II OZ 595/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 82/25 o odrzuceniu skargi A. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 grudnia 2024 r. nr WOP.7721.230.2024.JS w przedmiocie braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 4 marca 2025 r., II SA/Gd 82/25, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę A. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 31 grudnia 2024 r. nr WOP.7721.230.2024.JS w przedmiocie braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych (pkt 1.) i zwrócił skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 500 zł (pkt 2.). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z zarządzeniami Przewodniczącej Wydziału II z 31 stycznia 2025 r. skarżąca wezwana została do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie 2 odpisów skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W obu wezwaniach wyznaczono skarżącej na ich wykonanie termin 7 dni od dnia ich doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka, zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego odebrana została przez skarżącą w dniu 5 lutego 2025 r. Termin do wykonania obu wezwań upływał zatem w dniu 12 lutego 2025 r. W dniu 6 lutego 2025 r. skarżąca uiściła wpis sądowy w wysokości 500 zł, jednakże w wyznaczonym terminie nie nadesłała wymaganych 2 odpisów skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, że poza nią i organem w sprawie nie występują inne strony. Podniosła, że nie została poinformowana przez Sąd komu ma być doręczony odpis skargi, w jakim celu zażądano odpisów skargi i czy żądana ilość odpisów odpowiada ilości uczestniczących w postępowaniu stron. Jednocześnie podkreśliła, że występuje bez pełnomocnika i nie była świadoma konsekwencji dotyczącej uzupełnienia odpisów skargi. W związku z powyższym wyraziła nadzieję na pozytywne rozpatrzenie jej zażalenia i przywrócenie toku postępowania w sprawie z jej skargi. Oddzielnym pismem skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie 2 egzemplarzy skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie natomiast do treści art. 47 § 1 p.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Zgodnie zaś z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie, skarga podlega odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Celem tego przepisu jest zdyscyplinowanie strony składającej skargę do podporządkowania się sprawności postępowania sądowego. Natomiast brak odpisu skargi jest jej brakiem formalnym (por. uchwała NSA z 4 września 2013 r., I OPS 13/13, ONSAiWSA z 2014 r., nr 3, poz. 39). W niniejszej sprawie brakiem formalnym nieuzupełnionym w terminie był brak dwóch odpisów skargi. Należy również wyjaśnić, że wbrew temu co twierdzi skarżąca, oprócz skarżącej i organu występuje jeszcze dwu uczestników postępowania na prawach strony (K. Ś. i Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w G.). Sąd miał zatem uzasadnione podstawy, aby pod rygorem odrzucenia skargi wezwać skarżącą do przesłania dwóch odpisów skargi celem ich przesłania wymienionym uczestnikom postępowania. Podkreślenia wymaga, że sposób sformułowania wezwania (k. 24 akt sąd.) nie budzi wątpliwości co do jego treści i skutków. Brak nadesłania żądanych odpisów skargi spowodował, że nie można było ich przesłać uczestnikom w celu zapoznania się z treścią skargi, co sprawiło, że skarga nie mogła otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych – braku załączenia odpisów skargi. W konsekwencji Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę. Powyższe stanowisko Sądu I instancji pozostaje w zgodzie z poglądem wyrażonym w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której NSA przyjął, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono w szczególności, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, co przemawia za przyjęciem ścisłej wykładni omawianych przepisów. Rolą sądu nie jest zastępowanie strony w dokonywaniu czynności procesowych, leżących w jej interesie i stanowiących jej ustawowy obowiązek. Podkreślenia również wymaga, że z przepisów prawa nie wynika obowiązek informowania strony kogo sąd uznał za uczestnika postępowania ani ilu uczestników bierze udział w postępowaniu. Kwestionowanie prawidłowości ustalenia przez sąd liczby stron i w efekcie niewykonanie wezwania sądu wiąże się z powstaniem po stronie wnoszącej pismo ryzyka zastosowania rygoru określonego w wezwaniu (por. postanowienia NSA: z 14 września 2011 r., II OSK 1744/11; z 23 lutego 2012 r., II OSK 338/12; z 10 września 2015 r., II OSK 2113/15). Strona może wprawdzie taką informację uzyskać przeglądając akta sprawy (por. J. Drachal, M. Jagielski, P. Gołaszewski, w: Hauser, Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 271), ewentualnie zwracając się do sądu ze stosownym wnioskiem w tym przedmiocie (zob. postanowienie NSA z 24 marca 2021 r., II OZ 183/21), jednakże w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zaistniała po otrzymaniu przez skarżącą wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Końcowo, wskazać należy, że w pierwszej kolejności został rozpoznany środek odwoławczy (zażalenie), natomiast wniosek skarżącej o przywrócenie terminu zostanie rozpoznany przez Sąd I instancji po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest bowiem wyłącznie postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braków. W takim przypadku Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje, czy w danej sprawie rzeczywiście nie został dochowany termin zakreślony w wezwaniu do uzupełnienia braków skargi, a w konsekwencji – czy Sąd I instancji zasadnie skargę odrzucił. W toku takiego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie bada natomiast tego, z jakich powodów doszło do ewentualnego uchybienia terminowi do uzupełniania braków skargi. W związku ze złożeniem przez skarżącą również wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kwestia ta będzie przedmiotem rozważań w odrębnym postępowaniu wpadkowym zainicjowanym tym wnioskiem. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.