II OZ 865/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń E.S., J.M., R.M., W.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 3007/24 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 listopada 2024 r. znak: DOR.7110.174.2024.KBL w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę napowietrznej linii elektroenergetycznej postanawia: oddalić zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z 4 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 3007/24 po rozpoznaniu wniosku skarżącej – E.S. odmówił wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 4 listopada 2024 r. znak: DOR.7110.174.2024.KBL w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę napowietrznej linii elektroenergetycznej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd stwierdził, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ponieważ skarżąca nie wykazała okoliczności, które mogłyby doprowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd wskazał, że uzasadnienie wniosku jest lakoniczne i wskazuje jedynie na ustawową przesłankę nieodwracalności skutków oraz ogólnie na zagrożenie zdrowia i życia, co należy uznać za niewystarczające dla ziszczenia się przesłanek ustalonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto Sąd zauważył, że kwestionowane przedsięwzięcie jest inwestycją liniową o charakterze strategicznym. Projekt ma bowiem zapewnić jakość i niezawodność zasilania odbiorców energii elektrycznej, a tak ustalony cel inwestycji jest zadaniem publicznym, którego niezrealizowanie może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych. Zażalenia na powyższe postanowienie złożyli E.S. oraz uczestnicy postępowania, tj. J.M., R.M. i W.G. Uzasadniając wniesione zażalenie E.S. wskazała, że przystąpienie do prac budowlanych na podstawie zezwolenia na budowę doprowadzi do nieodwracalnych skutków oraz zagrożenia zdrowia i życia ludzi. Zarzuciła, że na posesjach, na których planowana jest sporna inwestycja "(...) przebiega linia 400 kV emitując ponadnormatywne promieniowanie oraz hałas. Umieszczenie kolejnego źródła prądu (projektowana linia 2x110 kV) doprowadzi do nieodwracalnych skutków, jak również posesje te nie będą się nadawały do zamieszkania przez ludzi." Wobec powyższego zwróciła się o uchylenie zaskarżonego postanowienia. O uchylenie postanowienia z 4 lutego 2025 r. zwrócili się również w oddzielnych pismach J.M. oraz R.M. W jednakowo brzmiących uzasadnieniach wniesionych zażaleń wskazali jedynie, że "na postanowienie powinno służyć zażalenie ponieważ należy uznać postanowienie za kończące sprawę jak też rozstrzygające sprawę co do istoty". Natomiast W.G. zarzucił, że mimo wniosku skarżącej o wyznaczenie rozprawy Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Tymczasem na rozprawie skarżąca mogłaby przedstawić nowe dowody i wyjaśnienia jak też powołać świadków. Dodatkowo w piśmie z 20 maja 2025 r. (data wpływu do Sądu) W.G. zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r., poz. 112 ze zm.) wskazując, że zaskarżone postanowienie zostało oparte na nieaktualnej decyzji środowiskowej z 7 czerwca 2023 r., która została wydana przed wprowadzeniem istotnych zmian w specustawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie mają usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z treści art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu, ani czynności. Od powyższej zasady są wyjątki. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu skargi sądowi, sąd może, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, za wyjątkiem wskazanym w tym przepisie. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie kontrolowanego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę napowietrznej linii elektroenergetycznej, a także zażaleń prowadzi do wniosku, że skarżąca oraz wnoszący zażalenia uczestnicy postępowania nie uprawdopodobnili przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek i zażalenia nie zawierają argumentów, które przemawiałyby za koniecznością udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej. W ramach oceny wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji analizie podlega to, czy we wniosku uprawdopodobniono, że jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym skontrolowaniem w aspekcie zgodności z prawem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącej. Nie chodzi tutaj przy tym o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionej w sposób istotny i trwały rzeczywistości będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że skarżąca takich okoliczności nie wykazała. Przywołana przez skarżącą w zażaleniu argumentacja także nie pozwala wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest na tyle zasadne, iż przemawia za wstrzymaniem inwestora w przysługujących mu prawach związanych z przedmiotową inwestycją. Argumentacja wyeksponowana w zażaleniu dotyczy wyłącznie wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi. Zauważyć jednakże należy, że kwestia ponadnormatywnego promieniowania i hałasu stanowi element oceny merytorycznej skargi w ramach przesłanek wydania decyzji o pozwoleniu na budowę i badania zgodności projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska. Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła, aby oddziaływanie planowanej inwestycji miało doprowadzić do nieodwracalnych skutków czyniąc niemożliwym zamieszkanie okolicy przez ludzi z uwagi na umieszczenie tam kolejnych źródeł prądu. Nie wskazała również w sposób konkretny negatywnego wpływu na środowisko. Powoływanie się na ogólne niedogodności nie wyczerpuje w ocenie Sądu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Podobnie ocenić należy zażalenia wniesione przez uczestników postępowania: J.M. i R.M. Ww. zarzucili naruszenie art. 61 § 3-5 p.p.s.a. Natomiast treść uzasadnień ww. zażaleń ogranicza się w zasadzie jedynie do stwierdzenia, że na "postanowienie powinno służyć zażalenie". W niniejszej sprawie okoliczność ta nie jest kwestionowana. Przedmiotem oceny Sądu jest natomiast zasadność odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zażalenia J.M. i R.M. nie zawierają zaś argumentacji, która mogłaby podważyć zasadność zaskarżonego postanowienia. Odnośnie zażalenia W.G. Sąd wyjaśnia, że rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na posiedzeniu niejawnym nie przesadza o nieprawidłowości wydanego postanowienia. Należy bowiem zwrócić uwagę, że istotą postępowania w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest szybkie rozpoznanie wniosku strony w tym zakresie. Wyznaczanie rozprawy celem rozpoznania takiego wniosku niepotrzebnie przedłuża postępowanie. Przede wszystkim jednak Sąd zgodnie z art. 61 § 5 p.p.s.a. może rozpoznać wniosek na posiedzeniu niejawnym, bez względu na oczekiwania strony odnośnie wyznaczenia rozprawy. Sąd orzeka bowiem na podstawie akt sprawy, a w szczególności na podstawie treści wniosku. Nie było więc potrzeby wyznaczania rozprawy, co dodatkowo stanowiłoby niepotrzebne przedłużenie postępowania sądowego. Ponadto wbrew argumentacji zażalenia skarżąca – nawet na rozprawie – nie mogłaby powołać świadków z uwagi na treść art. 106 § 3 p.p.s.a., regulującego postępowanie dowodowe możliwe do przeprowadzenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, nie może natomiast przesłuchiwać świadków. Z tego względu wniosek o dopuszczenie takiego dowodu byłby niedopuszczalny. Nie stanowi też podstawy dla dokonania odmiennej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia treść nadesłanego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2025 r., sygn. akt III OZ 55/25. Rozstrzygnięcie to wydane zostało w sprawie dotyczącej środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, na podstawie art. 86f ust. 1 oraz 86f ust. 2a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Powyższe regulacje nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, zatem Sąd nie mógł ich naruszyć. W tej sytuacji należało uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.