II OSK 162/25

Dnia 7 maja 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. sp. z o.o. w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 169/24 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. w M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2023 r., nr 1039/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 169/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. sp. z o.o. w M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Krakowie z dnia 7 grudnia 2023 r., nr 1039/2023, którym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", stwierdzono, że zażalenie D. sp. z o.o. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", dla powiatu krakowskiego – ziemskiego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2023 r., nr 72/2023 (wstrzymujące inwestorowi – D. sp. z o.o. prowadzenie robót budowlanych przy realizacji obiektu budowlanego zlokalizowanego w M. gm. L. z powodu prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę) zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 K.p.a. Sąd I instancji uwzględnił treść art. 141 § 2, art. 144 i art. 134 K.p.a. i stwierdził, że skarżącej Spółce postanowienie organu I instancji doręczono 26 stycznia 2023 r. W postanowieniu tym zawarto pouczenie o terminie i sposobie wniesienia zażalenia. Postanowienie to zawiera również pełne brzmienie art. 48 oraz art. 48a ustawy – Prawo budowlane oraz pouczenie o możliwości złożenia wniosku o legalizację samowolnie wzniesionego obiektu. Bezsporne jest również, że termin do wniesienia zażalenia upływał 2 lutego 2023 r., a zażalenie wniesione zostało 23 lutego 2023 r., a zatem trzy tygodnie po upływie terminu do jego wniesienia. Wraz z zażaleniem, skarżąca złożyła także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, jednak nie został on przez organ uwzględniony. W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo stwierdził w zaskarżonym postanowieniu obiektywną okoliczność, że zażalenie zostało złożone przez skarżącą Spółkę po terminie, który nie został przywrócony. Sąd podkreślił przy tym, że nie mogły być w tej sprawie przedmiotem oceny zarzuty skarżącej odnoszące się do postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Na postanowienie to przysługuje osobna skarga. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła skarżąca Spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięć organów obu instancji; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 141 § 2 K.p.a. przez nieuchylenie "decyzji", pomimo istnienia podstaw do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia zażalenia w postaci niezawinionego przez stronę przekroczenia terminu do wniesienia zażalenia oraz pomimo dochowania przez stronę żalącą wszelkich czynności wymaganych przez przepisy prawa, a także poprzez stwierdzenie, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego przez art. 141 § 2 K.p.a., co wynikało z wcześniejszego wadliwego wydania przez organ postanowienia w niniejszej sprawie o numerze 1038/2023 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącą zażalenia na "decyzję" organu I instancji; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący i wszechstronny całości materiału dowodowego, którym dysponował Sąd, co skutkowało uznaniem, że twierdzenia podnoszone przez skarżącą w celu wykazania przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie zostały przez nią uprawdopodobnione, a w konsekwencji brakiem uchylenia zaskarżonej "decyzji"; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. przez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej "decyzji" słusznego interesu skarżącej, przejawiające się w zignorowaniu aspektu organizacyjnego przedsiębiorstwa skarżącej, jak również wszelkich okoliczności faktycznych sprawiających, że gruntowne zapoznanie się z materiałami postępowania, a także sporządzenie i wniesienie zażalenia stanowiły proces czasochłonny, trudny do wykonania w ustawowym terminie na wniesienie zażalenia, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego. Przede wszystkim skarga kasacyjna nie ma związku z istotą sprawy, ponieważ sformułowane w niej zarzuty nie dotyczą zagadnienia prawnego na tle art. 134 K.p.a. – "stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia". Zamiast tego w skardze kasacyjnej zarówno zarzuty, jak i argumentacja dotyczą kwestionowania legalności "odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia", które to zagadnienie prawne w ogóle nie było przedmiotem merytorycznej oceny Sądu I instancji w niniejszej sprawie. Należy skarżącej Spółce wskazać, że w granicach sprawy, o jakich mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd I instancji kontrolował wyłącznie legalność postanowienia WINB nr 1039/2023 stwierdzającego, że zażalenie D. sp. z o.o. na postanowienie PINB z dnia 20 stycznia 2023 r., nr 72/2023, zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 K.p.a. To właśnie w granicach tak zakreślonej sprawy Sąd I instancji ocenił, że ww. postanowienie PINB nr 72/2023 zostało doręczone skarżącej Spółce w dniu 26 stycznia 2023 r. W tych warunkach Sąd uznał, że termin do wniesienia zażalenia upłynął 2 lutego 2023 r. To zaś było podstawą do oceny, że zażalenie D. sp. z o.o. zostało wniesione w dniu 23 lutego 2023 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Tej zaś oceny w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie. Ponadto na tle powyższego zagadnienia prawnego dotyczącego wyłącznie tego, czy zażalenie zostało wniesione terminowo, Sąd I instancji wskazał, że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził w zaskarżonym postanowieniu obiektywną okoliczność, że zażalenie zostało złożone przez skarżącą Spółkę po terminie, który nie został przywrócony. Sąd podkreślił przy tym, że nie mogły być w tej sprawie przedmiotem oceny zarzuty skarżącej odnoszące się do postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, a na postanowienie to przysługuje osobna skarga. Skarga kasacyjna i tej oceny nie podważa, jak i w ogólności pomija problematykę prawną, z jakich względów Sąd I instancji ocenił, że skarżącej Spółce WINB stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, tym bardziej, że kwestia dochowania (lub niedochowania) terminu jest kwestią obiektywną i nie zależy od uznania organu rozpatrującego zażalenie. Nadto nie wykazano aby skarżąca Spółka skutecznie podważyła legalność postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 141 § 2 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.