II SAB/Rz 20/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia P. z siedzibą w L. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego - postanawia - I. odrzucić skargę; II. zarządzić zwrot od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia P. z siedzibą w L. kwoty 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem uiszczonego wpisu sądowego.

W dniu 22 lutego 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga Stowarzyszenia [...] (dalej: "Skarżąca" lub "Stowarzyszenie") na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] (dalej: "Prezes" lub "Organ") w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 17 lipca 2022 r. Stowarzyszenie zwróciło się do Organu o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia MB z funkcji biegłego ustanowionego przy Sądzie Okręgowym w [...] . Wniosek wpłynął do Sądu Okręgowego w [...] 20 lipca 2022 r. W piśmie z 29 sierpnia 2022 r. Prezes poinformował Skarżącą, że nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania we wnioskowanej sprawie. W ocenie Skarżącej powyższe oznacza, że Organ pozostaje w nieusprawiedliwionej bezczynności, bowiem do dnia wniesienia skargi nie wszczął postepowania w sprawie, względnie nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. To zaś stanowi o naruszeniu art. 35 w zw. z art. 36 w zw. z art. 31 § 1 pkt 1 w zw. z art. 31 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a.". Mając na uwadze powyższe, Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie bezczynności Organu, zobowiązanie Organu do załatwienia wniosku oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, ze w piśmie z 29 sierpnia 2022 r. rozstrzygnął wniosek Skarżącej o zwolnienie z funkcji biegłego poprzez odmowę wszczęcia postępowania. Pismo to zawiera bowiem wszystkie określone art. 124 K.p.a. elementy do uznania go za postanowienie. Wskazano w nim bowiem organ wydający rozstrzygniecie, adresata, zawarto rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby upoważnionej do reprezentacji organu. W takiej sytuacji należy przyjąć, że w opisywanej sprawie wydano wadliwe ale jednak postanowienie w rozumieniu K.p.a., podlegające zaskarżeniu w drodze zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie Skarżąca bezczynność Organu upatruje w braku wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia MB z funkcji biegłego ustanowionego przy Sądzie Okręgowym w [...] , względnie wydania postanowienia o odmowie wszczęcia takiego postepowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Na wstępie wymaga wskazania, że bezczynność prezesa sądu okręgowego polegająca na niezałatwieniu wniosku o zwolnienie danej osoby z funkcji biegłego tego sądu, podlega kognicji sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Lublinie z 27 września 2022 r. III SAB/Lu 29/22; dostępny na stronie: orzezcenia.nsa.gov.pl). Niemniej zasadniczym warunkiem dopuszczalności tak skargi jest ustalenie, że w dniu jej wniesienia skarżony organ pozostaje w bezczynności. Wymaga bowiem wskazania, że uchwałą z 22 czerwca 2020 r. II OSP 5/19 (dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że treść art. 149 § 1 pkt 3) P.p.s.a. nie uprawnia do wniosku, że dopuszczalne jest merytoryczne orzekanie przez sąd w sprawie ze skargi na bezczynność, złożonej w dacie, gdy kwestionowane postępowanie zostało zakończone, zaś z samego "deklaratoryjnego" charakteru wydanego na tej podstawie orzeczenia nie można wyprowadzać żadnych innych wniosków, niż wynikające z analizy treści przepisu, na podstawie którego orzeczenie zastało wydane. Stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) P.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności następuje w wyniku uwzględnienia skargi na bezczynność, której przedmiot określony jest zdefiniowanym w art. 37 § 1 pkt 1) K.p.a. stanem bezczynności, istniejącym w dacie wniesienia skargi i zakwestionowanym ponagleniem. Z tego powodu należy przyjąć, że ocena zasadności skargi na bezczynność może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi. Odnosząc powyższe rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że Prezes Sądu Okręgowego w [...] nie pozostawał w bezczynności na dzień wniesienia przez Stowarzyszenie skargi na bezczynność. Otóż pismo Organu z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] stanowi w istocie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego we wnioskowanej przez Skarżącą sprawie. Zawiera bowiem minimum elementów określonych art. 124 § 1 i 2 K.p.a. Zgodnie z ww. regulacją, postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania (§ 1) oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (§ 2). Pismo Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z [...] sierpnia 2022 r. w sposób nie budzący wątpliwości zawiera oznaczenia wydającego je organu, datę wydania, oznaczenie strony oraz rozstrzygniecie. W piśmie wskazano wprost, że wobec całokształtu sprawy Organ nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia MB z funkcji biegłego sądowego. Zawiera również uzasadnienie wyrażonego stanowiska z powołaniem przepisów prawa. Oznacza to, że Organ – wbrew stanowisku Skarżącej – rozpoznał żądanie Stowarzyszenia i odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego we wnioskowanej sprawie. Sąd dostrzega, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydane przez Organ nie zawiera pouczenia o przysługującym Skarżącej prawie jego zaskarżenia. Nie zawiera również wskazania podstawy prawnej samej odmowy wszczęcia postępowania, tj. art. 61a § 1 K.p.a. Niemniej uchybienia te w ocenie Sądu nie podważają kwalifikacji pisma Organu z 29 sierpnia 2022 r. jako postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Za minimum elementów niezbędnych do uznania pisma za postanowienie uznaje się bowiem oznaczenie organu administracji wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. Z oczywistych względów okoliczności te winny natomiast zostać wzięte pod uwagę przy ewentualnym wniosku o przywrócenie terminu do jego zaskarżenia. Z uwagi natomiast na fakt, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego podlega zaskarżeniu (art. 61a § 2 K.p.a.), Sąd oceniając dopuszczalność skargi na bezczynność nie był władny do merytorycznej oceny stanowiska wyrażonego przez Prezesa. Wskazane wyżej okoliczności uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu i obligują Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 ust. 1 pkt 6 P.p.s.a. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.