II GSK 1968/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Po 59/24 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2023 r. nr DN-ŚP.906.32.2023 w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. C. na rzecz Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 7 maja 2024 r., oddalił skargę J. C. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2023 r., w przedmiocie choroby zawodowej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: w związku z wnioskiem K. O. o podejrzeniu choroby zawodowej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gnieźnie ustalił przebieg jej pracy zawodowej w prowadzonym przez skarżącego P. oraz sporządził kartę oceny narażenia zawodowego. Organ skierowała wnioskodawczynię na badanie do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy, które orzeczeniem z dnia 18 sierpnia 2023 r., rozpoznało u K. O. przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Ustalenia te stały się podstawą decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gnieźnie, z dnia 10 października 2023 r., którą stwierdzono u K. O. wymienioną chorobę zawodową. Wielkopolski Państwowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu, objętą skargą decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego zostały spełnione przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż schorzenie wnioskodawczyni jest objęte wykazem chorób zawodowych, choroba ta została rozpoznana przez zakład służby zdrowia do tego uprawniony, udokumentowano narażenie zawodowe oraz uznano na zasadzie wysokiego prawdopodobieństwa istnienie związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą zawodową a rozpoznanym schorzeniem. Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję stwierdził, że organ I instancji w wyniku zgłoszenia, stosownie do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1836, dalej: rozporządzenie w sprawie chorób) sporządził kartę oceny narażenia zawodowego, z której wynikało, że K. O. pracowała na stanowisku pomocnika stolarza w zakładzie prowadzonym przez skarżącego przez 15 lat. Wykonywała ona pracę polegającą na montażu elementów drewnianych przy pomocy narzędzi o napędzie pneumatycznym; prace pomocnicze przy obsłudze maszyn stolarskich na stanowisku odbioru oraz na stanowisku montażu elementów przy obsłudze automatu do ich zbijania. Sąd wskazał, że karcie zwrócono uwagę na rodzaj narzędzi, jakie wnioskodawczyni obsługiwała, ich wagę oraz wagę poszczególnych produktów wykonywanych przez wnioskodawczynię. Sąd I instancji stwierdził również, że organ I instancji stosując przepisy rozporządzenia w sprawie chorób, skierowała wnioskodawczynię na badanie do jednostki orzeczniczej I stopnia, która w orzeczeniu lekarskim stwierdziła rozpoznanie u niej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodu układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy. W zakresie tego orzeczenia, Sąd I instancji za prawidłową uznał ocenę organu, iż było ono spójne i logiczne. Wydane ono zostało po przeprowadzonym badaniu oraz zapoznaniu się z wynikami badań i opinią specjalistów, dokumentacją medyczną, oraz oceną narażenia zawodowego przeprowadzoną przez organ I instancji oraz lekarza Poradni Chorób Obwodowych W. w P.. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 235 1 Kodeksu pracy i art. 77 k.p.a., Sąd stwierdził, że organy w sposób wyczerpujący wykazały w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, istnienie u K. O. choroby zawodowej w związku z warunkami wykonywania przez wiele lat pracy na stanowisku pomocnika stolarza w zakładzie skarżącego. Stwierdził przy tym, że skarżący podważając orzeczenie lekarskie, jak i wydaną na jego podstawie zaskarżoną decyzję nie przedstawił żadnych argumentów i dowodów świadczących o braku związku pomiędzy charakterystyką wykonywanej przez K. O. pracy na stanowisku pomocnika stolarza a nabytymi przez nią dolegliwościami. Za prawidłowe, mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd I instancji uznał stanowisko organu o braku podstaw do rozszerzenia postępowania wyjaśniającego o żądanie od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie złożenia dodatkowego uzasadnienia. Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że organy orzekające wyczerpująco wyjaśniły, na podstawie właściwie zastosowanych przepisów prawa, motywy swoich rozstrzygnięć. W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). J. C., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie prawa materialnego – art. 2351 Kodeksu pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że u K. O. stwierdzono chorobę zawodową. Podnosząc ten zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji. Zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. Stosownie do treści art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Określenie podstaw kasacyjnych rozumiane jako wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ma w postępowaniu kasacyjnym istotne znaczenie, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie może poddać ocenie merytorycznej wadliwie postawionych zarzutów skargi kasacyjnej, jeśli przy tym nie jest możliwa ich rekonstrukcja na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Wynika to z ustawowo określonego modelu kontroli instancyjnej, przewidującego rozstrzyganie przez NSA sprawy w granicach podniesionych zarzutów, nie zaś rozpoznanie sprawy w całości, co jest obowiązkiem Sądu I instancji - art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26 października 2009r., I OPS 10/09). Do obowiązku wnoszącego skargę kasacyjną, działającego z odpowiadającą tym wymaganiom starannością, należy więc poprawne wskazanie norm prawnych naruszonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i określenie na czym uchybienie tego Sądu polegało. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie podniesionych zarzutów kasacyjnych, poprzez przedstawienie rzeczowej argumentacji na ich poparcie. W przypadku zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego lub niewłaściwego jego zastosowania, niezbędne jest wskazanie, jak należało prawidłowo zinterpretować i zastosować dany przepis, a w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, konieczne jest wykazanie, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna w analizowanej sprawie wskazuje naruszenie tylko jednego przepisu, tj. art. 2351 Kodeksu pracy "poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że u K. O. stwierdzono chorobę zawodową", przy czym skarżący kasacyjnie wskazuje, że jest to naruszenie prawa materialnego. Po pierwsze zauważyć należy, iż zarzuty skargi kasacyjne nie zostały prawidłowo skonstruowane. Wbrew wymogom płynącym z treści art. 176 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie nie wskazuje na naruszenie przez Sąd I instancji art. 174 pkt 1 lub 2 p.p.s.a., tzn. nie przytacza poprawnie podstaw kasacyjnych (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Z uzasadnienia pomieszczonego w petitum skargi kasacyjnej zarzutu wynika, iż skarżący kasacyjnie kwestionuje prawidłowość i kompletność przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego w tej sprawie, a nie naruszenie prawa materialnego. Jak zasadnie podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy naruszył sąd I instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonych decyzji. Jeśli podstawę kasacji stanowi zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, to uzasadnieniem takiego zarzutu powinno być wyjaśnienie, dlaczego przepis przyjęty za podstawę prawna nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki przepis sąd powinien zastosować (tak NSA w wyroku z 20 lipca 2011 r., sygn. akt III FSK 335/10). W analizowanej sprawie uzasadnieniem zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj. art. 2351 Kodeksu pracy "poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że u K. O. stwierdzono chorobę zawodową", są wyłącznie argumenty, w których kasator podnosi brak właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, poprzez: "brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy", "nie dokonanie należytej oceny wpływu zakresu prac na zdiagnozowane schorzenie, nie oceniono orzeczenia lekarskiego", "nie dokonanie wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego". Równocześnie skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej nie wskazuje jakie normy procesowe (przepisy postępowania) naruszył Sąd I instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonych decyzji, a tym samym nie wykazuje, że jakiekolwiek uchybienie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka nieprawidłowa konstrukcja zarzutów skargi kasacyjnej nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na odniesienie się, zgodnie z zasadami procedury sądowoadministracyjne, do przedmiotowej skargi kasacyjnej. Odnosząc się do jedynego zarzutu pomieszczonego w skardze kasacyjnej, tj. zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego – tj. art. 2351 Kodeksu pracy "poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że u K. O. stwierdzono chorobę zawodową", Naczelny Sąd Administracyjny uznał go za niezasadny. Przepis ten, zawiera definicję legalną pojęcia choroby zawodowej, stanowiąc, że; "Za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W ocenie NSA - Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku odnosząc się do zarzutów skargi (naruszenia art. 2351 K.p. oraz art. 77 K.p.a.) niewadliwie stwierdził, że "w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący i przekonujący organy Inspekcji Sanitarnej wykazały w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, istnienie u K. O. choroby zawodowej w związku z warunkami wykonywania przez wiele lat pracy na stanowisku pomocnika stolarza w zakładzie skarżącego. Kluczowe do ustalenia powyższego okazały się dowody w postaci orzeczenia lekarskiego W. oraz karta oceny narażenia zawodowego. Biorąc pod uwagę, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a., co trafnie zaznaczył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organy Inspekcji Sanitarnej w zakresie wiedzy medycznej, którą opinia ta zawiera, związane były jej postanowieniami. Co więcej organy orzekające wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej nie były uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczenia lekarskiego uprawnionej do rozpoznawania choroby zawodowej jednostki organizacyjnej, ani dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2692/13...). Tymczasem skarżący podważając orzeczenie lekarskie, jak i wydaną na jego podstawie zaskarżoną decyzję nie przedstawił żadnych argumentów i dowodów świadczących o braku związku pomiędzy charakterystyką wykonywanej przez K. O. pracy na stanowisku pomocnika stolarza a nabytymi przez nią dolegliwościami, skutkującymi rozpoznaniem w 2022 r. zaawansowanego zespołu cieśni nadgarstka. Przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia [rozporządzenie RM z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych – Dz. U. z 2022 r., poz. 1836 – dop. NSA] określa, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Względnie, jak określa to ust. 2 § 8 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W ocenie Sądu organy Inspekcji Sanitarnej prawidłowo - uwzględniwszy spójne zapisy karty oceny narażenia zawodowego pracownika oraz orzeczenia lekarskiego W. - przyjęły, że brak jest podstaw do rozszerzenia postępowania wyjaśniającego o żądania od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie złożenia dodatkowego uzasadnienia. Tym bardziej zasadnie przyjęły, że brak jest podstaw uznania mocy dowodowej załączonego do odwołania orzeczenia lekarskiego lekarza medycyny pracy z 1 kwietnia 2023 r. stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych u K. O. do wykonania pracy na stanowisku pomocnika stolarza. Dodać jedynie należy, że samo stwierdzenie braku przeciwwskazań zdrowotnych pracownika do wykonywania pracy na danym stanowisku nie podważa specjalistycznego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie choroby zawodowej u pracownika. Nie jest bowiem wykluczone wykonywanie pracy na danym stanowisku jednocześnie legitymując się orzeczeniem o stwierdzeniu choroby zawodowej powstałej w warunkach, o jakich mowa w art. 2351 K.p." (s. 11-12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż w sposób rzetelny i w zgodzie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych PPIS sporządził kartę oceny narażenia zawodowego i następnie m.in. na jej podstawie i innych dokumentów i badań uprawniona jednostka orzecznicza I stopnia – W. wydała orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie u K. O. choroby zawodowej ujętej w pkt 20.1. zał. do rozporządzenia, a następnie organy orzekające wyczerpująco wyjaśniły - na podstawie właściwie zastosowanych przepisów prawa - motywy rozstrzygnięcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niewadliwie w tej sprawie Sąd I instancji w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1) i art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz. U. z 2023 r., po. 1964 ze zm.).