II SA/Gd 832/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor sądowy WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. i T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 27 sierpnia 2025 r., nr SKO.420.76.2025 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę.

M. G. i T. G. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej jako: Kolegium, SKO) z 27 sierpnia 2025 r., nr SKO.420.76.2025, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Słupska (dalej jako: Prezydent) z 2 czerwca 2025 r., nr MOPR.VII.4.4471.24.2025, zmieniającą decyzję własną organu I instancji w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku z 21 października 2020 r., sygn. akt III Nsm 936/20, K. G. został umieszczony w rodzinie zastępczej spokrewnionej G. P. Ostateczną decyzją z 14 stycznia 2025 r. Prezydent: - odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna – K.G. (ur. 9 kwietnia 2003 r.) w rodzinnej pieczy zastępczej w stosunku do M. G. - od dnia 24 września 2024 roku; - odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna – K. G. w rodzinnej pieczy zastępczej w stosunku do T. G. - od 24 września 2024 roku. W konsekwencji powyższego, decyzją z 2 czerwca 2025 r. organ I instancji ustalił każdemu z rodziców opłatę za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej od 24 września 2024 r. w wysokości 1002 zł. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wskazali, że postępowanie w sprawie ograniczenia lub pozbawienia ich władzy rodzicielskiej zostało prawomocnie umorzone, w związku z osiągnięciem przez syna pełnoletności. W związku z tym upadło również postanowienie w przedmiocie umieszczenia syna w rodzinie zastępczej. Ponadto skarżący podnieśli, że syn mieszka w lokalu należącym do jego rodziców, który został połączony z mieszkaniem jego babki (rodzica zastępczego). Pobiera również alimenty od rodziców. W tej sytuacji, zdaniem skarżących, obciążanie ich opłatą za pobyt syna w rodzinie zastępczej jest bezzasadne. Decyzją z 27 sierpnia 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o ustaleniu opłaty wskazując, że w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja odmawiająca odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji ustalającej rodzicom opłatę na pokrycie przyznanych rodzinie zastępczej świadczeń oraz dodatków na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Natomiast osoby, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, mogą pozostać w dotychczasowej formie pieczy za zgodą rodziny zastępczej do ukończenia 25. roku życia, jeżeli m.in. uczą się w szkole, zakładzie kształcenia nauczycieli, w uczelni oraz u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego, lub też legitymują się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i uczą się w szkole, zakładzie kształcenia nauczycieli, na kursach, jeżeli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia oraz u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego. Przebywanie pełnoletniego w dotychczasowej formie pieczy zastępczej nie wymaga stosownego aktu administracyjnego, lecz następuje w drodze czynności materialno-technicznej. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie syn skarżących złożył oświadczenie o dalszym pozostawaniu w rodzinie zastępczej babki. Podobne oświadczenie złożyła również babka, będąca rodzicem zastępczym. Bezsprzecznie syn jest studentem studiów stacjonarnych drugiego stopnia. Oznacza to, że spełnione zostały przesłanki warunkujące dalszy pobyt syna w rodzinie zastępczej, na tych samych zasadach co dotychczas, w tym w szczególności dotyczących finansowania jego pobytu. Bez znaczenia, zdaniem organu odwoławczego, jest fakt umorzenia przez sąd powszechny postępowania dotyczącego władzy rodzicielskiej. Co oczywiste, syn w dniu 9 kwietnia 2021 r. stał się osobą pełnoletnią, zatem prowadzenie postępowania w sprawie pozbawienia rodziców tej władzy lub jej ograniczenia, stało się bezprzedmiotowe. Nie oznacza to jednak, że z tym dniem ustały obowiązki rodziców względem syna, w tym w szczególności zapewnienia mu dachu nad głową, pokrycia kosztów utrzymania, czy umożliwienia edukacji i rozwoju umysłowego. Organ zauważył, że obowiązki rodziców względem dzieci nie są ograniczone terminem, a osiągnięcie pełnoletności nie stanowi przesłanki ich uchylenia. Zależą jedynie od tego, czy dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie. W przypadku dzieci pełnoletnich należy wziąć pod uwagę czy dokładają starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się, czy wykazują chęć dalszej nauki, oraz czy osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie nauki. Z akt sprawy wynika, że syn skarżących nadal się uczy, lecz z powodu okoliczności niezależnych od niego, nie może mieszkać z rodzicami. Stąd też spokrewniona rodzina zastępcza w ich zastępstwie musi zapewnić mu warunki do normalnego życia i rozwoju do czasu, aż będzie w stanie samodzielnie się utrzymać. W normalnych warunkach, tj. gdyby syn nie przebywał w rodzinie zastępczej, to rodzice byliby w dalszym ciągu zobowiązani do realizacji obowiązków rodzicielskich wobec niego. Końcowo Kolegium zauważyło, że ustalenie przedmiotowej opłaty nie oznacza, że rodzice zobowiązani do jej ponoszenia, będą ją ponosili. Po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji będą mogli wystąpić o odroczenie terminu spłaty, rozłożenie na raty, względnie o umorzenie w części lub w całości ustalonych tą decyzją opłat. Wówczas będą mogli powołać się na okoliczności wskazane w odwołaniu, dotyczące wypełniania przez nich obowiązku alimentacyjnego względem syna i ich sytuacji życiowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku małżonkowie G. zarzucili zaskarżonej decyzji wydanie jej z naruszeniem art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny, bowiem ich zdaniem umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, tymczasem postanowienie o umieszczeniu syna w pieczy było postanowieniem zabezpieczającym wydanym w trybie art. 732 w zw. z art. 755 § 1 pkt 4 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2026 r., poz. 468), które upadło wraz z umorzeniem postępowania o ograniczenie bądź pozbawienie władzy rodzicielskiej. Skarżący zarzucili też naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że syn nadal przebywa w systemie pieczy zastępczej, w sytuacji gdy w rzeczywistości nie mieszka ze swoją babką oraz nie jest na jej utrzymaniu. Wobec tego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, wskazując sposób rozpatrzenia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, ewentualnie skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący wnieśli też o zasądzenie od organu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skarżący podnosili, że podstawą umieszczenia syna w rodzinie zastępczej było postanowienie zabezpieczające sądu powszechnego wydane w trybie art. 732 w zw. z art. 755 § 1 pkt 4 k.p.c., w sprawie o pozbawienie bądź ograniczenie władzy rodzicielskiej jego rodziców. W tej sprawie postępowanie zostało umorzone wobec osiągnięcia przez syna pełnoletniości i nie pozostawania już pod władzą rodzicielską rodziców. Zgodnie zaś z art. 744 k.p.c. w razie prawomocnego zwrotu albo odrzucenia pozwu lub wniosku, oddalenia powództwa lub wniosku albo umorzenia postępowania, zabezpieczenie upada. Tym samym wraz z uprawomocnieniem się orzeczenia o umorzeniu postępowania upadło postanowienie zabezpieczające o umieszczeniu syna w rodzinie zastępczej. Miało ono tylko i wyłącznie charakter tymczasowy. Nie było orzeczeniem merytorycznym, a tylko takich orzeczeń w ocenie skarżących dotyczy art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny. Syn nie pozostaje więc od uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie III Nsm 936/20 w pieczy zstępczej. Dodatkowo skarżący zarzucili pominięcie przez organ okoliczności, że syn nie pozostaje "faktycznie" pod pieczą swojej babki. Korzysta bowiem z lokalu użyczonego mu przez rodziców, na dowód czego przedłożono akt notarialny zakupu lokalu z 31 maja 2012 r., który babka połączyła legalnie bądź nie z należącym do niej lokalem. Syn jest osobą pełnoletnią, pobiera na siebie alimenty od rodziców, pobiera stypendium i zarobkuje. Okoliczności te w ogóle nie były ustalone. Skarżący wyjaśnili też, że nie zaskarżyli decyzji o odmowie odstąpienia od opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, jednak nie determinuje to możliwości zaskarżenia przedmiotowej decyzji ustalające wysokość tej opłaty. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na oddalenie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli zaś podczas tej kontroli sąd nie dopatrzy się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c), oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd kontrolował decyzję Kolegium i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta ustalającą rodzicom – w tym wypadku skarżącym, opłatę za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej. Organ I instancji - decyzją z 2 czerwca 2025 r. oraz decyzją aktualnie kwestionowaną: odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej w stosunku do każdego ze skarżących począwszy od 24 września 2024 r. (decyzja z 2 czerwca 2025 r.); ustalił każdemu z rodziców - skarżących opłatę za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej od 24 września 2024 r., w kwocie 1002 zł dla każdego z nich (utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją decyzja organu I instancji). W niniejszej skardze skarżący kwestionują właśnie to ostatnie rozstrzygnięcie, a zasadniczą kwestią sporną w sprawie jest to, czy w przypadku, kiedy syn skarżących osiągnął pełnoletność w dniu 9 kwietnia 2021 r. i postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie pozbawienia rodziców władzy rodzicielskiej lub jej ograniczenia zostało umorzone, organ może ustalać rodzicom opłatę za dalszy pobyt pełnoletniego dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej. Skarżący podnoszą bowiem, że - razem z umorzeniem postępowania w sprawie władzy rodzicielskiej, upadło także zabezpieczenie w postaci umieszczenia dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej, którego to zabezpieczenia dokonano w toku ww. postępowania, a zatem również podstawa do obciążania ich kosztami pobytu syna w tej rodzinie. Zdaniem Sądu działanie organów było prawidłowe. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że podstawą prawną ww. decyzji były przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2025 r., poz. 49), dalej jako "u.w.r.". Zgodnie z art. 193 ust. 1 tej ustawy, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo - terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Świadczeniem, o którym mowa w art. 193 ust. 1 w zw. z art. 80 u.w.r., jest świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, nie niższe niż kwota 1002 zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej. Stosownie zaś do art. 194 ust. 1 u.w.r., opłatę w wysokości przyznanego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. Natomiast rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia przedmiotowej opłaty (ust. 2). W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma także przepis art. 37 ust. 1 u.w.r., który stanowi, że objęcie dziecka jedną z form pieczy zastępczej następuje na okres nie dłuższy niż do osiągnięcia pełnoletności. Przy czym, zgodnie z ust. 2 wskazanego przepisu, osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, za zgodą rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia, jeżeli: 1) uczy się w szkole; 2) uczy się w uczelni; 3) uczy się u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego; 4) uczy się na kursach, jeżeli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia; 5) legitymuje się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z kolei przepis art. 82 cyt. ustawy przewiduje, że rodzinie zastępczej przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania, również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka, na zasadach określonych w art. 37 ust. 2-6. W takim wypadku świadczenie przysługuje w czasie trwania odpowiednio roku szkolnego, roku akademickiego, kursu albo przygotowania zawodowego (ust. 1a). W przypadku gdy po ukończeniu [...] studiów pierwszego stopnia osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, została przyjęta w tym samym roku kalendarzowym na studia drugiego stopnia – świadczenie przysługujące rodzinie zastępczej przysługuje także za wrzesień (ust. 1b). Z powyższego wynika więc, że nawet w sytuacji osiągnięcia przez dziecko pełnoletności, może ono dalej przebywać w rodzinnej pieczy zastępczej, pod warunkami określonymi w szczególności w art. 37 ust. 2 u.w.r. W takim natomiast wypadku rodzinie zastępczej przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, o którym mowa w art. 80 ww. ustawy, a w konsekwencji aktualny pozostaje obowiązek rodziców do ponoszenia opłaty odpowiadającej wysokości tego świadczenia i uprawnienie właściwego organu administracji do ustalenia tej opłaty w trybie art. 193 i art. 194 u.w.r. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, w dniu 9 kwietnia 2021 r. syn skarżących osiągnął pełnoletność. Przy czym w dniu 15 marca 2021 r. złożył pisemne oświadczenie, że pozostanie w rodzinie zastępczej G. P. do czasu ukończenia nauki, tj. w przewidzianym terminie do 30 czerwca 2025 r. Także rodzic zastępczy wyraził zgodę na pozostanie wychowanka w rodzinie zastępczej do czasu ukończenia przez dziecko nauki. Natomiast z zaświadczenia Uniwersytetu [...] z 10 marca 2025 r. wynika, że syn skarżących pozostaje studentem tej uczelni, na studiach drugiego stopnia, w roku akademickim 2024/25. W związku z tym nie budzi wątpliwości Sądu, że spełnione zostały przesłanki do ustalenia rodzinie zastępczej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania wychowanka, i takie świadczenie zostało przyznane decyzją Prezydenta z 23 kwietnia 2021 r. oraz jej zmianami, w tym decyzją z 21 maja 2025 r. od 1 czerwca 2025 r. W konsekwencji też aktualny pozostał obowiązek skarżących, jako rodziców, do ponoszenia opłat na pokrycie ww. świadczenia. Dla powyższego obowiązku, zdaniem Sądu, nie ma znaczenia fakt, że postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie ograniczenia skarżącym władzy rodzicielskiej lub jej ograniczenia zostało umorzone. Skarżący bowiem twierdzą, że umorzenie postępowania sądowego, w którym dokonano zabezpieczenia w postaci umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, oraz osiągnięcie przez dziecko pełnoletności, kończą pieczę zastępczą, a w konsekwencji wyłączają uprawnienie rodziny zastępczej do świadczenia z art. 80 ust. 1 pkt 1 u.w.r. i skorelowany z nim obowiązek pokrywania kwot tego świadczenia przez rodziców. Przy tym powołują się na art. 35 ust. 1 u.w.r. i wskazują, że umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu in meriti, zaś postanowienie wydane w tej sprawie było postanowieniem zabezpieczającym. Odnosząc się do ww. argumentów Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnia, że zakres obowiązku alimentacyjnego regulują przepisy art. 129, art. 133 i art. 135 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2026 r., poz. 236), dalej jako: "k.r.o.". Przepisy te stanowią, iż obowiązek alimentacyjny to obowiązek dostarczania środków utrzymania (podkreślenie własne – przypis Sądu), a w miarę potrzeb także środków wychowania i obciąża on krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek ten determinuje z jednej strony zakres usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, a z drugiej strony możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Celem obowiązku alimentacyjnego jest zapewnienie osobom, które własnymi siłami i środkami nie mogą zaspokoić swoich potrzeb bytowych, niezbędnej pomocy ze strony najbliższych krewnych. Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka mieści się w katalogu obowiązków troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka nałożonych przez ustawodawcę w art. 96 k.r.o. Co istotne, czas trwania tego obowiązku nie jest ograniczony terminem i nie pozostaje też w zależności od osiągnięcia przez uprawnionego określonego stopnia wykształcenia. Jedyną okolicznością, od której zależy bądź trwanie, bądź ustanie obowiązku, jest to, czy dziecko może się utrzymać samodzielnie. Dziecko, które osiągnęło pełnoletność, nie traci uprawnień do alimentów, jeżeli np. chce kontynuować naukę i zamiar ten znajduje usprawiedliwienie w dotychczas osiąganych wynikach w nauce. Przy orzekaniu o obowiązku alimentacyjnym rodziców wobec dzieci, które osiągnęły pełnoletność, brać należy także pod uwagę, czy wykazują one chęć dalszej nauki oraz czy ich osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie przez nie nauki (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 14 listopada 1997 r., sygn. akt III CKN 257/97, publ. OSNC 1998, Nr 4, poz. 70; tak w wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z 30 września 2015 r., sygn. akt IV RC 22/13, LEX nr 1922762). Co do zasady więc rodzice dzieci są odpowiedzialni za ich wychowanie i powinni osobiście sprawować nad nimi opiekę, a tym samym ponosić koszty ich utrzymania. W sytuacji, gdy z jakichś przyczyn nie są w stanie lub nie potrafią zapewnić dziecku wychowania i opieki, państwo - stosownie do postanowień art. 72 ust. 2 Konstytucji RP, obowiązane jest zapewnić dziecku prawo do opieki i pomocy ze strony władz publicznych. Przejęcie przez władze publiczne opieki nad dzieckiem nie oznacza, że rodzice dziecka są automatycznie zwalniani z ciążących na nich obowiązków. Obowiązki te są dwojakiego rodzaju, a mianowicie o charakterze alimentacyjnym oraz związane z pokrywaniem kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Konstytucja tych zagadnień już nie normuje i odsyła w tym zakresie do regulacji zawartych w ustawach zwykłych. W tym też zakresie obowiązuje przedmiotowa ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która normuje zasady umieszczania dzieci w pieczy zastępczej, jak również zakres pomocy udzielanej rodzinom zastępczym i podmiotom instytucjonalnym zapewniającym opiekę dziecku (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 931/24, CBOSA). Przede wszystkim jednak ustawa wprowadza obowiązek rodziców dziecka do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Tak więc nie można zgodzić się ze skarżącymi, że osiągnięcie przez syna pełnoletności i umorzenie postępowania przed sądem powszechnym w sprawie pozbawienia lub ograniczenia władzy rodzicielskiej wyłączało ich obowiązek ponoszenia opłat za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej, odpowiadającej wysokości świadczenia przyznanego rodzinie zastępczej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Wraz z osiągnięciem przez dziecko pełnoletności nie kończą się bowiem obowiązki alimentacyjne rodziców, w tym obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania dziecka osobiście lub poprzez pokrywanie kwot kosztów utrzymania ponoszonych przez osoby trzecie/instytucje sprawujące nad dzieckiem władzę w zastępstwie rodziców. Nie można też zgodzić się z przedstawioną przez skarżących interpretacją art. 35 ust. 1 u.w.r. Przepis ten stanowi, że umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 35a (na podstawie orzeczenia sądu lub innego organu państwa obcego), art. 58 ust. 1 pkt 2 i 3 (w rodzinie zastępczej zawodowej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego przypadku gdy dziecko zostało doprowadzone przez Policję lub Straż Graniczną; na wniosek rodziców, dziecka lub innej osoby w przypadku, o którym mowa w art. 12a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej) i art. 103 ust. 2 pkt 2 i 3 (w placówce opiekuńczo-wychowawczej w przypadku gdy dziecko zostało doprowadzone przez Policję lub Straż Graniczną; na wniosek rodziców, dziecka lub innej osoby w przypadku, o którym mowa w art. 12a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej). W regulacji tej nie rozróżnia się umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej na podstawie orzeczenia sądu merytorycznego od umieszczenia na podstawie orzeczenia zabezpieczającego. Ponadto wskazać trzeba, że o ile, zgodnie z art. 35 ust. 1 u.w.r., dla samego umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej istotne znaczenie ma orzeczenie sądu, to dla ustalenia końcowego momentu przyznawania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, zgodnie z art. 87 ust. 1 tej ustawy, istotne znaczenie ma jedynie faktyczne sprawowanie pieczy zastępczej. Nie jest tu zatem istotny moment podjęcia przez sąd formalnego rozstrzygnięcia w tym zakresie, lecz faktyczne opuszczenie rodzinnej pieczy przez dziecko. Opuszczenie to wynika tak ze zdarzeń prawnych, jak i zdarzeń faktycznych. Tym samym, świadczenie przysługuje do dnia faktycznego przebywania dziecka w rodzinie zastępczej, zaś w tej sprawie ustalono na podstawie oświadczeń tak dziecka, jak i rodzica zastępczego, że dziecko do zakończenia nauki pozostawać będzie w rodzinie zastępczej. Nie niweczy tego podnoszona przez skarżących okoliczność, że syn aktualnie zamieszkuje w lokalu należącym do rodziców, sąsiadującym z lokalem rodzica zastępczego, tym bardziej, że sami podnoszą, iż lokal babki – rodzica zastępczego i lokal, w którym ma zamieszkiwać syn, zostały połączone. Zatem przebywanie syna w tak połączonym lokalu nie oznacza, że nie pozostaje on pod faktyczną pieczą rodzica zastępczego. Co więcej, należy zauważyć, że wcześniej skarżący nie kwestionowali podstawy umieszczenia syna w pieczy zastępczej i nie domagali się przywrócenia praw rodzicielskich. Argumentację związaną z wadliwym umieszczeniem syna w pieczy podjęli dopiero wtedy, gdy argumentacja taka mogła okazać się dla nich korzystna w kontekście ponoszenia opłat na pokrycie kosztów utrzymania syna. Tymczasem obowiązek alimentacyjny, w tym obowiązek ponoszenia przedmiotowych opłat, jest niezależny od tego, czy jest on korzystny dla zobowiązanego, czy też nie. Jest to obowiązek prawny i moralny, związany z decyzją o posiadaniu dzieci. Sąd zauważa też, że przedmiotowa decyzja - ustalająca rodzicom opłatę odpowiadającą wysokości przyznanego rodzinie zastępczej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, jest decyzją zależną od wyniku procedury w sprawie odstąpienia od ustalenia tej opłaty – jeżeli taka procedura została przeprowadzona. Jak wskazuje się w orzecznictwie, instytucja odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uzasadnia wdrożenie odrębnego postępowania, w ramach którego organ ocenia w pierwszej kolejności, czy spełnione zostały przesłanki do odstąpienia. Natomiast od wyniku tego postępowania może zależeć przedmiotowość dalszego przebiegu (toczonego z urzędu) postępowania w sprawie ustalenia opłaty. W sytuacji uznania przez organ, że należy uwzględnić wniosek o odstąpienie, w ogóle nie zachodzi potrzeba wydania kolejnej decyzji, tj. decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Ponoszenie opłaty przez rodzica zapada przy tym w postaci decyzji ustalającej odpłatność, która jest decyzją związaną, a decyzja odstępująca od ustalenia opłaty jest decyzją uznaniową. Zatem, zakończenie postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty musi nastąpić dopiero wówczas, gdy - w zależności od wyników tego postępowania, może nastąpić wydanie decyzji w kwestii ustalenia tej opłaty (zob. nm.in. wyrok NSA z 14 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3078/14, CBOSA). Tak więc byt prawny postępowania o ustalenie opłaty uzależniony jest od losów postępowania dotyczącego odstąpienia od jej ustalenia (vide: S. Nitecki, A. Wilk, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, Wolters Kluwer 2016 r., uwagi do art. 194). Tylko odmowa odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzić będzie obowiązek jej ustalenia w trybie art. 194 ust. 1 u.w.r. Ustalenie owej opłaty może natomiast stanowić podstawę dla pozostałych rozstrzygnięć, o których mowa w art. 194 ust. 3 u.w.r., tj. umorzenia opłaty w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu jej płatności lub rozłożenia na raty (zob. wyroki NSA z 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2462/20; z 20 lutego 2025 r., sygn. akt I OSK 389/24, CBOSA). W niniejszej sprawie w dniu 14 stycznia 2025 r. Prezydent odmówił skarżącym odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej i decyzja ta jest ostateczna. Tak więc, mając na uwadze ww. wzajemne korelacje decyzji w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty z art. 193 ust. 1 u.w.r. i decyzji w sprawie samej opłaty, należało stwierdzić, że orzekające w przedmiotowej sprawie organy miały obowiązek ustalenia tej opłaty, skoro nie odstąpiono od jej ustalenia. Reasumując, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do ustalenia skarżącym opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 u.w.r. Syn skarżących, mimo osiągnięcia pełnoletności, pozostaje w rodzinie zastępczej i uczy się, wobec czego aktualne pozostaje uprawnienie rodziny zastępczej do pobierania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka i skorelowany z tym obowiązek rodziców do pokrywania kwot tego świadczenia. Powyższe okoliczności prawidłowo zbadały orzekające organy. Zbadały bowiem, czy po osiągnięciu pełnoletności dziecko pozostało w pieczy zastępczej, czy jest w trakcie nauki, czy rodzinie zastępczej przyznano świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania wychowanka i w jakiej wysokości, oraz czy wydano decyzję o odstąpieniu od ustalenia przedmiotowej opłaty. Prawidłowe ustalenia w tym zakresie obligowały zaś organ do ustalenia stosownej opłaty, której wysokość – choć nie była kwestionowana w skardze - ustalono prawidłowo (na minimalną kwotę). W ocenie Sądu w toku postępowania organy działały zgodnie z regułami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a uzasadnienia wydanych decyzji odpowiadają wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji prawidłowo zastosowano art. 194 ust. 1 u.w.r. Mając zaś na uwadze całokształt zarzutów stawianych w skardze i podnoszoną argumentację Sąd wskazuje, że ustalenie przedmiotowej opłaty może stanowić podstawę dla pozostałych rozstrzygnięć, o których mowa w art. 194 ust. 3 u.w.r., tj. umorzenia opłaty w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu jej płatności lub rozłożenia na raty i w takich postępowaniach skarżący mogą podnosić kwestie związane z dalszym uiszczaniem na rzecz syna alimentów lub użyczaniem mu mieszkania. Z wyżej przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek taki zgłosił organ, a skarżący żądaniu temu się nie sprzeciwili.