II SA/Gl 503/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2026 r. sprawy ze sprzeciwu J. Z. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 marca 2025 r., nr SKO.OS/41.9/616/2025/11001/BL w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia 13 marca 2026 r., nr SKO.OS/41.9/616/2025/11001/BL, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania J. Z. (dalej: skarżący) oraz J. K1.(opiekuna prawnego J.K.), od decyzji Wójta Gminy [...]. z 16 czerwca 2025 r. nr [...], którą: 1. w sprawie wniosku z dnia 8 lipca 2012 r. - odmówiono nakazania właścicielowi działki nr [...] J. K. nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie sąsiednim, tj. na działce nr [...] stanowiącej własność skarżącego, 2. w sprawie wniosku z dnia 18 października 2013 r. - odmówiono nakazania właścicielowi działki nr [...] J. K. nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie sąsiednim, tj. na działce nr [...] stanowiącej własność skarżącego, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę od ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W motywach uzasadnienia Kolegium w pierwszej kolejności zacytowało zmiany przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz Prawa wodnego. Biorąc pod uwagę te zmiany Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie należy stosować przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Następnie organ odwoławczy zacytował w całości przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r. i wyjaśnił, że kumulatywne wystąpienie wszystkich trzech wymienionych w nim przesłanek daje podstawę do zastosowania jednego ze środków służących przywróceniu stanu poprzedniego lub wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom. Dlatego organ orzekający w sprawie - dokonując oceny skutków zmian stanu wody na gruncie będących konsekwencją działań właściciela działki - winien przede wszystkim ustalić, czy przyczyniły się one do powstania szkody na gruncie sąsiednim. Sam fakt dokonania zmiany na terenie nieruchomości nie jest bowiem wystarczający do zastosowania art. 29 ust. 3 p.w. z 2001 r. Konieczne jest ustalenie, że zmiana stanu wody na gruncie wpłynęła szkodliwie na nieruchomość sąsiednią, przy czym między zmianą stosunków wodnych na gruncie a jej szkodliwym wpływem na grunty sąsiednie zachodzić musi adekwatny (typowy, przeciętny) związek przyczynowy. Dalej Kolegium podniosło, że w przedmiotowej sprawie zaskarżoną decyzją organ I instancji orzekł o: 1) w sprawie wniosku z dnia 8 lipca 2012 r. - odmowie nakazania właścicielowi działki nr [...] J. K. nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie sąsiednim, tj. na działce nr [...] stanowiącej własność skarżącego, 2) w sprawie wniosku z dnia 18 października 2013 r. - odmowie nakazania właścicielowi działki nr [...] J. K. nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie sąsiednim, tj. na działce nr [...] stanowiącej własność skarżącego. Kolegium wskazało, że w obszernym uzasadnieniu organ I instancji opisał zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, podał prawidłową podstawę prawną i dokonał wykładni stosowanych w postępowaniu przepisów prawnych, omówił sporządzone w toku postępowania opinie biegłych. Podjęta analiza doprowadziła organ I instancji do zajęcia stanowiska o odmowie nakazania właścicielowi działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie sąsiednim, to jest na działce nr [...] . Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że przedmiotem prowadzonego postępowania jest wyłącznie ustalenie, czy to właściciel nieruchomości nr [...] dokonał takich zmian stanu wody na swojej nieruchomości, że doprowadziły one do powstania konkretnych szkód na nieruchomości nr [...] , wskazanych we wnioskach o wszczęcie postępowania na podstawie art. 29 ustawy - Prawo wodne. Kolegium dodało, iż ma świadomość, że przedmiotowa sprawa charakteryzuje się wysokim stopniem skomplikowania, na który dodatkowy wpływ ma fakt, że postępowanie toczy się wiele lat oraz, że jeszcze w toku tych postępowań podnoszone są nowe okoliczności wymagające zbadania. W ocenie SKO sprawa sprowadza się jednakże do ustalenia, czy właściciel działki nr [...] zmienił stan wody na gruncie ze szkodą dla gruntu nr [...] i czy pomiędzy zmiana tą, a istniejącą szkodą istnieje związek przyczynowy. Ustalenia takie powinny zapaść w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a wskazywane okoliczności winny zostać w postępowaniu udowodnione. Jednocześnie Kolegium podniosło, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji wskazał, że właściciel nieruchomości nr [...] upatrywał zmian stanu wody na gruncie nr [...] w podjęciu następujących działań: 1) rozpoczęciu procesu budowlanego budynku gospodarczego murowanego na trasie przebiegu rurociągu na działce nr [...] (uprzednio [...] ), następnie rozebraniu elementów niezakończonego budynku gospodarczego oraz posadowieniu w jego miejsce całorocznego drewnianego budynku mieszkalnego, 2) nawiezieniu ziemi (nadkładu) na działkę nr [...] (uprzednio [...] ) w latach 2011-2012 skutkującego podniesieniem tejże działki w związku z pracami rekultywacyjnymi, 3) przerwaniu rurociągu na działce nr [...] (uprzednio [...] ) w dolnej części działki, 4) przerwaniu rurociągu na działce nr [...] (uprzednio [...] ) w górnej części działki. Kolegium zaznaczyło jednak, że zarówno pełnomocnik właściciela nieruchomości nr [...] , jak i właściciel działki nr [...] zasadnie podali w złożonych odwołaniach takie okoliczności, które nie zostały zbadane, bądź zanalizowane przez organ I instancji w prowadzonym postępowaniu, a mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego też SKO nakazało organowi I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu odnieść się do tych zarzutów. W odniesieniu do zarzutu pełnomocnika właściciela nieruchomości nr [...] co do [cyt:] "odmówienia nakazania właścicielowi działki [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce sąsiedniej tj. działce nr [...] w sprawie z wniosku z dnia 8 lipca 2012 r. pomimo, iż przepis art. 29 ust 2 ustawy Prawo wodne z 2001r. stanowi cyt., na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich"- w tym przypadku działania Spółki [...] w B. w roku 2011( dwukrotne przerwanie rurociągu na działce [...] obecnie [...] w tym jedno wg zeznań świadka A. T. za zgodą właściciela)" - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wskazało, że za orzecznictwem sądów administracyjnych należy przyjąć, że nałożone przez przepis art. 29 ust. 2 ustawy - Prawo wodne na właściciela nieruchomości obowiązki istnieją z mocy prawa i nie podlegają uregulowaniu w trybie decyzji administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zauważyło ponadto, że art. 62 k.p.a. nie wymaga zgody stron postępowania na zastosowanie zasady współuczestnictwa wyrażonej w tym przepisie. Stanowi on, że w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Stwierdziło, że organ I instancji wykazał zasadność połączenia spraw zainicjowanych wnioskami skarżącego z dnia 8 lipca 2012 r. i z dnia 18 października 2013 r. W sprawach wszczętych przedmiotowymi wnioskami właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, występuje w nich ta sama podstawa prawna, nadto wykazano, że dotyczą one tego samego stanu faktycznego. Zgłoszono bowiem zmianę stanu wody na gruncie - i okoliczności spowodowania tej zmiany ze szkodą dla gruntu sąsiedniego są przedmiotem badania w prowadzonym postępowaniu. Nie stanowi powodu prowadzenia odrębnych postępowań każda z czynności czy też każda z przyczyn odrębnie, które ewentualnie doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie. Istotą bowiem postępowania w sprawie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości w związku ze zmianą stanu wody na innej nieruchomości jest stwierdzenie takiej zmiany i jej szkodliwego wpływu na grunt sąsiedni. Zmiana stanu wody na gruncie może natomiast nastąpić z różnych przyczyn, czy też wskutek różnych działań, powinna być oceniona w toku prowadzonego postępowania, w realiach sprawy i nie w każdym przypadku powoduje konieczność prowadzenia postępowań odrębnych. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie istota sprowadza się do zbadania, czy właściciel nieruchomości nr [...] dokonał na tej nieruchomości zmiany stanu wody ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej, to jest działki o nr [...] . Obydwa postępowania przed ich połączeniem dotyczyły rurociągu przebiegającego od studni zbiorczej zlokalizowanej na działce nr [...] poprzez nieruchomość nr [...] oraz odprowadzającego wody opadowe z nieruchomości nr [...] . Wskazywane we wnioskach o wszczęcie postępowań szkody na nieruchomości nr [...] dotyczyły zalewania piwnic budynku mieszkalnego oraz uszkodzenia urządzenia wodnego uniemożliwiające jego prawidłowe funkcjonowanie. Podstawy do prowadzenia połączonego postępowania zatem w przedmiotowej sprawie wystąpiły. Na decyzję Kolegium z dnia 13 marca 2026 r. nr SKO.OS/41.9/616/2025/11001/BL sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł J. Z.. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: - uporczywe uchylanie się od merytorycznego załatwienia sprawy i ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego trwającego już 14 lat i wydanie 12-tej decyzji kasacyjnej w miejsce orzeczenia co do istoty sprawy, pomimo skompletowania w aktach sprawy całego materiału dowodowego dającego podstawę do orzekania w oparciu o przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2001r. na podstawie którego wszczęto przez Wójta Gminy [...]. postępowania administracyjne w roku 2012 i 2013, - celowe przedłużanie procedury administracyjnej co narusza zasadę szybkości i ekonomiki postępowania, - naruszenie art. 8 k.p.a. - prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, - uchylanie się od działań merytorycznych, które są równoważne działaniu organu pierwszej instancji co wiąże się z zasadą dwuinstancyjności i nie rozpatrzenie treści odwołania pomimo, że organ I instancji nie zastosował art. 132 §1 k.p.a., a organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji na stronie 8 wskazał, że cyt. "organ pierwszej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu odniesie się do podniesionych przez strony postępowania zarzutów" co jest obowiązkiem organu odwoławczego a nie organu I instancji, tym bardziej, że akta sprawy zawierają całość materiału dowodowego i należy tylko dokładnie się z nim zapoznać aby orzec co do istoty sprawy, - nie zastosowanie się do treści art. 136 k.p.a. w przypadku braku dowodu, który został nieprzeprowadzony a ma znaczenie w sprawie (organ odwoławczy ma prawo zlecić organowi pierwszej instancji przeprowadzenie uzupełniającego dowodu, lub sam go przeprowadzić), - celowe blokowanie rozstrzygnięcia w instancji odwoławczej z powodu rzekomo nowych kwestii nie omówionych przez organ I instancji a nie związanych bezpośrednio z badaniem 3 przesłanek wynikających z art. 29 ustawy Prawo wodne z 2001 r., czego konsekwencje przez 14 lat ponosi wnioskodawca pozbawiony prawa do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. W obszernym uzasadnieniu sprzeciwu przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w nim zarzutów. W ocenie skarżącego obecna decyzja Kolegium po 14 latach przerzucania się sprawą od organu I instancji do II instancji przedłuża na kolejne lata ostateczne rozpatrzenie wniosku pomimo, iż w aktach sprawy jest zgromadzony ogromny materiał dowodowy w większości dostarczony przez skarżącego, biegłych sądowych oraz rzeczoznawców powołanych w niniejszym postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na sprzeciw, Kolegium podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jego uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że na podstawie art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, od dnia 1 czerwca 2017 r. wprowadzono do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucję sprzeciwu, który przysługuje od rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Przepis art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 dalej "p.p.s.a.") stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest sprzeciw strony od decyzji SKO, uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Zakwestionowane przez stronę wnoszącą sprzeciw rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane z powołaniem się na art. 138 § 2 k.p.a. i ma charakter kasacyjny. Okoliczność ta ma kluczowe znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy, gdyż w obowiązującym stanie prawnym w świetle powołanego powyżej art. 64a p.p.s.a. jedynym środkiem zaskarżenia pozwalającym na poddanie wydanej w toku postępowania administracyjnego decyzji kasacyjnej kontroli sądu administracyjnego jest sprzeciw od tej decyzji. Sprzeciw jest środkiem zaskarżenia, różniącym się istotnie od klasycznej skargi. Jak wynika z art. 64e p.p.s.a. instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Celem instytucji sprzeciwu jest przyspieszenie rozpatrzenia i załatwienia sprawy administracyjnej co do jej istoty. Z tego względu sąd rozpoznaje sprzeciw, co do zasady, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, gdyż nie dokonuje merytorycznej oceny prawidłowości rozpatrzenia i załatwienia sprawy co do jej istoty (art. 64d § 1 p.p.s.a.). Wskazać także należy na art. 151a § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Konsekwencją powołanych powyżej uregulowań prawnych zawartych w przepisach p.p.s.a jest to, że sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy ocenia, czy w realiach danej sprawy organ ten zasadnie skorzystał z możliwości wydania takiej decyzji, czy też bezpodstawnie zaniechał załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego, rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej, jest więc przede wszystkim ustalenie, czy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Sąd administracyjny rozstrzygnąć zatem musi kwestię, czy na etapie postępowania odwoławczego wystąpiły przesłanki do odstąpienia przez organ II instancji od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga odniesienia się do treści art. 138 § 2 k.p.a. W świetle tego przepisu organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dla wykładni art. 138 § 2 k.p.a. istotne znaczenie ma art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Analiza norm procesowych wynikających z powyższych przepisów k.p.a. prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy może skorzystać z wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienia do skasowania decyzji organu I instancji tylko w sytuacji, w której organ ten, stosując środki wskazane w art. 136 § 1 k.p.a., nie będzie mógł we własnym zakresie naprawić wad postępowania pierwszoinstancyjnego co do wyjaśnienia "zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Badając w niniejszej sprawie – w świetle powyższych kryteriów – zasadność wydania przez SKO na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. zakwestionowanej sprzeciwem decyzji Sąd stwierdził, że okoliczności, jakimi w świetle jej uzasadnienia kierował się organ odwoławczy, nie dawały wystarczających podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaakcentować należy, że organ odwoławczy może skorzystać z art. 138 § 2 k.p.a. dopiero wtedy, gdy przeprowadzona w postępowaniu odwoławczym analiza zgormadzonego dotychczas materiału dowodowego nie pozwala na pełne ustalenia dotyczące tych okoliczności faktycznych, które determinują treść rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy Kolegium poprzestało w istocie na przytoczeniu części zarzutów podniesionych w odwołaniach pełnomocnika właściciela działki nr [...] oraz właściciela działki nr [...] (strony 6,7,8 decyzji SKO). Następnie zaś Kolegium ograniczyło się do ogólnikowego wskazania organowi I instancji, aby ten w ponownie prowadzonym postępowaniu odniósł się do tych zarzutów. Jednocześnie Kolegium zaniechało samodzielnej oceny tych zarzutów. Nie sposób bowiem potraktować jako wystarczają ocenę poprzestanie przez Kolegium na stwierdzeniu, wedle którego obie odwołujące strony "zasadnie podają w złożonych odwołaniach takie okoliczności, które nie zostały zbadane, bądź zanalizowane przez organ pierwszej w prowadzonym postępowaniu, a mogą mieć - zdaniem organu odwoławczego - wpływ na wynik sprawy." W ocenie Sądu jest to stwierdzenie niewystarczające. Kolegium powinno było bowiem odnieść się odrębnie do każdego z przytoczonych w uzasadnieniu decyzji tego organu, a podniesionych w odwołaniach zarzutów (strony 6,7,8 decyzji SKO). W ramach zaś tego odniesienia należało najpierw odróżnić, czy podniesiony zarzut sprowadza się do braku oceny już zgromadzonych dowodów, czy też – jako zarzut dalej idący – sprowadza się do tego, że w zgromadzonym materiale brak jest określonego dowodu, co skutkuje niekompletnością tego materiału i koniecznością jego uzupełnia o nowy, dotychczas nieprowadzony dowód. Jeżeli zatem pełnomocnik właściciela działki nr [...] zarzucił przykładowo: pominięcie zapisów w "Projekcie regulacji stosunków wodnych w obrębie byłego [...] , ponad 100 opisanych wyraźnych zdjęć, zeznań inspektora nadzoru, kierownika budowy, zeznań koordynatora, zdjęć załączonych do "Projektu regulacji stosunków wodnych w obrębie byłego, decyzji z roku 1965 nakazującej właścicielowi działki [...] wybudowania rurociągu i odprowadzania nim wód z działki do rowu wód powierzchniowych", to rolą Kolegium było najpierw stwierdzenie, czy dowody te znajdują się już w przekazanych przez organ I instancji aktach administracyjnych. W przypadku zaś stwierdzenia, że dany dowód już znajduje się w aktach administracyjnych, a organ I instancji się do niego nie odniósł i nie dokonał jego analizy i oceny, to wówczas, nie zważając na zaniechanie organu I instancji, taką analizę i ocenę powinien we własnym zakresie przeprowadzić organ odwoławczy. Sama konieczność przeprowadzenia analizy i oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czy jego części, spowodowana zaniechaniem przeprowadzenia takiej analizy i oceny przez organ I instancji jeszcze nie daje organowi odwoławczemu podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Inna rzecz, że Kolegium w zaskarżonej sprzeciwem decyzji nie przestawiło w istocie własnych ustaleń faktycznych. Rola organu odwoławczego nie może być sprowadzona wyłącznie do kontroli legalności rozstrzygnięcia organu I instancji. W świetle przepisów p.p.s.a. takie ograniczone w swej istocie działania są właściwe dopiero dla sądu administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym instancja odwoławcza ma charakter merytoryczny, w istocie w równym stopniu jak w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Wymaga to od organu samodzielnego przeanalizowania całości zgromadzonego materiału dowodowego w celu wyjaśnienia okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia, a następnie przedstawienia w uzasadnieniu decyzji samodzielnie ustalonego stanu faktycznego. Innymi słowy rozpatrując odwołanie organ odwoławczy ma za zadanie ponownie merytorycznie zbadać całą sprawą, a zatem także i tą część materiału dowodowego, co do którego w świetle uzasadnienia decyzji organu I instancji można przyjąć, że nie stanowiła ona przedmiotu badania i ustaleń tego organu. Dopiero stwierdzenie, że dostępny dla organu odwoławczego materiał dowodowy jest niekompletny i to w takim stopniu, że jego uzupełnienie przekraczałoby ramy dopuszczalnego w postępowaniu odwoławczym dodatkowego postępowania dowodowego, po stronie organu odwoławczego aktualizuje się uprawnienie do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Należy przy tym pamiętać, że nawet brak przeprowadzenia przez organ I instancji dowodu niezbędnego do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy nie oznacza jeszcze automatycznie zaistnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. W ramach postępowania odwoławczego możliwe jest bowiem przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, w ramach którego dojdzie do uzupełnienia materiału dowodowego w sytuacji, w której na etapie postępowania odwoławczego okazałby się on niekompletny. Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zakwestionowana sprzeciwem decyzja narusza art. 138 § 2 k.p.a. W związku z tym Sąd na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia Kolegium grzywny, o której mowa w art. 151a § 1 p.p.s.a. Brak jest bowiem obligatoryjnego wymierzenia organowi tej grzywny, co powoduje, że nawet w sytuacji zgłoszonego w sprzeciwie w tym przedmiocie żądania, to sąd ocenia, czy w istocie należy w okolicznościach konkretnej sprawy grzywnę na organ nałożyć. Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do zastosowania instytucji z art. 151a § 1 in fine p.p.s.a. W sprawie nie ma przesłanek by twierdzić, że wydanie decyzji kasacyjnej miało charakter celowy i zmierzało do uchylania się organu od merytorycznego rozpoznania sprawy. Z kolei sama wadliwość zaskarżonej decyzji nie uzasadnia wymierzenia grzywny (por. wyrok NSA z 24 września 2021 r., I OSK 1370/21). Na zasądzone od organu odwoławczego koszty składa się wpis sądowy od sprzeciwu (100 zł). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy Kolegium w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy ustali stan faktyczny i przedstawi go w uzasadnieniu decyzji, biorąc pod uwagę także tę część znajdującego się w aktach administracyjnych materiału dowodowego, który według organu odwoławczego nie stanowił dotychczas przedmiotu analizy i oceny organu I instancji lub analiza ta była niewystarczająca. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Kolegium rozstrzygnie, czy w sprawie ustalone zostały już wszystkie, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a jeżeli nie, to w pierwszej kolejności Kolegium rozważy przeprowadzenie we własnym zakresie dodatkowego postępowania dowodowe w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, ewentualnie zleci przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji. Powtórne zastosowanie przez Kolegium art. 138 § 2 k.p.a. będzie zaś mogło ewentualnie mieć miejsce jedynie wtedy, gdy w wyniku ponownie prowadzonego postępowania Kolegium, wykaże istnienie istotnych braków w materiale dowodowym i jednocześnie przekonująco uzasadni brak możliwości usunięcia tych braków w postępowaniu odwoławczym bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.