II GZ 71/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P.T.C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Go 10/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P.T.C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Go 10/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówi P.T.C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: P.T.C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: strona, spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z dnia [...] kwietnia 2021 r. W skardze spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu I instancji spółka nie wykazała, jak wykonanie zaskarżonej decyzji, mogłoby spowodować ryzyko czy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. WSA podkreślił, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został w żaden sposób uzasadniony. Pełnomocnik strony, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, jedynie odniósł się do istoty instytucji wstrzymania, nie wskazał natomiast na jakiekolwiek okoliczności uzasadniające pozytywne załatwienie powyższego wniosku. Nie przedstawił również żadnych dokumentów, z których wynikałaby sytuacja finansowa spółki, co uniemożliwia Sądowi weryfikację, czy spółka nie dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie należności orzeczonej zaskarżoną decyzją, a co się z tym wiąże, że wykonanie tej decyzji prowadziłoby do wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przypadku braku uzasadnienia wniosku, Sąd nie może działać w tym zakresie za stronę. To na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż zaskarżona decyzja w razie wykonania mogłaby narazić wnioskodawcę na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec tego, Sąd I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) Naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a to: a) odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo wykazania przez skarżącą prawdopodobieństwa wystąpienia nieodwracalnego skutku na etapie wykonania samej decyzji, a to prawdopodobieństwo poniesienia wysokiej szkody finansowej przez skarżącą, b) nieprawidłowym ustaleniu, że brak wstrzymania zaskarżonej decyzji nie spowoduje skutków wskazanych przez stronę, podczas gdy jej realizacja bezpośrednio wpływa na sytuację finansową strony i może wyrządzić znaczną szkodę oraz trudne do odwrócenia skutki. 2) Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez: a) sporządzenie uzasadnienia postanowienia w zakresie faktów lakonicznego, nie korespondującego z pełną treścią akt postępowania administracyjnego i pominięcie wyczerpującego wyjaśnienia motywów nieuwzględnienia wniosku w kontekście przytoczonych przez skarżącą okoliczności staniu faktycznego związanych z opisanymi w skardze nieodwracalnymi skutkami przedsięwzięcia, b) bardzo zdawkowe uzasadnienie prawne postanowienia, a w zasadzie uargumentowanie odmowy przyznania racji skarżącej zaledwie w kilku zdaniach, podczas gdy sprawa dotyczy udzielenia ochrony podmiotowi, którego sytuacja finansowa jest w ogromnej mierze zależna od aktualnej koniunktury na rynku, w związku z czym w obecnych realiach prowadzenia działalności poniesienie przez skarżącą jakichkolwiek dodatkowych kosztów poza niezbędnymi, a związanymi z wprost prowadzoną działalnością, w istocie stanowi dla niej okoliczność mającą bezpośredni wpływ na jej kondycję finansową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Mając na uwadze przywołane wymogi, ciążące na stronie domagającej się zastosowania wobec niej instytucji ochrony tymczasowej, za prawidłową należy uznać ocenę wniosku strony, jakiej dokonał Sąd I instancji. Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w motywach postanowienia, strona formułując w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji - nie przywołała jakichkolwiek okoliczności świadczących o możliwości wystąpienia w związku z jej wykonaniem, którejkolwiek lub obu przesłanek określonych w powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a. W takim stanie sprawy, wobec braku uzasadnienia wniosku, Sąd I instancji pozbawiony został możliwości oceny żądania strony przez pryzmat warunków określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w konsekwencji nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja wskazanej w decyzji kwoty 10.000 zł może wyrządzić spółce znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji finansowej skarżącej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i sytuacji finansowej spółki) - nie jest możliwe zweryfikowanie, czy wy przypadku zapłaty przez spółkę wspomnianej kwoty może rzeczywiście doprowadzić do szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast spółka nie uzasadniła wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wykazała swojej sytuacji materialnej, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na stronę skarżącą (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego wniosku, była wykluczona. Brak uzasadnienia wniosku oraz udokumentowania przez stronę jej sytuacji finansowej - nie daje podstaw do uznania że zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wraz z zażaleniem spółka także nie przedstawiła jakiegokolwiek dokumentu przedstawiającego jej sytuację finansową. Twierdzenia skarżącej przedstawione w zażaleniu są ogólnikowe i nie mogą być wystarczającą podstawą dla oceny wystąpienia przesłanek o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Na uwzględnienie nie mógł także zasługiwać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. Natomiast okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora zażalenia nie oznacza, że takie uzasadnienie nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Autor zażalenia nie dostrzega, że to sama spółka, wobec braku przywołania jakichkolwiek okoliczności świadczących o możliwości wystąpienia, którejkolwiek lub obu przesłanek określonych w powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a. – pozbawiła Sąd I instancji możliwości oceny, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie sprowadzało się jedynie do powołania orzecznictwa sądowego dotyczącego instytucji wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu. Natomiast Sąd, podejmując rozstrzygnięcie, musi opierać się na materiale pozwalającym zająć stanowisko, co do zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Takiego materiału strona nie przedstawiła. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji