II GZ 140/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 października 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1003/24 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skarg M. B. na postanowienia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim z dnia 6 maja 2024 r. nr WZ-I.9531.7.185.2024.AK nr WZ-I.9531.7.186.2024.AK nr WZ-I.9531.7.187.2024.AK nr WZ-I.9531.7.188.2024.AK nr WZ-I.9531.7.189.2024.AK w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wnioskiem z 30 października 2024 r. M. B. zwrócił się o wyłączenie Sędziego P. Z. od rozpoznania sprawy o wskazanych przez skarżącego sygnaturach - z powodu, jak stwierdził wnioskodawca, braku bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uzasadniając oddalenie wniosku w sprawie wskazanej w sentencji, na podstawie art. 19 oraz art. 22 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że z uwagi na brzmienie art. 20 p.p.s.a., wniosek o wyłączenie powinien wskazywać okoliczności lub dowody uprawdopodabniające istnienie przyczyny uzasadniającej wyłączenie sędziego. Z treści złożonego wniosku Sąd pierwszej instancji wywiódł, że wnioskodawca domaga się wyłączenia wymienionego Sędziego z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności. Jednoczesny brak podania przez skarżącego jakichkolwiek argumentów uzasadniających ten wniosek oraz samo gołosłowne i niepoparte żadnym dowodami stwierdzenie "braku ich bezstronności", nie stanowiło, zdaniem WSA, okoliczności uzasadniających pozytywne rozpoznanie wniosku. Nie stanowiło również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Nie można bowiem upatrywać wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziego w subiektywnym przekonaniu strony o braku bezstronności sędziego. Zażalenie na to postanowienie wniósł M. B., wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy prawa wymieniono w art. 18 p.p.s.a. Natomiast w myśl art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Skarżący obowiązany jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do Sądu, stosownie do treści art. 20 § 1 p.p.s.a. Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancji procesowej, mającej w szczególności zapewnić realizację wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasady, odzwierciedlającej treść art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), która ustanawia prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W wyroku NSA z 18 stycznia 2012 r. (sygn. akt II GSK 1461/10, powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), podkreślono gwarancyjną funkcję przepisów prawa procesowego o wyłączeniu, które z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki uczciwego procedowania Chodzi tu zatem o zewnętrzne, obiektywne i standaryzowane znamiona niezawisłości. Jak wskazuje ponadto NSA w postanowieniu z 6 marca 2012 r. (sygn. akt II OZ 86/12) okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał rzetelnej i obiektywnej oceny wniosku złożonego przez skarżącego, a także wskazał z jakich powodów nie uznał go za zasadny, którą to ocenę należy w pełni podzielić. Nie ulega wątpliwości, że we wniosku zostały powołane jedynie okoliczności mające charakter subiektywny, a nadto w żaden sposób nieuzasadnione. W sprawie nie zachodzą też przesłanki wyłączenia określone w art. 18 p.p.s.a. Sędzia WSA, którego dotyczył wniosek o wyłączenie, złożył wymagane oświadczenie, z którego wynika, że nie istnieje żadna okoliczność, która mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w sprawie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14). W złożonym wniosku o wyłączenie sędziego brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez sędziego oświadczenia. Sama podejrzliwość strony, nie może uzasadniać skutecznie wniosku o wyłączenie sędziego. W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego WSA nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., jak i skarżący nie wykazał skutecznie przyczyny wyłączenia w sposób wymagany przez art. 20 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.