finansowej, argumentacja zażalenia nie może zostać zaaprobowana. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że Skarżąca nie uzasadniła w sposób właściwy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ponieważ nie potwierdziła stosownymi dokumentami podanej we wniosku sytuacji majątkowej, co skutkować musiało oddaleniem tego wniosku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.