III FSK 1512/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, , po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 2414/22 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2022 r. nr 1401-IEW3.4121.19.2022.BF w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 30 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2414/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "sąd I instancji") oddalił skargę M. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor", "Organ") z dnia 22 sierpnia 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi oraz odmowy jego przywrócenia do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako byłego członka zarządu Spółki H. S.A. (dalej: "Spółka") wraz z drugim członkiem zarządu, tj. R. W. oraz Spółką za zaległości Spółki z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące marzec i kwiecień 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący zaskarżył go w całości, zrzekając się rozprawy oraz wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie: 1. art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm., dalej: "o.p."), tj. naruszenie zasady praworządności w związku z pozbawieniem strony możliwości udziału w prowadzonym postępowaniu podatkowym i prowadzeniu postępowania podatkowego w sposób naruszający obowiązujące przepisy, 2. art. 121 § 1 i § 2 o.p., tj. naruszenie zasady zaufania obywateli do organów podatkowych poprzez prowadzenie postępowania w sposób prowadzący do zakwestionowania tej zasady nieudzielanie stronie informacji i wyjaśnień dotyczących prowadzonego postępowania, 3. art. 122 w zw. z art. 187 o.p., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy co skutkowało błędnymi ustaleniami organu w wydanej decyzji, 4. art. 123 § 1 o.p., tj. zasady czynnego udziału strony poprzez pominięcie jej we wszystkich czynnościach prowadzonych przez organ, 5. art. 149 o.p., poprzez uznanie, że w sprawie doszło do uznania za doręczone pism, postanowień i decyzji, 6. art. 150 § 2 i § 3 o.p., poprzez pominięcie przez Sąd zawiadomienia o pozostawieniu pisma w miejscu wraz z informacją o sposobie odbioru, 7. art. 162 § 1 i § 2 o.p., poprzez uznanie, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Skarżącego na swoją rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie dotyczyła wykładni oraz zastosowania art. 162 o.p. oraz art. 145 § 2 o.p. Strona Skarżąca podnosiła, że P. A., do którego jako pełnomocnika strony była kierowana wszelka korespondencja w sprawie, w tym decyzja organu I instancji, był jej pełnomocnikiem do 22 maja 2020 r. Dlatego też, korespondencja nie może być uznana za skutecznie prawnie doręczoną. Również argumentowano, że P. A. nigdy nie był pełnomocnikiem strony, co do spraw związanych z pełnieniem obowiązków członka zarządu Spółki, a decyzja organu I instancji dotyczyła odpowiedzialności strony, jako osoby trzeciej za zaległości podatkowej tej Spółki. Organ I instancji natomiast twierdził, że z akt sprawy wynika udzielenie P. A. pełnomocnictwa ogólnego do dnia 31 grudnia 2021 r., a przez to wszelka korespondencja w sprawie, również decyzja opisywana wyżej decyzja, zostały doręczone w sposób prawidłowy. Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznaje zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej. W szczególności nietrafny jest zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 162 § 1 i § 2 o.p., poprzez uznanie, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania. Stosownie do postanowień przepisu art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkami przywrócenia terminu są: złożenie w terminie 7 dni wniosku w tym przedmiocie, dokonanie czynności dla której określony termin upłynął, uprawdopodobnienie braku winy w spowodowaniu przekroczenia terminu i zachowanie terminu przewidzianego do jego wniesienia. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności strony dbającej należycie o swoje interesy, a przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie bowiem wskazuje się, że a contrario przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II FSK 157/23). Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, ciążył na Skarżącym. Zasadnie przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w tym przypadku Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności, jako byłego członka zarządu Spółki. Z materiału dowodowego znajdującego się w akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy należy wnosić, że zostało złożone pełnomocnictwo ogólne dla P. A. (k. 19 -18, akt administracyjnych). Z rubryki E formularza, na którym złożono przedmiotowe pełnomocnictwo (tj. okres obowiązywania pełnomocnictwa) jasno wynika data, do której pełnomocnictwo ogólne miało obowiązywać – 31 grudnia 2021 r. W myśl przepisu art. 138d § 1 o.p., pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych. W tej sytuacji pełnomocnictwo ogólne udzielone P. A., upoważniało go również do reprezentowania Skarżącego w ramach postępowania dotyczącego jego odpowiedzialności podatkowej, jako osoby trzeciej. Skarżący nie zgłosił wypowiedzenia pełnomocnictwa, na które to zdarzenie powołuje się zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w skardze. Dlatego też właściwie ocenił WSA, że prawidłowo doręczano w sprawie dotyczącej odpowiedzialności Skarżącego, jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki wszelką korespondencję, w tym decyzję organu I instancji, które to były doręczane przed datą wygaśnięcia pełnomocnictwa ogólnego. Nie przekazanie decyzji Skarżącemu obciąża pełnomocnika, a przez to nie może być ona brana pod uwagę w kontekście zaistnienia przesłanki braku winy, o której mowa w przepisie art. 162 o.p. Zasadnie przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że odmienna interpretacja, doprowadziłaby do niezasadnego wniosku o automatycznym uprawdopodobnieniu braku winy w każdej sytuacji, w której pełnomocnik nie przekazuje korespondencji swojemu mocodawcy. Natomiast wina pełnomocnika w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, wywołuje negatywny skutek w stosunku do mocodawcy. Z tego powodu również pozostałe zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej przez Skarżącego, nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. s. Mirella Łent s. Jolanta Sokołowska s. Sławomir Presnarowicz (spr.)