II OZ 1255/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 1 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P., R.P., D.K. i D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 738/24 o odmowie przyznania K.P. prawa pomocy w sprawie ze skargi K.P. i R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r. nr 875/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie K.P.; 2. odrzucić zażalenie R.P., D.K. i D.K.

Postanowieniem z 30 kwietnia 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 738/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie odmówił przyznania K.P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stwierdzając że wniosek K.P. o przyznanie prawa pomocy dotyczył skargi, która podlegała odrzuceniu wobec jej niedopuszczalności w zakresie dopuszczalności wniesionego przez R.P. odwołania od decyzji PINB dla m.st. Warszawy z 18 stycznia 2024 r. nr IIWT/61/2024, a zatem nie mającej bezpośredniego wpływu na sferę prawną K.P. Oczywista bezzasadność skargi obligowała w związku tym sąd wojewódzki do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (bez konieczności prowadzenia postępowania w kierunku oceny sytuacji osobistej i majątkowej strony). Zażaleniem K.P., R.P., D.K. i D.K. zaskarżyli powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie K.P. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenie R.P., D.K. i D.K. podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., Ppsa) prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Zastosowanie tej regulacji następuje, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, przy stanie faktycznym i prawnym, który nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wniesiona skarga kwalifikuje się do odrzucenia (zob. postanowienie NSA z 11 stycznia 2013 r., I ONP 10/12) w szczególności, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 Ppsa (tak: postanowienie NSA z 23 stycznia 2014 r., I OZ 13/14). Mechanizm oczywistej bezzasadności skargi znajduje zastosowanie w odniesieniu do spraw oczywistych pod względem stanu faktycznego i prawnego. Do spraw oczywistych zaliczają się z jednej strony sprawy tzw. seryjne - czy to dotyczące tych samych stron, czy też różnych podmiotów - które wielokrotnie trafiają do sądów administracyjnych, a z drugiej strony - sprawy niepowtarzalne, jednostkowe, które jednak w świetle stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy oraz wysoce nieprzekonującej treści wniesionego środka prawnego nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że nie może on zostać uwzględniony (zob. J. Olszanowski, P. Ostrowski, Oczywista (bez)zasadność skargi i skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2025, nr 4, s. 57 i n.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie prawidłowo sąd pierwszej instancji przyjął, że skoro wniosek K.P. o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi, która kwalifikuje się do odrzucenia wobec jej niedopuszczalności z uwagi na brak po stronie ww. skarżącej interesu prawnego, to również uznać należy, że na obecnym etapie skarżąca nie nabyła prawa do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy. W efekcie zażalenie wniesione przez K.P. nie mogło odnieść zamierzonego skutku i podlegało oddaleniu. Zażalenie wniesione przez R.P., D.K. i D.K. podlegało natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie zażaleń R.P., D.K. i D.K., którzy nie są adresatami postanowienia z 30 kwietnia 2025 r., jego adresatem była bowiem wyłącznie K.P. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa oraz jak w pkt 2 w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.