II OKW 57/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Rady Gminy G. na postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zmian w podziale gminy na okręgi wyborcze oddala skargę.

1. Komisarz Wyborczy w [...] postanowieniem z 19 stycznia 2024 r. nr 4/2024, działając w trybie art. 421 § 1 w zw. z art. 419 § 2 i § 2a ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408), dokonał zmian w podziale Gminy G. na okręgi wyborcze. 2. Rada Gminy G. wniosła skargę na powyższe postanowienie, kwestionując wyłączenie z okręgu wyborczego nr 2 sołectw I. i P. i pozostawienie w nim jedynie sołectwa G. oraz przeniesienie sołectw I. i P. do okręgu wyborczego nr 3. W skardze zarzucono naruszenie: 1) art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 419 § 2 i art. 161 § 1 Kodeksu wyborczego poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy istniejący podział był zgodny z wymogami kodeksu wyborczego, a w szczególności z naruszeniem jednolitej normy przedstawicielstwa; 2) art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim ustanawia on zasadę budzenia zaufania obywateli do organów władzy publicznej poprzez niewskazanie jakiegokolwiek uzasadnienia dla zmian w granicach okręgów wyborczych wprowadzonych zaskarżonym postanowieniem; 3) art. 2 i art. 15 Konstytucji i wynikających z nich zasad demokratycznego państwa prawnego, zasad dialogu społecznego i zasad pomocniczości poprzez nieprzeprowadzenie rzetelnych konsultacji i uniemożliwienie organom Gminy G. oraz jej mieszkańcom uczestniczenia w procesie zmiany granic okręgów wyborczych. Zdaniem Rady Gminy dotychczasowy podział na okręgi wyborcze pozwalał lepiej zachować proporcjonalną normę przedstawicielstwa dla obu okręgów, ponieważ zawiera w okręgu nr 2 sołectwa G., I. i P., które obejmują 935 mieszkańców, natomiast w okręgu nr 3 obejmującym sołectwa S., W. i Z. obejmuje 769 mieszkańców. Mieszkańcy (wyborcy) przyzwyczaili się do takiego układu, do podziału na okręgi wyborcze, dostosowany został system transportu: komunikacji publicznej, system transportu wyborców do głosowania. 3. Komisarz Wyborczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co następuje: 4.1. Skarga jest niezasadna. 4.2. W niniejszej sprawie sporne jest, czy odłączenie sołectw I. i P. od okręgu wyborczego nr 2 i przyłączenie do okręgu wyborczego nr 3 nastąpiło zgodnie z prawem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe pytanie należy odpowiedzieć twierdząco, gdyż art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego, odnoszący się wprost do gmin leżących na terenach wiejskich, ustanawia zasadę, że jednostka pomocnicza gminy stanowi okręg wyborczy. Wprawdzie w ww. normie prawnej ustawodawca dopuścił możliwość łączenia, jak i dzielenia takich jednostek pomocniczych, jednak tylko wówczas, gdy wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. Jednocześnie w treści art. 417 § 3 Kodeksu wyborczego zawarte zostały dodatkowe przesłanki, które uzasadniają dokonanie podziału jednostki pomocniczej gminy. 4.3. Sposób podziału gminy na okręgi wyborcze określa Kodeks wyborczy stanowiąc w art. 417 § 1 i 2 Kodeksu wyborczego, że okręg wyborczy obejmuje część obszaru gminy, z tym że w gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki pomocnicze gminy łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. Wszystkie z utworzonych przez Komisarza Wyborczego okręgów wyborczych mieszczą w ustawowej normie (od 0,50 do 1,49). Przy tym sołectwo G. może stanowić samodzielny okręg wyborczy, ponieważ jednolita norma przedstawicielstwa w tym okręgu wynosi 0,53. Natomiast sołectwa I. i P. zostały dołączone do okręgu wyborczego nr 3, ponieważ sąsiadują bezpośrednio z miejscowościami go tworzącymi, a jednolita normy przedstawicielstwa wynosi 1,25. Nie jest zatem trafny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy wyborcze wymienionych przepisów Kodeksu wyborczego. Natomiast powołane w skardze przepisy Konstytucji nie mogły stanowić podstawy do wyłączenia stosowania zasad wynikających wprost z Kodeksu wyborczego. 4.4. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi, iż komisarz wyborczy w ramach czynności nadzorczych nie wziął pod uwagę innych aspektów, tj. komunikacyjnych czy funkcjonalnych jak i przyzwyczajenia mieszkańców do takiego układu, wskazać należy, że przepisy Kodeksu wyborczego nie przewidują wymogu uwzględniania w podziale na okręgi wyborcze więzi łączących poszczególne sołectwa, a także kwestii dotyczących infrastruktury łączonych w jeden okręg wyborczy sołectw. 4.5. Nieusprawiedliwiony jest również zarzut dotyczący braku konsultacji, ponieważ projekt postanowienia w sprawie zmian w podziale Gminy G. na okręgi wyborcze był konsultowany z Wójtem Gminy G. stosownie do zaleceń Państwowej Komisji Wyborczej. Jednak żaden przepis prawa ani wytyczne PKW nie wymagają konsultacji projektu z Radą Gminy. 4.6. Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Komisarza Wyborczego nie narusza prawa, dlatego też zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. 4.7. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z 420 § 1 Kodeksu wyborczego orzekł, jak w sentencji.