II OKW 58/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi grupy wyborców Gminy Nałęczów na postanowienie Komisarza Wyborczego w Lublinie III z dnia 17 stycznia 2024 r. nr 2/2024 w przedmiocie podziału gminy na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu oddala skargę.

Komisarz Wyborczy w Lublinie III w dniu 17 stycznia 2024 r. wydał postanowienie nr 2/2024 w sprawie podziału Gminy Nałęczów na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 419 § 2 w zw. z art. 419 § 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2408). W myśl wydanego postanowienia: § 1. Dokonuje się podziału Gminy Nałęczów na okręgi wyborcze, ustala się ich granice, numery oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu. § 2. Numery okręgów wyborczych, granice oraz liczby radnych wybieranych w okręgach określa załącznik do postanowienia, § 3. Postanowienie podlega przekazaniu Radzie Miejskiej w Nałęczowie, Wojewodzie Lubelskiemu, Państwowej Komisji Wyborczej oraz Burmistrzowi Nałęczowa. § 4. Na postanowienie Radzie Miejskiej w Nałęczowie, a także wyborcom w liczbie co najmniej 15 przysługuje prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 3 dni od daty podania postanowienia do publicznej wiadomości poprzez opublikowanie na stronie internetowej Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w Lublinie. Skargę wnosi się za pośrednictwem Komisarza Wyborczego w Lublinie III. Zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego przez upływ terminu do wniesienia skargi należy rozumieć dzień złożenia skargi Komisarzowi Wyborczemu w Lublinie III. § 5. Postanowienie wchodzi w życie z dniem podpisania i podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego oraz podaniu do publicznej wiadomości na stronie internetowej Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w Lublinie i w sposób zwyczajowo przyjęty na obszarze Gminy Nałęczów. 19 stycznia 2024 r. grupa wyborców Gminy Nałęczów złożyła za pośrednictwem Komisarza Wyborczego skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Skarga została podpisana przez 18 osób. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sprawie doszło do zaniechania w procesie podziału Gminy Nałęczów na okręgi wyborcze zaleceń zawartych w pkt. 15, Rozdział II, Zmiany w podziale jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze, Załącznika do uchwały nr 17/2023 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 marca 2023 r. W ocenie skarżących - na podstawie wyjaśnień jakich udzielił Burmistrz Nałęczowa W. P. podczas 77 sesji Rady Miasta w dniu 19 stycznia 2023 r. - należy stwierdzić, że konsultacje takie nie miały miejsca i podział na okręgi wyborcze został dokonany wyłącznie w oparciu o doświadczenie komisarza wyborczego bez uwzględnienia topografii miasta oraz potencjalnych potrzeb mieszkańców w zakresie reprezentacji w Radzie Miasta. Skarżący nie kwestionują konieczności dokonania zmian, które wynikają z uwzględnienia obowiązujących wskaźników, ale sposób przeprowadzenia konsultacji, w ich ocenie, nie mógł być rzetelny ze względu na to, że komisarz wyborczy nie jest mieszkańcem miasta Nałęczów, a zatem nie może mieć doświadczenia w ocenie potrzeb mieszkańców pod kątem reprezentacji w Radzie Miasta. W związku z powyższym skarżący uważają, że konsultacje powinny były doprowadzić do uzyskania stanowiska samorządu, a podział miasta dla celów wyborczych uwzględniać, poza wskaźnikiem ilościowym, przede wszystkim spójność potrzeb mieszkańców poszczególnych dzielnic po przesunięciu mandatu radnego z terenu miasta na rzecz reprezentacji wsi Sadurki. W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego (w aktualnym brzmieniu, nadanym ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2023 r., poz. 497) na postanowienie komisarza wyborczego w sprawach okręgów wyborczych zainteresowanej radzie gminy, a także wyborcom w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 3 dni od daty podania do publicznej wiadomości postanowienia, o którym mowa w art. 419 § 4. Skargę wnosi się za pośrednictwem komisarza wyborczego. Komisarz wyborczy w terminie 2 dni przekazuje skargę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz informacją o posiadaniu praw wyborczych przez wnoszących skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, nie później niż w ciągu 5 dni od dnia jej wpływu wydaje orzeczenie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz komisarzowi wyborczemu. Od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje środek prawny. Stosownie do art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego podział na okręgi wyborcze jest stały, z zastrzeżeniem art. 421. Wedle zaś art. 419 § 2 Kodeksu wyborczego podział na okręgi wyborcze, ich granice i numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu ustala komisarz wyborczy według jednolitej normy przedstawicielstwa obliczonej przez podzielenie liczby mieszkańców gminy przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, z uwzględnieniem art. 417 i następujących zasad: 1) ułamki liczby mandatów wybieranych w okręgu wyborczym równe lub większe od 1/2, jakie wynikają z zastosowania normy przedstawicielstwa, zaokrągla się w górę do liczby całkowitej; 2) jeżeli w wyniku postępowania, o którym mowa w pkt 1, liczba radnych wybieranych w okręgach przewyższa liczby wynikające z art. 373 i art. 418 § 2, mandaty nadwyżkowe odejmuje się w tych okręgach wyborczych, w których norma przedstawicielstwa jest najmniejsza; w przypadku gdy liczba mandatów jest mniejsza od wynikającej z art. 373 i art. 418 § 2, dodatkowe mandaty przydziela się tym okręgom wyborczym, w których norma przedstawicielstwa jest największa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut podniesiony w skardze jest niezasadny. Odnosząc się do jedynego zarzutu skargi jakim jest dokonanie podziału Gminy Nałęczów z zaniechaniem tzw. "roboczych konsultacji" wynikających z pkt. 15, Załącznika nr 1 do Uchwały nr 17/2023 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 marca 2023 r. Komisarz Wyborczy wskazał, że powyższe zalecenie zostało spełnione. W dniu 20 grudnia 2023 r. Komisarz skierował do Burmistrza Nałęczowa pismo, w którym zwrócił się o dokonanie analizy sytuacji i ewentualne przesłanie w terminie do 4 stycznia 2024 r. propozycji nowego opisu podziału jednostki na okręgi wyborcze, który byłby zgodny z aktualnie obowiązującymi przepisami. W odpowiedzi z dnia 3 stycznia 2024 r. Burmistrz Nałęczowa poinformował, że zdaje się w pełni na doświadczenie Komisarza Wyborczego. Oceniając powyższe fakty Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przepisy Kodeksu wyborczego nie przewidują konieczności prowadzenia konsultacji w zakresie podziału na okręgi wyborcze. Niemniej jednak Komisarz dokonał konsultacji mimo nadchodzącego upływu terminu do wydania takiego postanowienia. Komisarz uznał, że dochowa zalecenia Państwowej Komisji Wyborczej, aby projekty zmian w podziale na okręgi wyborcze były opracowywane w trybie roboczych konsultacji, w przypadku gminy z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta). Należy podkreślić, że to po stronie Burmistrza Nałęczowa nie było woli prowadzenia merytorycznych konsultacji i tym samym pozostawił on sprawę ocenie Komisarza Wyborczego w Lublinie III. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że konsultacje tego typu nie są wiążące dla komisarza wyborczego, a zatem mógł on wydać zaskarżone postanowienie mimo braku lub negatywnej oceny zaproponowanego podziału. Gmina mogła w ramach konsultacji zwrócić się o podanie motywów przeprowadzenia zmian lecz tego nie zrobiła. Sama zatem pozbawiła się możliwości merytorycznej oceny postanowienia. Organ ten nie przedstawił żadnej alternatywnej propozycji podziału, która przede wszystkim byłaby zgodna z prawem, a z drugiej strony spełniałaby oczekiwania społeczne i uwarunkowania lokalne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2023.1634 ze zm.) w zw. z art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego orzekł jak w sentencji.