II SA/Gl 131/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Śląski z dnia 10 grudnia 2025 r. nr IFXIV.7840.4.44.2022 w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewoda Śląski (dalej – Wojewoda, organ odwoławczy) decyzją z dnia 10 grudnia 2025 r. nr IFXIV.7840.4.44.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 z późn. zm. – dalej k.p.a.) w związku z art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm. – dalej u.p.b.), po rozpoznaniu odwołań W. G. (dalej – Uczestniczka W.G.), A. G. (dalej – Uczestnik A.G) i K. K. (dalej – Uczestniczka K.K.), uchylił w całości decyzję nr [...] Starosty [...] (dalej – organ I instancji, Starosta) z dnia 12 października 2022 r. znak [...] i orzekł o odmowie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku gastronomiczno-handlowego położonego na działce o nr ewid. [...] (obręb [...]). Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Po rozpoznaniu wniosku J. K. (dalej – Inwestor, Skarżący), organ I instancji decyzją nr [...] z dnia 12 października 2022 r. zezwolił na rozbiórkę budynku gastronomiczna - handlowego, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gmina W.. W odwołaniu z dnia 28 października 2022 r. Uczestnika W.G. wskazała, że nikt nie zwrócił się do niej o zgodę na rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Uczestnik A.G. w odwołaniu z dnia 28 października 2022 r. zarzucił wydanie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego z naruszeniem prawa polegającym na nieuwzględnieniu faktu, że budynek przeznaczony do rozbiórki zlokalizowany jest częściowo na działce nr [...] Tymczasem żaden z jej współwłaścicieli nie wyrażał zgody na wyburzenie wspomnianego budynku. Z kolei pełnomocnik Uczestniczki K.K. w odwołaniu z dnia 30 października 2022 r. zarzucił decyzji Starosty naruszenie: 1) art. 6 k.p.a. poprzez działanie przez organ administracyjny z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa; 2) art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie przez organ administracji stanu faktycznego sprawy oraz nieuwzględnienie przy jej załatwianiu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w tym okoliczności, iż budynek zawnioskowany do rozbiórki nie tylko częściowo posadowiono na gruncie sąsiednim, ale przede wszystkim, iż potencjalna rozbiórka będzie mieć znaczący wpływ na posadowione na gruncie sąsiednim urządzenia; 3) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez organ administracyjny w sposób nie budzący zaufania obywateli do władzy publicznej; 4) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez nie działanie przez organ administracji w niniejszej sprawie w sposób wnikliwy i jedynie dokonanie pobieżnych ustaleń; 5) art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, a także przeprowadzenie go w sposób niepełny, a także ustalenie błędnego stanu faktycznego i błędną ocenę dowodów, polegającą na ustaleniu wbrew okolicznościom faktycznym, że dokonanie rozbiórki przedmiotowego budynku jest możliwe z zachowaniem zasad bezpieczeństwa dla nieruchomości sąsiedniej w postaci działki nr [...] W uzasadnieniu podkreślono, że przewidziany do rozbiórki budynek na całej swej szerokości od strony ul. [...] wystaje nad działkę nr [...] Wskazano również, że potencjalna rozbiórka będzie mieć kolosalny wpływ na posadowione na gruncie sąsiednim urządzenia (ustabilizowane pergole), a tym samym nie jest możliwa bez ingerencji w działkę nr [...] Wojewoda uwzględniając odwołania, decyzją z dnia 10 grudnia 2025 r. uchylił decyzję Starosty i odmówił udzielenia pozwolenia na rozbiórkę spornego budynku gastronomiczno-handlowego. W motywach decyzji podkreślono, że z zarzutów odwołania wynika, że budynek przeznaczony do rozbiórki częściowo (fragment dachu) zlokalizowany jest na nieruchomości Uczestników, tj. na działce o nr [...], zaś obiekty małej architektury, znajdujące się na tej działce, są trwale związane z dachem przedmiotowego budynku. Tym samym – zdaniem organu odwoławczego - zachodzi uzasadniona wątpliwość co do zapewnienia poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, tzn. współwłaścicieli działki nr [...] W związku z tym organ odwoławczy - pismem z dnia 13 września 2023 r. - wezwał Inwestora do przedłożenie projektu rozbiórki, wykonanego przez osobę uprawnioną, zawierającego m.in. inwentaryzację przedmiotowego budynku wraz ze wszelkimi elementami związanymi z tym obiektem, a także szczegółowy opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, w kontekście zapewnienia poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, których nieruchomość znajduje się w obszarze odziaływania obiektu. Wobec tego, że wspomniany obowiązek nie został wykonany, Wojewoda zdecydował o uchyleniu zaskarżonej decyzji i odmowie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę spornego obiektu. W skardze z dnia 30 grudnia 2025 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Inwestora zarzucił decyzji Wojewody naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego i oparcie się jedynie na stanowisku odwołujących, bez żadnej weryfikacji nieprawdziwego twierdzenia, że budynek (dach) zlokalizowany jest na nieruchomości sąsiedniej, w sytuacji gdy z dokumentacji budowlanej i kartograficznej wynika jego posadowienie jedynie na nieruchomości Skarżącego; 2) art. 105 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy budynek stanowiący przedmiot postępowania został już rozebrany, a wiec postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Wobec powyższych zarzutów pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylnie decyzji Wojewody, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że sprawa dotyczy budynku, który został wzniesiony niezgodnie z warunkami pozwolenia na budowę, co zostało potwierdzone decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego oraz wyrokiem WSA w Warszawie. Natomiast zaskarżona decyzja jest wynikiem reakcji Wojewody po uwzględnieniu skargi Inwestora na jego bezczynność. Pełnomocnik wskazał, że podstawą do uzupełnienia dokumentacji budowlanej mógł być art. 30b ust. 3 pkt 6 u.p.b., lecz organ nie wykazał zasadności zastosowania owego przepisu. Dodał również, że dalsza przewlekłość prowadzonego postępowania skłoniła Inwestora do dokonania rozbiórki obiektu bez pozwolenia, bez naruszania prawa sąsiadów, co umożliwiało organom nadzoru budowlanego zakończyć prowadzone w stosunku do spornego budynku postępowanie naprawcze. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody Śląskiego, którą uchylono pozwolenie na rozbiórkę budynku gastronomiczno-handlowego i odmówiono jego udzielenia. Jako przyczynę takiego rozstrzygnięcia wskazano na brak wyjaśnienia przez Inwestora wątpliwości co do tego, czy rozbiórka przeprowadzona zostanie z poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich, tj. współwłaścicieli działki nr [...]. Jak wskazał organ odwoławczy, wątpliwości te winny być wyjaśnione w formie projektu rozbiórki, o którym mowa w art. 30b ust. 3 pkt 6 u.p.b. Przystępując do rozważań wskazać przyjdzie, że rozbiórkę budynku – w myśl art. 30b ust. 1 i 2 u.p.b. - można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia, a które wydaje na wniosek organ administracji architektoniczno-budowlanej (w tym przypadku Starosta [...]). Zgodnie z art. 30b ust. 3 u.p.b. do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się: 1) zgodę właściciela obiektu budowlanego lub jej kopię; 2) szkic usytuowania obiektu budowlanego; 3) opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych; 4) opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia; 5) pozwolenia, uzgodnienia, opinie i inne dokumenty, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, lub kopie tych pozwoleń, uzgodnień, opinii i innych dokumentów - nie dotyczy to uzgodnień i opinii uzyskiwanych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000; 6) projekt rozbiórki lub jego kopię - w zależności od potrzeb. W niniejszym przypadku organ odwoławczy nałożył na Inwestora obowiązek sporządzenia projektu rozbiórki spornego budynku przez osobę uprawnioną, co uzasadnił powiązaniem pergoli należących do jednego z Uczestników z dachem wspomnianego budynku. W zaskarżonej decyzji Wojewoda przywołuje cały ust. 3 art. 30b u.p.b. nie precyzując dokładnie podstawy dla wspomnianego obowiązku. W wezwaniu z dnia 13 września 2023 r. Wojewoda natomiast powołał się na art. 30b ust. 3 pkt 6 u.p.b. Wskazany wcześniej stan rzeczy – w ocenie Wojewody – może naruszać uzasadnione interesy osób trzecich, w tym przypadku współwłaścicieli działki nr [...] W swych poglądach organ odwoławczy nie pozostaje jednak spójny. Otóż w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że przyczyną wydania negatywnego dla Inwestora rozstrzygnięcia jest brak opisu sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Podnieść należy, że okoliczność ta stanowi obowiązkowy element wniosku o pozwolenie na rozbiórkę opisany w art. 30b ust. 3 pkt 4 u.p.b. Jeżeli chodzi o pierwszy z wymienionych elementów wniosku, o którym mowa w art. 30b ust. 3 pkt 6 u.p.b. to stwierdzić należy, że powinność załączenia projektu rozbiórki do wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę nie ma charakteru obligatoryjnego. Oznacza to, że wymóg ze strony organu administracji architektoniczno-budowlanej dotyczący dołączenia do wspomnianego wniosku projektu rozbiórki obiektu budowlanego ma charakter uznaniowy. Podejmując więc procesową decyzję w tej sprawie, organ nie może działać w sposób dowolny. Musi zatem dokładnie wskazać, odwołując się do wiedzy technicznej, jakie okoliczności (np. skomplikowana konstrukcja obiektu, zapewnienie bezpieczeństwa ludzi i mienia) uzasadniają konieczność sporządzenia tego projektu (zob. A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Gdańsk 2024, art. 30b). W kwestii elementu wniosku, o którym mowa w art. 30b ust. 3 pkt 4 u.p.b., zauważyć należy, iż opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, ma wskazywać rozwiązania, które pozwolą na ochronę wskazanych dóbr przed zagrożeniami wynikającymi z prac rozbiórkowych. Podkreślić jednak należy, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do dokonywania merytorycznej oceny zasadności trafności rozwiązań inżynieryjnych przyjętych w projekcie. Rękojmię prawidłowego przeprowadzenia robót rozbiórkowych stanowi natomiast w takim przypadku legitymowanie się przez osobę prowadzącą te prace odpowiednimi kwalifikacjami w zakresie budownictwa oraz ewentualna odpowiedzialność odszkodowawcza za szkodę doznaną przez właścicieli nieruchomości sąsiednich. Podkreślenia wymaga, że decyzja o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego, jest decyzją związaną. Jeżeli zatem inwestor wypełnił wszystkie obowiązki wskazane w ustawie właściwy organ nie móże odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 października 2024 r. sygn. akt II SA/Po 352/24, LEX nr 3774650). Dokonując oceny okoliczności, którymi kierował się Wojewoda stosując art. 30b ust. 3 pkt 6 u.p.b. stwierdzić należy, że są one nazbyt ogólne, aby uzasadniały nakładanie tego rodzaju obowiązku. Nie wykazał w zaskarżonej decyzji wystąpienia żadnych szczególnych uwarunkowań technicznych, których wystąpienie warunkowałoby obowiązek sporządzenia projektu rozbiórki. Samo twierdzenie o lokalizacji pergoli w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego do rozbiórki budynku, czy też jej ustabilizowanie poprzez jej przykręcenie do ściany tego budynku, nie tworzy jeszcze uzasadnienia dla nakładania dodatkowych obowiązków na Inwestora. Z wniosku wynika, że prace rozbiórkowe miały być prowadzone bez użycia sprzętu mechanicznego i w taki sposób, aby nie doprowadzać do naruszenia stateczności rozbieranego budynku, a także w taki sposób, aby usuwanie jednego elementu konstrukcyjnego nie wywoływało nieprzewidzianego upadku innego fragmentu konstrukcji (zob. wniosek – opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych oraz zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia). Tym samym uprawnionym było założenie, że prace nie spowodują zagrożenia dla osób lub mienia. Niezależnie od tego należy podnieść, że pełnomocnik Skarżącego stwierdził, że budynek gastronomiczno-handlowy na chwilę obecną nie istnieją, gdyż został rozebrany wobec przewlekłego prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie. Wojewoda uznał w odpowiedzi na skargę, że jest to okoliczność nieistotna, z czym jednak nie można się zgodzić. W doktrynie przyjmuje się, że bezprzedmiotowość może być powodowana przyczynami o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Znamiona pierwszego z wyróżnionych przypadków wykazuje śmierć strony ubiegającej się o uprawnienie osobiste, które nie przechodzi na jej następców prawnych, utrata bytu prawnego przez osobę prawną albo inną jednostkę organizacyjną, prowadzenie postępowania przez niewłaściwy organ lub brak legitymacji do występowania w postępowaniu (przymiotu strony). Przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy sprawa nie ma charakteru administracyjnego lub nie podlega załatwieniu w drodze decyzji, bądź została już ostatecznie rozstrzygnięta (res iudicata) albo gdy w wyniku zmian ustawodawstwa zniesiono daną kategorię uprawnień (obowiązków) lub nastąpiły takie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, które wykluczają osiągnięcie celu postępowania, np. doszło do utraty przez stronę własności bądź zniszczenia rzeczy, której ono dotyczy (zob. Z. Kmieciak [w:] J. Wegner, M. Wojtuń, Z. Kmieciak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 105). Odnosząc to do kontrolowanej sprawy, przyjąć należy, że rozebranie budynku stanowi o wystąpieniu bezprzedmiotowości o charakterze przedmiotowym. Nie powinno budzić wątpliwości, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 30b ust. 1 u.p.b. brak obiektu, którego ma dotyczyć pozwolenie o rozbiórce stanowi o niecelowości takiego postępowania, a w konsekwencji o jego bezprzedmiotowości. Podsumowując stwierdzić należy, że organ odwoławczy w toku dalszego postępowania winien w pierwszej kolejności ustalić, czy istnieje sporny budynek gastronomiczno-handlowy. Tylko potwierdzenie jego istnienia pozwala na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie postępowanie jest bezprzedmiotowe, co wskazuje na potrzebę umorzenia postępowania w sprawie. Jeżeli organ odwoławczy uzyska wiedzę o tym, że budynek nie został rozebrany, to procedując nad wnioskiem Inwestora, winien uwzględnić wskazania poczynione we wcześniejszej części uzasadnienia, dotyczące tego w jakich okolicznościach dopuszczalne jest stosowanie art. 30b ust. 3 pkt 6 u.p.b. Przeprowadzonym rozważaniom organ odwoławczy da wyraz w uzasadnieniu decyzji stosowanie do wzorca z art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ odwoławczy w niniejszej sprawie naruszyły przepisy prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1, a także art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.). O kosztach postępowania w kwocie 980 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 500 zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 215).