II SA/Bd 1416/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwo gazowe stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.

U z a s a d n i e n i e: Burmistrz Barcina decyzją z dnia 24 sierpnia 2023 r., na podstawie art. 18, art. 18a, art. 19, art. 20, art. 21 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu ( Dz. U. z 2022 r., poz. 2687), zwanej dalej: "ustawą o szczególnej ochronie", art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne ( Dz. U. z 2023 r., poz. 295) odmówił W. K., zwanej dalej: "skarżącą", refundacji podatku VAT. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że skarżąca 28.03.2023 r. złożyła wniosek o wypłatę refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 18 ustawy o szczególnej ochronie, wniosek składa osoba, która zawarła umowę sprzedaży paliw gazowych lub umowę kompleksową i jest odbiorcą wskazanym w fakturze VAT, przy czym wnioskodawcą może być tylko członek gospodarstwa domowego, z którym została zawarta umowa na dostarczenie paliwa gazowego w gospodarstwie domowym, czyli osoba której dane wskazane są na fakturze. Tymczasem z akt sprawy wynika, że faktura VAT za gaz ziemny wystawiona jest na S. K.. Odwołanie od powyższej decyzji (pismo z dnia 4 września 2023 r.) zostało sporządzone i podpisane przez syna skarżącej, S. K., który określił się jako jej pełnomocnik. Do odwołania nie zostało jednak dołączone pełnomocnictwo skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia 26 października 2023 r., na podstawie art. 18, art. 18a, art. 19, art. 20 ust. 1 ustawy o szczególnej ochronie oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej zwanej: "kpa", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji uznano za słuszne zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazując, że odbiorca paliw gazowych to osoba, która jest wpisana w fakturze VAT i ma zawartą umowę na dostawę paliw gazowych (sprzedaży, kompleksową, rezerwową). Osoba, która opłaciła fakturę VAT, i nie jest wskazana w tej fakturze jako odbiorca paliw gazowych, nie może zatem skutecznie złożyć wniosku o refundację podatku VAT. Skarga od powyższej decyzji w imieniu skarżącej złożył i podpisał jej syn S. K., który na wezwanie Sądu przedłożył pełnomocnictwo procesowe udzielone mu przez skarżącą do reprezentowania go w niniejszej sprawie. W skardze stwierdzono, że skarżąca jest osobą schorowaną i samotnie zamieszkującą pod wskazanym adresem i wykorzystuje paliwo gazowe do ogrzewania, jaki i do bieżącego przygotowywania potraw i ciepłej wody. Podtrzymano zawarte w odwołaniu stanowisko, że brak jest możliwości zmiany nabywcy gazu na fakturze z gazowni ze względu na stan zdrowia skarżącej. Wskazano na możliwość zastosowania przez Sąd wyjątku od przepisów dotyczących umieszczenia osoby na fakturze jako nabywcy - matka / syn. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny czyni to w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może bowiem eliminować potrzebę ustalania innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności Sąd bada ewentualne istnienie wad powodujących nieważność decyzji. Następnie kontroluje przestrzeganie przez organ administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym (w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a.). Dopiero w ostatniej kolejności kontrolowane jest przestrzeganie przez organy administracyjne norm prawa materialnego (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 460 – 461). W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy należy wyeliminować z obrotu prawnego, gdyż obarczona jest wadą nieważności. Wynika to z okoliczności, że organ odwoławczy rozpoznał odwołanie złożone przez osobę nie będącą ani stroną postępowania, ani jej pełnomocnikiem, co stanowi rażące naruszenie prawa w świetle przepisu....... Odwołanie w niniejszej sprawie zostało sporządzone i podpisane przez syna skarżącej, który w odwołaniu wskazał, że działa w imieniu swej matki, tj. skarżącej. Skoro więc w postępowaniu przed organem I instancji nie występował on, jako pełnomocnik skarżącej, to obowiązkiem organu odwoławczego było wezwanie go w trybie art. 64 § 2 kpa, w zw. z art. 33 § 3 kpa, do złożenia pełnomocnictwa procesowego. Organ odwoławczy zaniechał tej czynności i mimo braku pełnomocnictwa, rozpoznał odwołanie. Jednakże odwołanie podpisane przez osobę nie posiadającą stosownego umocowania nie jest dowołaniem pochodzącym od strony postępowania w rozumieniu art. 127 § 1 kpa i jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w przepisie art. 156 § kpa, co z kolei stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.