II OZ 129/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. T. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 378/20 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi E. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie

E. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 3 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych. Jednocześnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o prawo pomocy w zakresie zwolnienia jej z kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Motywowała to trudną sytuacją finansową i rodzinną. Po przeprowadzeniu wszczętego z wniosku skarżącej postępowania o udzielenie prawa pomocy postanowieniem z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II SPP/Lu 80/20, Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uznał on, że skarżąca nie jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia bądź posiadającą dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowymi, a tym samym nie zachodziły przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Analizując posiadane dochody i koszty koniecznego utrzymania siebie i rodziny starszy referendarz uznał, że pozostała po poniesieniu tych kosztów kwota 2226,15 zł umożliwia skarżącej poniesienie tak minimalnych kosztów ustanowienia radcy prawnego z wyboru jak i poniesienia kosztów sądowych bez narażania jej i jej dzieci na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Zwrócono uwagę, że po wniesieniu skargi do sądu skarżąca otrzymała zwrot podatku z urzędu skarbowego w kwocie 3800 zł, który w pełni umożliwia poniesienie wszystkich kosztów niniejszego postępowania. Zdaniem referendarza, z tego wynika, że miała ona możliwość pozyskania środków na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącej 4 listopada 2020 r. (zpo. k. 57 akt II SPP/Lu 80/20). W dniu 12 listopada 2020 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie, zarzucając błędne, pobieżne ustalenia i niewłaściwie wyciągnięte wnioski odnośnie do jej dochodu i możliwości zaspokojenia wszystkich niezbędnych potrzeb rodziny. Sprzeciw wpłynął do sądu 16 listopada 2020 r. Zarządzeniem z dnia 12 listopada 2020 r. Przewodniczący Wydział II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) oraz stosownie do treści § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, dalej jako rozporządzenie), wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego do skargi w kwocie 500 zł. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II, podnosząc, że zaskarżyła postanowienie starszego referendarza sądowego z 14 października 2020 r. odmawiające udzielenia jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując na błędne ustalenia odnośnie do jej możliwości finansowych. W jej ocenie z tego względu, do momentu rozpoznania przedmiotowego sprzeciwu, niezasadne jest żądanie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z 25 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie sygn. akt II SA/Lu 378/20, II SPP/Lu 80/20, po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że rozpatrując zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu Sąd bada czy zarządzenie to zostało wydane zgodnie z prawem tj. czy wskazana została prawidłowa podstawa prawna żądania uiszczenia wpisu od skargi a nadto czy wysokość wpisu została określona zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawą żądania wpisu od skargi był art. 230 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Do pism wszczynających postępowanie zalicza się skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania (§ 2). W myśl art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. W wyżej wspomnianym rozporządzeniu określono wysokość oraz szczegółowe zasady pobierania wpisu w sprawach prowadzonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ze złożonej skargi wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] lutego 2020 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] października 2019 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia m.in. na skarżącą jako współwłaściciela obiektu budowlanego obowiązku wykonania w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr [...] położonej w P., określonych robót budowlanych w poziomie strychu ww. budynku. Zatem nie sposób twierdzić, że w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie inny przepis niż § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, dotyczący wpisu skargi na decyzję z zakresu budownictwa i architektury (prowadzenie robót budowlanych). Przewodniczący Wydziału poprawnie wskazał podstawę prawną żądania wpisu. Zgodnie z tym przepisem wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu budownictwa i architektury - 500 zł. Okoliczność, że skarżąca ubiegała się o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu i w tym zakresie wydane zostało postanowienie starszego referendarza sądowego z 14 października 2020 r., którym odmówiono jej tego prawa a ona w terminie do tego przewidzianym wniosła sprzeciw od ww. postanowienia wskazuje jednoznacznie, że zarządzenie Przewodniczącego wzywające o wpis okazało się przedwczesne. Nie było tu jednak złej woli Przewodniczącego Wydziału. Z akt sprawy wynika, że termin do wniesienia sprzeciwu upływał w dniu 12 listopada 2020 r. Sąd tego dnia wydał zarządzenie o wezwaniu do wpisu zakładając, że postanowienie nie zostało zaskarżone, bowiem z dostępnych sądowi akt wynikało, że sprzeciw dotychczas nie wpłynął. Okazało się jednak, że po wysłaniu zarządzenia w dniu 13 listopada 2020 r. na biuro podawcze sądu 16 listopada 2020 r. wpłynął sprzeciw nadany w terminie tj. 12 listopada 2020 r. W tym stanie sprawy skarżone zarządzenie utraciło swoje uzasadnienie. Z oczywistych względów niemożliwym było jego uchylenie czy cofnięcie. Sam sprzeciw spowodował zgodnie z art. 260 § 2 P.p.s.a. wstrzymanie wykonalności postanowienia referendarza sądowego a w związku z tym odpadłą podstawa do wezwania o wpis. Na obecnym etapie postępowania kwestia prawa pomocy została już prawomocnie rozstrzygnięta bowiem postanowieniem Sądu z 25 listopada 2020 r. utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W tej sytuacji procesowej uchylenie zaskarżonego zarządzenia wydanego przedwcześnie jest niecelowe albowiem z uwagi na zapadłe prawomocne postanowienie sądu z 25 listopada 2020 r. Sąd ma ponownie podstawę do wezwania o uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Naruszenie przepisów postępowania poprzez zbyt wczesne wydanie zarządzenia Przewodniczącego wzywającego do uiszczenia wpisu nie jest naruszeniem tych przepisów w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a.) a tym samym nie może stanowić o uchyleniu zarządzenia. Samo skuteczne wniesienie sprzeciwu w odstępie kilku dni od wydania zarządzenia spowodowało wstrzymanie wykonania postanowienia o odmowie udzielenia prawa pomocy. Wobec tego wstrzymaniu uległ także obowiązek uiszczenia wpisu wskazany w zarządzeniu. Zarządzenie utraciło wykonalność do czasu rozpatrzenia sprzeciwu. Gdy natomiast rozpatrzono sprzeciw i utrzymano zaskarżone postanowienie referendarza w mocy Przewodniczący Wydziału ma dwie drogi postępowania albo wyda nowe zarządzenie wzywające do wpisu albo powoła się na zarządzenie, które obecnie jest już wykonalne. Z perspektywy skarżącej na obecnym etapie postępowania nie ma to znaczenia albowiem skarżąca będzie musiała uiścić wpis od skargi licząc się z konsekwencjami jego braku. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchybienie przepisów procesowych jakie miało miejsce w niniejszej sprawie nie miało wpływu na wynik sprawy a tym samym należało oddalić zażalenie na zarządzenie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art.197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 198 oraz na podstawie art. 260 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.