II OZ 1216/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1782/24 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 3 czerwca 2024 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1782/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek K. C. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych jego skargi decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 3 czerwca 2024 r. znak: [...] W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 16 lipca 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga K. C. na ww. decyzję. Równocześnie skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. W wykonaniu zarządzenia z 17 lipca 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych ww. skargi przez nadesłanie 1 odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem (dołączając ksero skargi) oraz przez wskazanie numeru PESEL skarżącego – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu 12 września 2024 r. W piśmie z 16 września 2024 r. skarżący podał swój numer PESEL oraz wskazał, że nie jest w stanie wykonać pozostałej części wezwania. Następnie 25 września 2024 r. w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt VII SPP/Wa 546/24), do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Pismem z 17 stycznia 2025 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała radcę prawnego P.N. oraz Sąd o ustanowieniu ww. pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie. Pełnomocnik skarżącego otrzymał to zawiadomienie 7 lutego 2025 r. W dniu 14 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami postępowania sądowego w siedzibie Sądu. Następnie 4 marca 2025 r. wystąpił do Sądu (o sporządzenie i wydanie kserokopii z akt sprawy, obejmujących wniesioną skargę. W dniu 13 marca 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu na uzupełnienie braku formalnego skargi złożonej samodzielnie przez skarżącego, tj. na nadesłanie odpisu skargi i wyznaczenie dodatkowego terminu w tym celu wynoszącego 7 dni – z uwagi na sposób zszycia akt niemożliwe okazało się bowiem samodzielne wykonanie czytelnych odwzorowań skargi, zaś złożony w imieniu skarżącego wniosek o wykonanie kserokopii nie został dotychczas zrealizowany. Następnie przy piśmie z 27 marca 2025 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył brakujący odpis skargi. Uzasadniając odrzucenie przedmiotowego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie został złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do usunięcia braku formalnego skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia wniosku po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż w dzień upływu siedmiu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy, rozpatrywany wniosek został wniesiony dopiero 13 marca 2025 r., choć jego autor wiedział o ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżącego z urzędu już 7 lutego 2025 r. Co więcej, pełnomocnik skarżącego miał świadomość uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi najpóźniej 14 lutego 2025 r., kiedy to zapoznał się z aktami sądowymi. Tymczasem podjął czynności zmierzające do uzupełnienia tego braku formalnego dopiero ok. miesiąc po uzyskaniu informacji o swojej roli procesowej w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu nic nie stało na przeszkodzie, aby pełnomocnik skarżącego już 14 lutego 2025 r., tj. w dniu przeglądania akt, złożył wniosek o kserokopię skargi i ją uzyskał po uiszczeniu opłaty w kasie Sądu – tym bardziej, że był wtedy w budynku sądowym. Nie znajduje żadnego uzasadnienia zwłoka pełnomocnika w tym zakresie, trwająca aż do 4 marca 2025 r. Zdaniem Sądu, analizowany wniosek jest spóźniony, bowiem pełnomocnik skarżącego powinien był go złożyć co do zasady do 14 lutego 2025 r., a najpóźniej do 21 lutego 2025 r., kiedy to upłynął siedmiodniowy termin od daty, w której pełnomocnik ten zapoznał się z aktami sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił wniosek o przywrócenie terminu. Zażaleniem K.C. zaskarżył powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji art. 88 zdaniem pierwszej p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zaistniały podstawy do odrzucenia wniosku, a to w związku z niewszechstronną oceną okoliczności niniejszej sprawy, błędami w ocenie tych okoliczności i pominięciem kontekstu niniejszej sprawy. Zdaniem skarżącego w sprawie tej mogło dojść także do naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie te miały w ocenie skarżącego istotne znaczenie w sprawie, gdyż doprowadziły do nieuzasadnionego odrzucenia wniosku, co skutkować będzie odmową merytorycznego rozpoznania sprawy w sytuacji, gdy nie zaistniały powody do odrzucenia skargi ani na etapie przekazania skargi do sądu przez organ II instancji, ani na etapie kontroli formalnej skargi. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot sprawy do Sądu I instancji celem merytorycznego rozpoznania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W myśl art. art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności powinien zostać zatem złożony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, a także do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji odrzucając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych jego skargi poprzez złożenie jednego jej odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem nie dopuścił się naruszenia wskazywanych w zażaleniu przepisów. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, pełnomocnik skarżącego najpóźniej 14 lutego 2025 r. - tj. w dniu w którym przeglądał akta sprawy w czytelni Sądu - miał świadomość, iż w sprawie tej doszło do uchybienia terminu do uzupełnienia przedmiotowego braku formalnego i pomimo możliwości złożenia w tym dniu w budynku Sądu wniosku o sporządzenie kopii skargi celem uzupełnienia przedmiotowego braku wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu zwrócił się do Sądu o jej sporządzenie dopiero 4 marca 2025 r. Prawidłowo zatem w zaskarżonym postanowieniu uznano, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie jej odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powinien być złożony najpóźniej do 21 lutego 2025 r., tj. w terminie 7-dni od zapoznania się przez pełnomocnika z aktami sprawy i możliwości sporządzenia kopii skargi, co miało miejsce właśnie 14 lutego 2025 r. Wniesienie przedmiotowego wniosku dopiero 13 marca 2025 r. nastąpiło zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. i stosownie do treści art. 88 tej ustawy musiało skutkować jego odrzuceniem. Podniesione w zażaleniu okoliczności nie były zatem w stanie podważyć prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może być on uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Natomiast w odniesieniu do wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.