II OZ 150/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2025 r. sygn. akt III SA/Lu 513/25 o odrzuceniu skargi M.K. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 26 sierpnia 2025 r. nr SO-III.621.1.31.2025.MS w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 10 grudnia 2025 r. sygn. akt III SA/Lu 513/25 odrzucił skargę M.K. (dalej skarżąca) na postanowienie Wojewody Lubelskiego z 26 sierpnia 2025 r. nr SO-III.621.1.31.2025.MS w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 30 września 2025 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi, wskazanie adresu zamieszkania oraz złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono skarżącej 13 października 2025 r. W dniu 15 października 2025 r. skarżąca nadała w placówce pocztowej przesyłkę zawierającą pismo zatytułowane jako "Pismo uzupełniające braki formalne skargi" z 14 października 2024 r. W piśmie skarżąca podała swój adres zamieszkania. Jednocześnie wskazała, że przesyła: 3 odpisy podpisanej skargi oraz 2 odpisy pisma. Z zamieszczonej na piśmie pieczęci biura podawczego WSA w Lublinie oraz notatki urzędowej z 16 października 2025 r. sporządzonej przez pracownika biura podawczego wynika jednak, że przesyłka nie zawierała załączników wymienionych w ww. piśmie - dwóch odpisów skargi oraz jednego odpisu pisma przewodniego. W konsekwencji Sąd uznał, że skarżąca nie dołączyła wymaganej liczby odpisów skargi zgodnie z art. 47 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej Ppsa), co stanowi brak formalny skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 Ppsa, uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu, a tym samym skutkujący jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa. Postanowieniem z 20 października 2025 r. sygn. akt III SPP/Lu 66/25 referendarz sądowy WSA w Lublinie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Lublinie z 10 grudnia 2025 r. wniosła M.K., wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa, poprzez bezzasadne uznanie, że skarżąca nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, w sytuacji gdy nie uchybiła ona terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie prawidłowej liczby odpisów skargi, gdyż w związku z przyznaniem skarżącej prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, należało wezwać ustanowionego pełnomocnika do usunięcia tychże braków formalnych, czego WSA w Lublinie zaniechał. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 Ppsa skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma sądowego, a ponadto zawierać inne elementy, wskazane w ustawie. W myśl art. 47 § 1 Ppsa do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania chyba, że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 Ppsa). W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd odrzuca skargę (art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa). Podkreślenia wymaga, iż w przedmiotowej sprawie skarżąca pismem z 2 września 2025 r. wniosła do WSA w Lublinie skargę wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Pismem z 6 października 2025 r. Sąd, wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 30 września 2023 r., wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podpisanie skargi, wskazanie adresu zamieszkania i złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi pouczając, że czynności tej należy dokonać w terminie 7 dni, od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Ww. wezwanie Sądu zostało prawidłowo doręczone skarżącej 13 października 2025 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 19 akt sądowych), a więc termin na uzupełninie braków formalnych skargi upływał w dniu 20 października 2025 r. Skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi w postaci przedłożenia 1 odpisu skargi. Następnie postanowieniem z 20 października 2025 r. referendarz sądowy WSA w Lublinie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Brak uzupełnienia braku formalnego w postaci przedłożenia 1 odpisu skargi spowodował odrzucenie skargi skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chronologia poczynionych przez Sąd czynności była nieprawidłowa. Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału dotyczące wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi zostało wydane zanim został rozpoznany wniosek o przyznanie prawa pomocy zawarty w skardze. Prawo pomocy, o które mogą się ubiegać strony postępowania, to nie tylko możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, ale także uzyskania pomocy ze strony profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego tak ważne jest, aby wniosek o prawo pomocy był rozpoznany przez Sąd we właściwym trybie i czasie. Jeżeli więc wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy również ustanowienia pełnomocnika z urzędu i złożony został jednocześnie ze skargą, to jego rozpoznanie wyprzedza czynności związane z usuwaniem braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi przez Sąd I instancji, bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozbawia stronę skarżącą prawa do sądu, w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP (por. postanowienia NSA z: 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 848/12, 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II OZ 1564/17, 27 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1269/17, 12 marca 2024 r. sygn. akt III OZ 100/24, 28 listopada 2025 r. sygn. akt I GZ 426/25). Z powyższych względów należało uznać odrzucenie skargi za przedwczesne, ponieważ w przedstawionym stanie sprawy nieuzupełnienie braku formalnego skargi przez skarżącą nie mogło wiązać się z sankcją w postaci odrzucenia skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Ppsa w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, postanowił jak w sentencji. Wskazać nadto trzeba, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 Ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 Ppsa.