II OZ 89/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 369/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2021 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 5 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 2329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w wyniku rozpoznania wniosku B. W., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, uchylającej decyzję Burmistrza Miasta P. z [...] czerwca 2021 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy w trybie legalizacji samowoli budowlanej oraz umarzającą postępowanie pierwszej instancji w całości. Sąd stwierdził, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie podlegał uwzględnieniu, ponieważ nie został on przez skarżącego uzasadniony, a ponadto wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zaskarżona decyzja uchylająca decyzję organu I instancji i umarzająca postępowanie pierwszej instancji w całości ze swej istoty nie jest rodzajem rozstrzygnięcia podlegającego wykonaniu. Zaskarżona decyzja stanowi procesową formę zakończenia postępowania i nie wywołuje skutków, które mogłyby uzasadniać wstrzymanie jej wykonania. Decyzja tego rodzaju nie nakłada na jej adresata żadnych obowiązków i nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej i jakkolwiek kształtuje ona pewien stan prawny, to nie wywołuje żadnych skutków w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 18 listopada 2020 r., I OZ 905/20). Zażalenie na ww. postanowienie wniósł 2 czerwca 2022 r. B. W., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. podnosząc, że skutkiem wykonania zaskarżonej decyzji będzie konieczność rozbiórki rozbudowanego budynku, co spowoduje szkodę skarżącego wynikającą z niemożności prowadzenia działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. zarządził połączenie spraw o sygn. akt VII SA/Wa 2655/21 i VII SA/Wa 369/22 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenia postępowania pod sygn. VII SA/Wa 2655/21, a następnie wyrokiem z 20 października 2022 r. sygn. VII SA/Wa 2655/21 skargi S. W. i B. W. oddalił. Od ww. wyroku pismem z 22 grudnia 2022 r. B. W. wniósł skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę albo z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Powyższe oznacza, że w obecnym stanie prawnym rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ma rację bytu jedynie wtedy, gdy wojewódzki sąd administracyjny nie wydał jeszcze wyroku lub wydał wyrok o oddaleniu skargi, który nie jest jeszcze prawomocny. W przypadku wydania wyroku uwzględniającego skargę ochrona tymczasowa jest realizowana stosownie do treści art. 152 § 1 p.p.s.a., co powoduje, że rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu staje się zbędne (postępowanie w tej sprawie staje się bezprzedmiotowe), zaś w przypadku uprawomocnienia się wyroku o oddaleniu skargi ochrona tymczasowa w ogóle traci rację bytu wynikającą z tego, że trwa ona tak długo, jak długo nie rozstrzygnięto prawomocnie o tym, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. O tym, że w obu tych przypadkach rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie ma racji bytu, w związku z czym postępowanie w tym przedmiocie staje się bezprzedmiotowe, świadczy art. 61 § 6 p.p.s.a., który stanowi, że w każdej z tych sytuacji, ewentualne przyznanie ochrony tymczasowej traci moc. Z powyższego wynika, że podlega rozpoznaniu wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w razie, gdy wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego o oddaleniu skargi nie jest jeszcze prawomocny. Jednakże w tym przypadku, jak wynika z wykładni przyjętej w uchwale NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, byt wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od tego, czy od wyroku o oddaleniu skargi została wniesiona skarga kasacyjna (zob. postanowienie NSA z 30 stycznia 2019 r. II OZ 4/19). W związku z tym, że aktualnie w sprawie, której dotyczy niniejsze postępowanie wpadkowe wyrok Sądu I instancji na skutek wniesienia przez wnoszącego zażalenie skargi kasacyjnej się nie uprawomocnił, należało zatem przyjąć, że również postępowanie zażaleniowe dotyczące wydanego przed wyrokiem z 20 października 2022 r. postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie staje się bezprzedmiotowe. Kompetencje do orzekania w tym przedmiocie w postępowaniu zażaleniowym przysługują Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do dnia uprawomocnienia się wyroku sądu I instancji (zob. postanowienia NSA z 26 lipca 2018 r. II OZ 741/18; z 24 listopada 2021 r. II OZ 830/21; z 1 grudnia 2021 r., II OZ 849/21), co na obecnym etapie postępowania nie nastąpiło. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniesionego zażalenia przypomnieć należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. daje możliwość skorzystania przez adresata decyzji z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać jej wykonanie, zanim zostanie ona zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ustawowymi przesłankami, na jakie może powoływać się strona chcąca skorzystać z możliwości udzielenia jej ochrony tymczasowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie NSA wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia tych przesłanek spoczywa na składającym wniosek. W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił jednakże, że nie można mówić o ewentualnym niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody w odniesieniu do zaskarżonej decyzji SKO w Warszawie z [...] października 2021 r. Nie można pomijać, że decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie warunków zabudowy wydana w związku z prowadzonym postępowaniem legalizacyjnym nie zawiera nakazu rozbiórki. Dopiero w jej wyniku, w toku innego postępowania, tj. prowadzonego w trybie ustawy Prawo budowlane postępowania legalizacyjnego zapadną rozstrzygnięcia, które potencjalnie mogą wywołać skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszym postępowaniu nie można jednakże zasadniczo przesądzić o kierunku rozstrzygnięcia postępowania legalizacyjnego, ponieważ tego rodzaju zagadnienie nie mieści się w granicach niniejszej sprawy, a tym bardziej na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym zaskarżona decyzja nie może wiązać się ze znaczną szkodą lub powodować nieodwracalne skutki odnoszone, jak podnosi wnoszący zażalenie, do przyszłej, potencjalnej rozbiórki. W okolicznościach tej sprawy Sąd I instancji prawidłowo więc uznał, że zaskarżona decyzja wydana w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy nie powoduje żadnych realnych dla skarżącego zagrożeń, które podlegałyby wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., co wymagałoby udzielenia mu ochrony tymczasowej w tym konkretnym postępowaniu sądowym. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.