II OZ 93/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 883/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie skargi P. F. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2022 r., nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem postanawia: oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 883/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu wniosku P. F., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2022 r., nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że żądając wstrzymania wykonania decyzji strona skarżąca ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie wykazał możliwości wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania, a dokładniej nie uzasadnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. W istocie ograniczył się tylko do zawnioskowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując na swoje przekonanie o zasadności skargi. Nie przedstawił jakichkolwiek argumentów uprawdopodobniających wystąpienie którejkolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek ochrony tymczasowej. Ponadto Sąd podkreślił, że zawarte we wniosku wywody powinny zostać połączone z odwołaniem się do materiałów źródłowych oraz skonkretyzowanych wystarczająco okoliczności obrazujących sytuację faktyczną wnioskodawcy. Sąd wyjaśnił, że podnoszona przez skarżącego zasadność skargi odnosi się jedynie do jego subiektywnego przeświadczenia, natomiast udzielając ochrony tymczasowej Sąd nie jest uprawniony do badania oraz dokonywania oceny zasadności skargi, a jedynie do ustalenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 poz. 329 ze zm. – dalej P.p.s.a.) w oparciu o argumenty przedstawione przez skarżącego. W przedmiotowej sprawie, skarżący nie przedstawił takiej argumentacji. Na to postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P. F. zarzucając dowolną ocenę przez Sąd I instancji poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż natychmiastowe przywrócenie obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez nakazanie zamurowania otworu okiennego nie stwarza niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie wnoszącego zażalenie już wszechstronna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie musi prowadzić pozytywnych ustaleń, że zamurowanie jedynego otworu okiennego w pomieszczeniu kuchennym stwarza niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił także, iż zamurowanie okna pozostawałoby w sprzeczności z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ każde pomieszczenie mieszkalne powinno posiadać światło dzienne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zażalenie na postanowienie sądu I instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Ma ono na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 P.p.s.a.) a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a jakiej mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. umożliwia adresatowi decyzji skorzystanie z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać jej wykonanie, zanim zostanie ona zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ustawowymi przesłankami, na jakie może powoływać się strona chcąca skorzystać z możliwości udzielenia jej ochrony tymczasowej, jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie NSA ugruntowany jest pogląd, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na składającym wniosek. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. tj. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji prawidłowo zastosował powyższy przepis szeroko uzasadniając, dlaczego wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony. Trafnie wskazał, że brak stosownego uzasadnienia wniosku uniemożliwia w zasadzie jego uwzględnienie. Odnosząc się zaś do zarzutów zażalenia, w szczególności tych dotyczących dokonania przez Sąd I instancji dowolnej oceny poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych należy wskazać, że zarzut ten nie jest trafny. Ustalenia faktyczne Sądu sprowadzały się bowiem do stwierdzenia, że strona w ogóle nie uzasadniła złożonego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania. Okoliczność ta jest bezsporna, zatem nie sposób dopatrzyć się tutaj jakiejkolwiek dowolności. Podkreślić należy, że postępowanie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może być inicjowane wyłącznie przez stronę, zatem trudno oczekiwać, że to sąd ma poszukiwać argumentów czy usprawiedliwienia dla złożonego przez stronę wniosku. Przy czym brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może być uznany za brak formalny wniosku i nie obliguje sądu do wezwania strony, w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., o jego uzupełnienie. Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, zatem niedostateczne uzasadnienie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Na co także trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, ustawodawca nie wiąże wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na dany akt. Sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania aktu nie może, choćby wstępnie badać, czy zaskarżony akt dotknięty jest wadą uzasadniającą jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności (por. uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07). Wobec tego na tym etapie postępowania Sąd nie był uprawniony do badania zgodności zaskarżonej decyzji m.in. przywołanym w zażaleniu rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.