II SA/Gd 265/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2026 r., nr SKO Gd/2026/25 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

A. F., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego w następującym stanie sprawy: Skarżący złożył 22 grudnia 2023 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką Z. F., załączając do wniosku wykaz czynności wykonywanych podczas opieki nad matką, oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 1 czerwca 2018 r., a także wypis z orzeczenia Komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia z 6 czerwca 1989 r. zaliczający matkę do trzeciej grupy inwalidów ze wskazaniem, że jest ona całkowicie niezdolna do pracy na roli. Skarżący przedłożył także zawartą w dniu 1 grudnia 2023 r. umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego, a także dokumentację medyczną matki. W toku postępowania skarżący przedłożył, wydane matce do 31 grudnia 2026 r. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, zaliczające do znacznego stopnia niepełnosprawności z tytułu przyczyn o symbolach 04-O 03-L i 0-5 R. W dniu 17 stycznia 2024 r. przeprowadzono ze skarżącym wywiad środowiskowy ustalając, że pomaga sporadycznie matce wstać z łóżka i się ubrać, nadto przygotowuje śniadanie i tabletki na cały dzień, utrzymuje czystość w mieszkaniu, o godzinie 13 przygotowuje obiad, który matka zjada samodzielnie. Około godziny 15 skarżący podaje matce kawę i dotrzymuje jej towarzystwa, mierzy ciśnienie i przygotowuje ją do odpoczynku. Matka skarżącego ma 78 lat, choruje na cukrzycę, nadciśnienie i zaniki pamięci, porusza się przy pomocy laski a podprowadzona do łazienki czynności wykonuje samodzielnie. Skarżący, wskazując zaniki pamięci matki i na obawę upadku, zadeklarował przy tym, że matka może pozostać sama do 3 godzin. Matka skarżącego leczy się u kardiologa i laryngologa, nosi aparat słuchowy, nadto samodzielnie pod opieką syna rehabilituje się na posiadanym fotelu rehabilitacyjnym. Ma lęki, gdy syna nie ma w pobliżu. Około godziny 18 skarżący przygotowuje kolację, a o 21 przygotowuje pościel, wieczorną toaletę, podanie leków i położenie matki do snu. Matka skarżącego posiada poza skarżącym jeszcze troje dzieci, które z uwagi na pracę zawodową nie są w stanie zająć się matką. W protokole z wywiadu wskazano także, że skarżący ma 55 lat i jest rozwiedziony. Nadto ma córkę, która mieszka z matką w G.. Skarżący pracował w gospodarstwie rolnym, które obecnie jest wydzierżawione z powodu sprawowania opieki nad matką. Syn zamieszkuje w odległości około 1 km od matki, matka ma z nim stały kontakt. W trakcie wywiadu matka nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń do sprawowanej przez syna opieki. Decyzją z 20 lutego 2024 r. Wójt Gminy S. odmówił skarżącemu wnioskowanego świadczenia, wskazując na brak spełnienia przesłanki do przyznania świadczenia zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). Nadto w ocenie organu istnieje możliwość podjęcia przez skarżącego pracy w niepełnym wymiarze, co nie powinno kolidować z opieką nad matką, gdyż czynności opiekuńcze zajmują skarżącemu kilka godzin dziennie. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 20 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło zaskarżoną decyzję do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji pozyskał informację z Urzędu Gminy S., że skarżący posiada gospodarstwo rolne, brak jest przy tym informacji o jego wydzierżawieniu. Nadto pismem z 30 stycznia 2025 r. KRUS poinformował, że skarżący podlegał w przeszłości obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników od 2020 roku do 26 maja 2022 r. a obecnie podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu rolników od 27 maja 2022 r. do nadal. Nadto jak wynika z zaświadczenia KRUS z 30 stycznia 2025 r. skarżący został zgłoszony do NFZ jako rolnik i z tego tytułu opłacano mu składki. W dniu 5 lutego 2025 r. złożono zaświadczenie lekarskie z 4 lutego 2025 r. o stanie zdrowia matki skarżącego, z załączoną dokumentacją medyczną. Z zaświadczenia wynika, że zasadniczą chorobę matki stanowi choroba zwyrodnieniowa stawów. Jako uszkodzenia i choroby współistniejące wskazano także: stan po alloplastyce stawu kolanowego, krótkowzroczność, stan po usunięciu zaćmy obu oczu, podejrzenie jaskry, zaburzenia pamięci, nawracające omdlenia, głuchotę, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2. Decyzją z 14 marca 2025 r. organ pierwszej instancji ponownie odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką wskazując, że istnieje możliwość podjęcia przez skarżącego pracy w niepełnym wymiarze, gdyż czynności opiekuńcze zajmują skarżącemu około 2-3 godziny dziennie. W rezultacie nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 26 stycznia 2026 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że na gruncie niniejszej sprawy kluczowe i sporne jest, czy została spełniona podstawowa przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tzn. czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, czy zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia, a ponadto czy nie zachodzą negatywne przesłanki przyznania określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Istotne jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z pracy zarobkowej wymuszała konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma w ten sposób zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Kolegium wskazało na stanowisko orzecznictwa, że pod pojęciem "sprawowania opieki", użytym w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej. W zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania. Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy przy tym wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, że matka skarżącego cierpi: na cukrzycę typu II, nadciśnienie tętnicze, głuchotę, krótkowzroczność, przeszła zabieg alloplastyki stawu kolanowego, chorobę zwyrodnieniową stawów. Ma także zaniki pamięci i stany lękowe, gdy syna nie ma w pobliżu. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS datowanym na 1 lutego 2024 r. została uznaną za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z wywiadu środowiskowego porusza się samodzielnie, jednak z pomocą laski, ponieważ istnieje obawa, że upadnie. Podobnie samodzielnie zjada posiłek. Nadto Kolegium uwzględniło, że skarżący nie zamieszkuje z matką a odległość pomiędzy ich miejscami zamieszkania wynosi ok. 2 km, zaś z wywiadu środowiskowego wynika, że razie natychmiastowej potrzeby syn dojedzie w czasie ok. 5-8 minut. Z materiału dowodowego nie wynika jednak, żeby rezygnacja skarżącego z prowadzenia gospodarstwa rolnego w czerwcu 2018 roku była spowodowana koniecznością opieki nad matką. Jej znaczny stopień niepełnosprawności datuje się dopiero od lipca 2023 r. Kolegium podziela więc ocenę organu I instancji, że wnioskodawca nie zrezygnował z pracy zawodowej w 2018 r. w celu sprawowania opieki. Kolegium stwierdziło, że matka wnioskodawcy, wbrew twierdzeniu organu pierwszej instancji, potrzebuje jego pomocy przy czynnościach higienicznych (vide: ocena świadczeniobiorcy wg skali Barthel dołączona do zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z 4 lutego 2025 r.), czy korzystaniu z toalety. Wnioskodawca przygotowuje posiłki, które matka samodzielnie spożywa. Wnioskodawca pomaga przy ubieraniu i mierzeniu ciśnienia krwi. Kolegium podzieliło jednak ocenę organu pierwszej instancji, zgodnie z którą wykonywania opieki przez kilka godzin dziennie nie wyklucza podjęcia starań o znalezienia zatrudnienia. Jest tak, tym bardziej że matka wnioskodawcy mieszka z drugim synem, na którym ciążą obowiązki prawne z tytułu zawarcia umowy dożywocia, w tym "opiekę i pomoc w razie choroby". Zdaniem Kolegium zakres sprawowanej przez skarżącego nie jest na tyle rozległy, by nie mógł podjąć jakiejś formy pracy zarobkowej. Kolegium nie kwestionuje, że wnioskodawca sprawuje opiekę nad matką, jednak świadczenie pielęgnacyjne przysługuje nie w związku ze sprawowaniem opieki, ale w związku z rezygnacją lub niepodejmowania aktywności zawodowej z uwagi na sprawowaną opiekę. Zgromadzony materiał dowodowy i okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy nie uzasadniają oceny, że wnioskodawca zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym ze względu na cel, jakim jest sprawowanie opieki nad matką, jak również oceny, że nie podejmuje zatrudnienia ze względu na ten sam cel. W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącego pracy zarobkowej w celu opieki nad osoba niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osoba legitymizującą się orzeczeniem niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 26 stycznia 2026 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy S. odmawiającą skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jako u.ś.r.) – w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (ustawa o świadczeniach rodzinnych - przyp. Sądu) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem bezspornie wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w organie I instancji przed tą datą – 22 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w ówczesnym brzmieniu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast zgodnie z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego. Powołany wyżej przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być rozumiana jako opieka całodobowa. Niemniej, dla uznania opieki za spełniającą kryteria o jakich mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotny jest jej charakter, niezbędność oraz adekwatność do stanu zdrowia i niepełnosprawności osoby jej wymagającej, które z uwagi na swą intensywność wykluczają podjęcie przez opiekuna zajęcia zarobkowego (bądź zmuszają go do rezygnacji z niego). Jak wskazał NSA w wyroku z 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, iż w art. 17 ust. 1 u.s.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. Stała opieka powinna być rozumiana również jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, wykazuje on realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Innymi słowy, art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę i nie utożsamia sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad inną osobą z koniecznością zamieszkiwania z tą osobą (por.m.in. wyroki WSA w Olsztynie z 3 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 128/22 i WSA w Gliwicach z 16 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 497/21, CBOSA). Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (por. wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 4023/18, CBOSA). W toku postępowania skarżący oświadczył, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego 1 czerwca 2018 r. Nadto w wywiadzie skarżący oświadczył, że posiada gospodarstwo rolne, jednak wydzierżawił je, by zaopiekować się matką. Jak przy tym wynika z zebranego materiału dowodowego gospodarstwo to znajduje się w G., a zatem w tej samej miejscowości, w której mieszka zarówno skarżący jak i jego matka. Z wywiadu wynika, że skarżący nie mieszka z matką a domy, w których mieszkają - dzieli niewielka odległość ok. 1-2 km. Jak przy tym wynika z przedłożonej dokumentacji medycznej, matka skarżącego jest osobą starszą i schorowaną, pozostaje pod opieką poradni neurologicznej, kardiologicznej i laryngologicznej, chorując na chorobę zwyrodnieniową stawów leczy dolegliwości bólowe kręgosłupa i jest poddawana rehabilitacji. Wśród dolegliwości orzeczenie lekarskie z 4 lutego 2025 r. wskazuje także stan po alloplastyce stawu kolanowego, krótkowzroczność, stan po usunięciu zaćmy obu oczu, podejrzenie jaskry, zaburzenia pamięci, nawracające omdlenia, głuchotę, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2. Nadto matka wymaga pomocy w krojeniu, smarowaniu masłem itp. lub wymaga zmodyfikowanej diety, pomocy przy przemieszczaniu się z łóżka na krzesło, niewielkiej pomocy przy korzystaniu z toalety i ubieraniu i rozbieraniu się, co potwierdza załączona do zaświadczenia lekarskiego z 4 lutego 2025 r. ocena matki w skali Bartel. Bezsporne jest też, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony do 31 grudnia 2026 r. w którym jako przyczyny niepełnosprawności wskazano 04-O (choroby narządu wzroku) 03-L (zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu) i 0-5 R (upośledzenie narządu ruchu). Sąd podziela ustalenia Kolegium, że matka skarżącego jest osobą wymagającą pomocy i wsparcia drugiej osoby z uwagi na swoją niepełnosprawność. Jednocześnie jednak, zebrany materiał dowodowy, uprawnia ocenę, że zakres opieki, jaką skarżący świadczy wobec matki, pozwala na pogodzenie jej z pracą w gospodarstwie rolnym (której skarżący jak deklaruje – zaprzestał), czy z inną praca zarobkową, wykonywaną np. w częściowym wymiarze. Wskazać należy, że mimo zaawansowanego wieku i licznych chorób, matka skarżącego jest osobą stosunkowo samodzielną. Jest w stanie samodzielnie zjeść posiłek, wymagając ewentualnie jego pokrojenia, jest niezależna w myciu i kąpieli całego ciała, porusza się do 50 m (ocena świadczeniobiorcy wg skali Barthel, załączona do zaświadczenia lekarskiego z 4 lutego 2025 r.). Opiekę nad niepełnosprawną matką deklaruje skarżący. Ustalona w wywiadzie środowiskowym opieka odbywa się w godzinach porannych, kiedy skarżący pomaga matce wstać, podaje matce śniadanie i tabletki na cały dzień. Skarżący może także wówczas udzielić wymaganej, zgodnie z oceną w skali Bartel, pomocy przy utrzymywaniu higieny osobistej, korzystaniu z toalety i pomocy w ubraniu. Skarżący podaje matce obiad, następnie kawę, mierzy ciśnienie oraz dotrzymuje jej towarzystwa. W godzinach wieczornych podaje matce kolację i pomaga jej przygotować się do snu. Ma stały kontakt z matką, pozwalający mu przyjechać do niej w ciągu kilku minut. Z wywiadu wynika, że skarżący poza wskazanymi wyżej czynnościami utrzymuje czystość w mieszkaniu, jednakże pomocy takiej można udzielać poza godzinami ewentualnej pracy. Skarżący, jak już wcześniej wskazano pracował w gospodarstwie rolnym. Nadto jest posiadaczem i właścicielem gospodarstwa rolnego (co potwierdza wywiad środowiskowy, pismo z Urzędu Gminy z 23 stycznia 2023 r., umowa dzierżawy z 1 grudnia 2023 r.). Jak już wcześniej również wskazano, zarówno gospodarstwo, jak i domy, w których mieszkają skarżący jak i jego matka - znajdują się w tej samej miejscowości. Matka skarżącego zamieszkuje z drugim synem, na którym ciąży prawny obowiązek jej wsparcia, w tym "pomoc w razie choroby", wynikający z umowy darowizny wraz z ustanowieniem ograniczonego prawa rzeczowego na jej rzecz – służebności zamieszkania (wypis z księgi wieczystej wskazujący na obowiązki objęte bezpłatną służebnością zamieszkania na rzecz Z. F. - w aktach organu I instancji). Okoliczność ta niewątpliwie uzupełnia pryzmat oceny zakresu opieki, sprawowanej przez skarżącego. Wskazuje bowiem, że w istocie skarżący współdzieli się z bratem w opiece nad matką. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, zdaniem Sądu, nie jest wadliwa ocena organów, że skarżący mógłby łączyć opiekę nad matką z pracą w gospodarstwie rolnym. Sprawowana i wymagana opieka nie stanowi bowiem na gruncie niniejszej sprawy przeszkody do prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w nim. Na gruncie niniejszej sprawy uwzględnienia wymaga również specyficzny charakter pracy w gospodarstwie rolnym. Świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane za rzeczywisty brak możliwości realizowania aktywności zawodowej przez opiekuna (np. prowadzenia gospodarstwa rolnego) - wynikający właśnie z konieczności zapewnienia opieki osobie jej wymagającej. Świadczenie ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy uwarunkowaną koniecznością opieki (troski) nad bliską osobą, która jej wymaga. Jak wskazał NSA w uchwale 7 sędziów z 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 (ONSAiWSA 2013/3/40, Lex nr 1230181), w odniesieniu do pracy rolnika uwzględnić należy, że rolnik przy właściwej organizacji pracy może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Należy przy tym zauważyć, że na przykład praca świadczona w ramach stosunku pracy jest pracą wykonywaną na rzecz osoby trzeciej i pod jej kierownictwem (art. 22 Kodeksu pracy). Charakteryzuje ją nie tylko podporządkowanie ekonomiczne, ale i organizacyjne. Oznacza to obowiązek pozostawania w wyznaczonym czasie w dyspozycji pracodawcy w miejscu wykonywania pracy lub w innym miejscu wskazanym przez niego (art. 128 Kodeksu pracy). Pracodawcy przysługuje kompetencja do wydawania wiążących pracownika poleceń dotyczących sposobu, miejsca i czasu wykonywania pracy (art. 100 § 1 Kodeksu pracy). On wydaje regulamin pracy określający porządek pracy w zakładzie (art. 104 Kodeksu pracy), którego przestrzeganie stanowi jeden z podstawowych obowiązków pracownika (art. 100 § 2 pkt 2 Kodeksu pracy; por. wyrok SN z 7 listopada 2001 r. sygn. akt II UKN 567/00, OSNP 2003, Nr 14, poz. 341). Sąd w składzie orzekającym podziela powyższe wskazania w zakresie charakteru pracy rolnika, uznając je za aktualne. W rezultacie, zdaniem Sądu, będąc rolnikiem skarżący ma możliwość zmiany organizacji pracy w gospodarstwie lub nawet zmniejszenia jej zakresu, a przede wszystkim - dostosowania w taki sposób, by w opisanych wyżej realiach dotyczących zakresu i częstotliwości czynności opiekuńczych wobec matki - pogodzić ich wykonywanie z pracą w gospodarstwie rolnym. W ocenie Sądu zakres tych czynności, które skarżący wykonuje, opiekując się matką, nie jest na tyle intensywny i absorbujący, by stanowił obiektywną przeszkodę do wykonywania przez niego pracy w gospodarstwie rolnym, tym bardziej, że jak wynika z wywiadu matka może zostać sama do 3 godzin a posiadane przez skarżącego gospodarstwo znajduje się w tej samej miejscowości co dom, w którym mieszka matka skarżącego, co z pewnością znacznie ułatwiłoby łączenie pracy w tym gospodarstwie z opieką nad matką. Konkludując, zdaniem Sądu na gruncie niniejszej sprawy brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy koniecznością opieki nad matką a rezygnacją przez skarżącego z prowadzenia gospodarstwa lub pracy w gospodarstwie, wymaganego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. W rezultacie organy administracji ostatecznie słusznie odmówiły skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), skargę oddalił. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.