II SAB/Go 3/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 marca 2023 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Starosty do załatwienia wniosku strony skarżącej Fundacji z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, II. stwierdza, że Starosta dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Starosty na rzecz strony skarżącej Fundacji kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. Fundacja, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Starosty w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, co w ocenie strony skarżącej stanowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako: u.d.i.p.). Skarżąca w treści skargi wyjaśniła, że jest fundacją, której jednym z głównych celów statutowych jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych problemów i rozwiązań związanych z pomocą podmiotom. Strona wskazała, że jeden z prowadzonych projektów obejmuje m.in. badanie wpływu epidemii Covid-19 na trudności związane z zakładaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej. Biorąc to pod uwagę, skarżący wniósł do organu wniosek o udzielenie następujących informacji: 1. Czy organ oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym organowi terenie? Jeśli tak, to jakie formy pomocy były oferowane? 2. Ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w roku 2020 oraz 2021? 3. W jakiej wysokości organ zabezpieczył budżet na podobne działania w 2022 roku? Wniosek został złożony w drogą elektroniczną na adres: [...] wskazany w Biuletynie Informacji Publicznej organu. Skarżąca Fundacja podniosła następnie, że nie została powiadomiona w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Mając na uwadze powyższe okoliczności skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...]lutego 2022 r. oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że nie odebrał korespondencji e-mail wystosowanej w dniu [...] lutego 2022 r. przez Fundację, w związku z czym nie udzielił w ustawowym terminie żądanej odpowiedzi. Nadto obsługujący system informatycy stwierdzili, że z informacji uzyskanych od usługodawcy wynika, iż system e-mailowy organu gromadzi logi wszelkich połączeń retencyjnie przez okres ostatniego tygodnia wstecz. Nie ma zatem już możliwości, aby technicznie ustalić, czy taka wiadomość dotarła do systemu poczty elektronicznej organu. Starosta podkreślił przy tym, że pomimo upływu tak długiego okresu skarżąca nie upomniała się o udzielenie wnioskowanych informacji i nie wnosiła ponagleń, co świadczy o braku zainteresowania jej uzyskaniem. Zdaniem organu ponaglenie o udzielenie odpowiedzi na wniosek stanowiłoby mniejszą dolegliwość dla strony, aniżeli wywiedzenie skargi, doprowadzając jednocześnie do niezwłocznego i efektywnego uzyskania żądanych informacji. Starosta wskazał, iż po otrzymaniu skargi pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. udzielił odpowiedzi na wniosek strony. Wobec powyższego organ wniósł o odstąpienie od obciążenia kosztami postępowania, bowiem brak odpowiedzi na wniosek nie był działaniem zamierzonym. Według organu postawa strony skarżącej, a w szczególności wystąpienie ze skargą do Sądu po roku od złożenia wniosku, bez wcześniejszych ponagleń, może świadczyć o innych motywach działania Fundacji, aniżeli uzyskanie informacji publicznej. Sprawa została rozpatrzona przez Sąd w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako - p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w niniejszej sprawie skarga Fundacji na bezczynność Starosty w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, opisanego szczegółowo na wstępie. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, znajdująca zastosowanie w przedmiotowej sprawie, która to ustawa stanowi rozwinięcie konstytucyjnego prawa do informacji publicznej określonego w art. 61, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Dodać należy, iż w orzecznictwie sądowym za informację publiczną uznaje się każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty sprawujące funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Charakter informacji publicznej mają również informacje niewytworzone przez wskazane podmioty, lecz do nich się odnoszące. Informację publiczną stanowi zatem treść wszelkiego rodzaju dokumentów nie tylko bezpośrednio zredagowanych i wytworzonych przez wskazany podmiot. Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej zawiera przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w którym znalazły się m.in. informacje o treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji w świetle u.d.i.p. są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W sytuacji powiadomienia wnioskodawcy w terminie 14 dni od złożenia wniosku o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem informacji, udostępnienie następuje w terminie 14 dni od powiadomienia (art. 15 ust. 2 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu. W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, iż na gruncie u.d.i.p. bezczynność organu ma miejsce, gdy organ - będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej - nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w terminie 14 dni w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), nie informuje o wydłużeniu terminu do rozpoznania wniosku, nie wzywa do wykazania istotności udostępnienia żądanej informacji dla interesu publicznego w przypadku uznania żądanej informacji za informację przetworzoną, nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia lub umorzeniu (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że nie jest w posiadaniu informacji, że informacja dostępna jest na BIP lub że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Wskazać również należy, że na gruncie przepisów u.d.i.p. brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Przy czym za wniosek pisemny uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną (e-mail) – i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyrok NSA z 16 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1277/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl dalej jako CBOSA). Przyjmuje się również, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu – aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1968/15, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15, CBOSA). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (w tym poczty elektronicznej,) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14, CBOSA). Dlatego ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciążało ten organ, a nie skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15, CBOSA). Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż nie ulega wątpliwości, iż skarżąca zwróciła się do skarżonego organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Nie było kwestionowane w sprawie, iż żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. oraz że organ do którego skarżąca skierował wniosek jest organem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Nie mogła odnieść spodziewanego skutku argumentacja organu dotycząca braku doręczenia przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jak wyżej podniesiono wniosek może zostać złożony również w formie elektronicznej, a skierowanie go na prawidłowy adres poczty elektronicznej organu stwarza domniemanie jego doręczenia. Domniemanie to może zostać obalone poprzez wykazanie, że wniosek nie wpłynął na dany adres poczty elektronicznej, a okoliczności tej organ może dowodzić wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi. W wyroku z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3397/18 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko zgodnie z którym potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. Pogląd ten Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela. W badanej sprawie organ nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie twierdzeń o braku wpływu na jego adres poczty elektronicznej przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić zatem należy, że organ dopuścił się bezczynności, o której mowa powyżej. Bezspornie bowiem informacja została udzielona po terminie 14 dniowym, tj. powinna być udzielona do [...] marca 2022 r., a tymczasem została wysłana skarżącej dopiero w dniu 17 stycznia 2023 r.– po otrzymaniu przez organ skargi. W takiej sytuacji zachodziła zatem podstawa do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności, gdyż brak było podstaw do formułowania rozstrzygnięcia zobowiązującego organ do jej udzielenia, o czym orzeczono w punkcie I wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalniało jednak sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie, bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II. sentencji wyroku. Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, można powiedzieć że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. np. wyrok NSA z 22 września 2021 r., sygn. akt III OSK 995/21, LEX nr 3227754.). Zdaniem Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie nie ma cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Na taką ocenę ma wpływ stosunkowo nieznaczne przekroczenie terminu w udostępnieniu żądanej informacji, ponadto jak wynika z wyjaśnień organu nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji nie stanowiło przejawu złej woli, bądź zaniedbywania obowiązków, a udostępnienie informacji publicznej nastąpiło niezwłocznie po złożeniu skargi do Sądu. O kosztach postępowania (pkt III sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 206 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej łączną kwotę 357 tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na którą składają się : wpis - 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 535), opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz połowa wynagrodzenia pełnomocnika strony będącego adwokatem w wysokości 240 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Przyznanie połowy wynagrodzenia adwokackiego, zdaniem Sądu, znajduje oparcie w okolicznościach niniejszej sprawy oraz tym, że nakład pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie nie był jednorazowy, gdyż ten sam pełnomocnik występował w podobnych sprawach ze skargami na bezczynność organów stosując ten sam "wzorzec" skargi (m.in. wyrok WSA w Opolu z 7 czerwca 2022 r., II SAB/Op 12/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 kwietnia 2022 r., II SAB/Go 22/22, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 marca 2022 r., II SAB/Rz 10/22 i z 8 lutego 2022 r., II SAB/Rz 178/21, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 marca 2022 r., II SAB/Bk 11/22, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 15 czerwca 2022 r., II SAB/Go 44/22, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 listopada 2022 r., II SAB/Go 91/22 oraz inne). Z tych względów, traktując niniejszą sprawę jako "uzasadniony przypadek", na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd zmiarkował wysokość przyznanego wynagrodzenia adwokackiego do połowy jego standardowej stawki.