II OZ 405/26

Dnia 22 kwietnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła, , , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P. i R.P. oraz D.K. i D.K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2026 r., VII SA/Wa 1188/25 o wezwaniu K.P. i D.K. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 marca 2025 r. Nr 301/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

K.P. i D.K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) z 20 marca 2025 r. Nr 301/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki. Zarządzeniem z 29 maja 2025 r. VII SA/Wa 1188/25, Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie wezwał K.P. i D.K. do uiszczenia solidarnie wpisu od tej skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Zażaleniem K.P., R.P., D.K. i D.K. zaskarżyli powyższe zarządzenie. Następnie postanowieniem z 23 września 2025 r. II OZ 1277/25 Naczelny Sąd Administracyjny, w pkt 1. oddalił zażalenie K.P. i D.K., w pkt 2. odrzucił zażalenie R.P. i D.K. Z uwagi na prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt VII SPP/Wa 212/25 i VII SPP/Wa 244/2, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII WSA w Warszawie z 11 lutego 2026 r. wezwano K.P. i D.K. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję MWINB w kwocie 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., rozp. RM 2003). K.P. i R.P. oraz D.K. i D.K. wnieśli zażalenia na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII. W uzasadnieniu zażaleń zawarto argumentację odnoszącą się m.in. do problemów finansowych oraz wnioskując o zawieszenie postępowania administracyjnego. W ich ocenie, art. 220 § 3 p.p.s.a. (zapewne stronom skarżącym chodziło o ustawę z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Ppsa – uwaga Sądu) został zastosowany w sposób oderwany od wcześniejszych i ponawianych wniosków o przyznanie prawa pomocy, przedstawionych oświadczeń majątkowych i obiektywnej niemożności uiszczenia wpisu w setkach równoległych spraw, konstytucyjnego prawa do sądu, zakazu zamykania drogi sądowej oraz zasady sprawiedliwości społecznej i zaufania do państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone zarządzenie WSA w Warszawie z 11 lutego 2026 r. wydane w przedmiocie ponownego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego należy uznać za niedopuszczalne, jako wydane bez podstawy prawnej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w sprawie doszło już uprzednio do skutecznego wezwania stron do uiszczenia solidarnego wpisu od skargi, które to zarządzenie zostało następnie utrzymane w mocy na skutek rozpoznania środka zaskarżenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 23 września 2025 r. II OZ 1277/25. Tym samym obowiązek uiszczenia wpisu został prawomocnie i ostatecznie skonkretyzowany, a skarżący zostali również wezwani do wykonania tego obowiązku. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że sąd pierwszej instancji był uprawniony do ponownego wzywania stron do uiszczenia tego samego wpisu. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wielokrotnego kierowania do strony wezwań w tym samym przedmiocie. Mechanizm przewidziany przez ustawodawcę ma charakter jednoznaczny: po bezskutecznym upływie terminu do uiszczenia wpisu, sąd powinien zastosować przewidziany prawem rygor procesowy, a nie podejmować kolejne czynności zmierzające do ponownego aktualizowania tego obowiązku. Wydanie zaskarżonego zarządzenia z 11 lutego 2026 r. prowadzi w istocie do niedopuszczalnej modyfikacji skutków wcześniejszego, prawomocnego rozstrzygnięcia WSA w Warszawie, pomimo że pozostaje on związany rozstrzygnięciem utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślenie wymaga, że niewykonanie obowiązku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie skutkuje odrzuceniem skargi (art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2026 poz. 143; Ppsa). Wielokrotne wzywanie strony do wykonania tego samego obowiązku prowadzi do faktycznego wydłużania terminów ustawowych w sposób nieznajdujący oparcia w przepisach prawa. Nawet okoliczność prowadzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie uzasadnia wydania kolejnego wezwania. Prawomocna odmowa przyznania prawa pomocy nie kreuje nowego obowiązku procesowego, lecz potwierdza istniejący już obowiązek uiszczenia wpisu wynikający z wcześniejszego, prawomocnego zarządzenia. Tym samym brak jest podstaw do "ponownego" wzywania strony do jego wykonania. W konsekwencji należy uznać, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane bez podstawy prawnej i jako takie powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 i art. 198 Ppsa, orzekł jak w sentencji