II OZ 246/23

Dnia 10 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 1112/22 w przedmiocie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi K. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie realizacji robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 1112/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącej K. K. o wyłączenie sędziego WSA we Wrocławiu W. K. od orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie realizacji robót budowlanych przy obiekcie pałacu w B., zlokalizowanym na działce nr [...], na podstawie decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] oraz z [...] grudnia 2013 r., nr [...]. We wniosku z 5 grudnia 2022 r. o wyłączenie sędziego WSA we Wrocławiu W. K. skarżąca wskazała, że "istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w przedmiotowej sprawie". Okolicznościami tymi, jak wskazano w piśmie z 31 grudnia 2022 r., mają być pominięcie wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie, pominięcie wniosku dowodowego złożonego pismem z 7 listopada 2022 r. oraz "brak przesłanek do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, pomimo uznania Sędziego". Oddalając wniosek o wyłączenie wymienionego w komparycji postanowienia sędziego Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia sędziego z urzędu wskazana w art. 18 p.p.s.a., jak i że nie występują okoliczności, które mogłyby wywołać jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tego sędziego w sprawie w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. Powyższe, zdaniem Sądu, potwierdza złożone oświadczenie sędziego podlegającego – zdaniem skarżącej – wyłączeniu, które wykluczyło istnienie jakichkolwiek okoliczności mogących wywoływać wątpliwość co do jego bezstronności. Odnosząc się natomiast do argumentu skarżącej o konieczności przeprowadzenia w sprawie rozprawy zgodnie z argumentacją przedstawioną we wniosku z dnia 1 grudnia 2022 r., Sąd pierwszej instancji podkreślił, że okoliczność ta nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego w myśl art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi wynikać z uzasadnionych obiektywnych powodów, musi być przy tym realna, a nie potencjalna. Tym samym nie wystarczy samo subiektywne podejrzenie czy odczucie strony, co do braku bezstronności sędziego. Nie można upatrywać wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego tylko z tej przyczyny, że sędzia zarządził skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie uproszczonym wbrew przekonaniu i złożonemu wnioskowi strony o konieczności przeprowadzenia rozprawy. Zdaniem Sądu, samo niezadowolenie skarżącej z przebiegu postępowania nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego. Zarzuty opierające się na naruszeniu przepisów prowadzonego postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W zażaleniu na postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 19 w zw. z art. 49, art. 20 § 1 oraz art. 22 § 2 p.p.s.a. Powtórzono argumenty zawarte we wniosku o wyłączenie sędziego, iż podstawą wyłączenia jest nieuwzględnienie wniosku skarżącej o przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie. Zarzucono, iż zaskarżone postanowienie podjęto "bez wskazania na wyjaśnienia sędziego, do których złożenia sędzia był zobligowany". Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, iż nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego W. K. Wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego W. K. opiera się na tym, że sędzia skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w sytuacji, gdy skarżąca żąda przeprowadzenia rozprawy. Podstawą prawną tego wniosku był art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem sąd wyłącza sędziego na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W ocenie NSA, uwzględniając uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziego oraz treść powołanego przepisu, Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że nie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego W. K. Skarżąca tak we wniosku, jak i w zażaleniu podnosi argumenty związane z własną, subiektywną oceną pracy sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie, a jak słusznie zaznacza się w orzecznictwie, samo przeświadczenie strony o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy, niesprawiedliwy, czy stronniczy nie może stanowić podstawy jego wyłączenia. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą być uzasadnione obiektywnymi powodami. Takich okoliczności skarżąca ani nie wskazała, ani nie uprawdopodobniła. Ponadto skarżąca powinna mieć na względzie, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiednich dla prowadzenia jej sprawy, gdyż nieprawnie – w jej ocenie – chcą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym. Po pierwsze, argumenty nieuwzględnienia przez sędziego WSA we Wrocławiu W. K. wniosków dowodowych oraz skierowania sprawy do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym mają ze swej istoty aspekt procesowy odnoszący się do procedowania w sprawie, a nie aspekt procesowo-ustrojowy odnoszący się do przesłanek wyłączenia sędziego. Po drugie, skarga została wniesiona w przedmiocie bezczynności organu nadzoru budowlanego, a więc w myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a., nawet wbrew odmiennemu stanowisku strony, sprawa może zostać skierowana do rozpoznania w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym. W tym przypadku decyzję podejmuje Sąd rozpoznający sprawę i odmienna wizja skarżącej nie świadczy o stronniczości sędziego. Po trzecie, w sprawie nie zostało jeszcze wydane orzeczenie kończące postępowanie przed Sądem pierwszej instancji, więc strona nie wie, na jakich dowodach (bądź ich braku) Sąd pierwszej instancji oparł swoje orzeczenie. Nie można także czynić założeń, że na posiedzeniu niejawnym Sąd nie uwzględni dowodów, które uzna za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu jakoby zaskarżone postanowienie podjęto "bez wskazania na wyjaśnienia sędziego, do których złożenia sędzia był zobligowany", NSA zauważa, że sędzia w dniu 16 stycznia 2023 r. (k. 77 akt sądowych) złożył oświadczenie w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a. Oświadczenie to nie budzi wątpliwości, że w sprawie nie zachodzi okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w sprawie. Skoro sędzia, którego wniosek o wyłączenie dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie została skutecznie zakwestionowana, to również z tego powodu wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto, wbrew zarzutom skarżącej, Sąd pierwszej instancji odniósł się do tego oświadczenia sędziego. Z tego względu postanowienie Sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA we Wrocławiu odpowiada prawu. W tych okolicznościach, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., NSA postanowił jak w sentencji.