II OKW 59/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi G. K. i innych wyborców Gminy B. na postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podziału gminy na okręgi wyborcze oddala skargę.

1. Komisarz Wyborczy w [...] postanowieniem z [...] stycznia 2024 r. nr [...], działając w trybie art. 419 § 2 i § 2a ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408), dokonał podziału Gminy B. na okręgi wyborcze, ustalił ich granic, numery oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym. 2. G. K. i inni wyborcy Gminy B. wnieśli skargę na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie: - art. 419 § 1 i § 2 Kodeksu wyborczego poprzez naruszenie stałości podziału gminy na okręgi wyborcze oraz nie zastosowaniu jednolitej normy przedstawicielstwa w sposób sprawiedliwy i jednakowo reprezentujący głosy wyborców; - art. 419 § 2 pkt 2 Kodeksu wyborczego poprzez zlikwidowanie 3 dotychczas istniejących okręgów zgodnych z uchwałą Rady Gminy B. z [...] marca 2018 r. nr [...]w sprawie podziału Gminy B. na okręgi wyborcze, w których norma przedstawicielstwa wynosiła odpowiednio: okręg wyborczy nr 11 - 1,00 ; okręg wyborczy nr 12 - 0,75; okręg wyborczy nr 13 - 0,82 i równocześnie pozostawienie w niezmienionych granicach okręgu wyborczego nr 9, gdzie norma przedstawicielstwa wynosi 0,69. Następnie utworzenie w granicach dotychczasowych okręgów nr 11, 12, 13, postanowieniem nr [...] z [...] stycznia 2024 r., okręgów nr 11 i 12, w których norma przedstawicielstwa wynosi ponad 1,30, co istotnie narusza interesy mieszkańców tych okręgów, poprzez zmniejszenie wagi ich głosu; - art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego poprzez potraktowanie miejscowości wchodzących w skład Gminy B. tak jakby były sołectwami, co jest niezgodne ze stanem faktycznym. W związku z tym nie ma konieczności dzielenia mandatów, okręgów wyborczych na miejscowości, a powinno się dążyć w przypadku nowego podziału do osiągnięcia równomiernej normy przedstawicielstwa w jak najwięcej okręgach tak, aby głos każdego mieszkańca miał możliwie jednakową wagę. 3. Komisarz Wyborczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co następuje: 4.1. Skarga jest niezasadna. 4.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Komisarz Wyborczy w [...] był uprawniony do podjęcia zaskarżonego postanowienia, którym zmienił podział gminy B. na okręgi wyborcze. Wynikało to z faktu uwzględnienia liczby mieszkańców, na podstawie której wojewoda ustalił liczbę radnych wybieranych do rady gminy (tj. liczby mieszkańców, o której mowa w art. 373 § 2 Kodeksu wyborczego według stanu na dzień 30 września 2023 r.). Liczba mieszkańców na ten dzień na podstawie danych z Centralnego Rejestru Wyborców wynosiła 8252, co oznacza, że norma przedstawicielska w gminie wyniosła 550,1333. Podkreślić należy, że w miejscowości Ś. liczba mieszkańców na dzień 30 września 2023 r. wynosiła: 708 - w okręgu 14 – co przy podziale przez normę przedstawicielstwa dało współczynnik mandatów wynoszący 1,28696; zaś 904 - w okręgu 15 – co przy podziale przez normę przedstawicielstwa dało współczynnik mandatów wynoszący 1,64323. Zgodnie z wyliczonym współczynnikiem mandatów w ww. miejscowości powinno być wybieranych 3 radnych, a nie jak dotychczas 2 radnych. Liczba mandatów jest zatem większa od wynikającej z art. 373 Kodeksu wyborczego i ustalonej przez Wojewodę Śląskiego zarządzeniem z dnia [...] listopada 2023 r. (tj. 15 radnych), wynosi bowiem 16 radnych. Z powyższego wyliczenia wynika, że niezgodne z art. 417-419 Kodeksu wyborczego byłoby zachowanie dotychczasowego podziału miejscowości na okręgi wyborcze i zachowanie jednego mandatu w okręgu nr 15 w dotychczas opisanych granicach. Biorąc z kolei pod uwagę, że mandaty nadwyżkowe odejmuje się w tych okręgach wyborczych, w których norma przedstawicielstwa jest najmniejsza (z art. 419 § 2 pkt 2 Kodeksu wyborczego), Komisarz Wyborczy zobligowany był, działając w trybie art. 419 § 2 Kodeksu wyborczego, do dokonania zmian w podziale Gminy na okręgi wyborcze w zakresie niezbędnym do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. 4.3. Uwzględniając zatem, że okręg wyborczy obejmuje część obszaru gminy (art. 417 § 1 i 2 Kodeksu wyborczego), a Gmina B. jest podzielona na miejscowości, co wynika wprost z § 3 uchwały nr [...]Rady Gminy B. z [...] lipca 2010 r. statutu Gminy B., Komisarz Wyborczy dokonał analizy danych zawartych Centralnym Rejestrze Wyborców w celu ustalenia, w którym z utworzonych okręgów norma przedstawicielstwa jest najmniejsza. Pomimo wskazania, że norma przedstawicielstwa jest najmniejsza w miejscowości J., Komisarz Wyborczy prawidłowo uznał, iż z racji topografii terenu, jest ona na tyle oddalona od pozostałych miejscowości, że przyłączenie jej do jakiegokolwiek okręgu wyborczego prowadziłoby do zbyt daleko idących zmian. Dlatego też mandat nadwyżkowy powinien zostać odjęty w sołectwie z kolejno najniższą normą przedstawicielstwa tj. kolejno miejscowości M., a następnie B.. Zważywszy jednak, że w miejscowości M. współczynnik liczby mandatów wynosi 1,71, przy przysługujących 2 mandatach, nie było realnej możliwości zdjęcia mandatu z tej miejscowości, ponieważ współczynnik liczby mandatów przy jednym mandacie wynosiłby 1,71 - czyli znacznie przekraczałby dopuszczalny współczynnik liczby mandatów, który powinien mieścić się w zakresie od 0,5 do 1,5. Współczynnik liczby mandatów dla miejscowości B. wynosi natomiast 2,57, przy przysługujących 3 mandatach. Z wyliczenia wynika więc, że B. mają zdecydowanie mniejszą liczbę mieszkańców, przypadających na jeden mandat radnego (okręgowa norma przedstawicielstwa wynosi 471,6667), niż w miejscowości Ś., która także mogłaby być reprezentowana przez 3 radnych. 4.4. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wbrew twierdzeniom skarżących, dokonana przez Komisarza Wyborczego zmiana w podziale Gminy B. na okręgi wyborcze, polegająca na podzieleniu miejscowości B. na 2 okręgi wyborcze nr 11 i nr 12 (a nie jak do tej pory na 3 okręgi wyborcze), a w przypadku miejscowości Ś. na 3 okręgi wyborcze nr 13, nr 14 i nr 15 (a nie jak dotychczas na 2), jest zgodna z prawem i w sposób prawidłowy uwzględnia faktyczną liczbę mieszkańców. Jak wynika bowiem z analizy demograficznej w tych miejscowościach, w przeciągu ostatnich 6 lat (ostatni podział gminy B. na okręgi wyborcze) oraz ostatniego roku liczba mieszkańców w miejscowościach M. oraz Ś. istotnie wzrosła, zaś miejscowości B. rośnie w niewielkim stopniu. Każda inna zmiana prowadziłaby w istocie do większej ingerencji w dotychczasowy podziału gminy na okręgi wyborcze. Niewątpliwie przepisy Kodeksu wyborczego jednoznacznie wskazują na ustalenie liczby mieszkańców w oparciu o dane Centralnego Rejestru Wyborców według stanu na określona datę, stosownie do treści art. 373 § 2 Kodeku wyborczego. Tak też postąpił Komisarz w niniejszej sprawie i nie mógł liczby tej zmodyfikować w oparciu o inne okoliczności. 4.5. Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Komisarza Wyborczego nie narusza prawa, dlatego też zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. 4.6. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z 420 § 1 Kodeksu wyborczego orzekł, jak w sentencji.