III FSK 516/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 stycznia 2026 r. sygn. akt I SA/Lu 160/25 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 7 stycznia 2025 r. nr 0601-IEE.7192.235.2024.2 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonych postanowień.

1. Wyrokiem z 9 stycznia 2026 r., I SA/Lu 160/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. K. (dalej: "skarżący", "strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 7 stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. 2. Od tego wyroku, 21 marca 2026 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonych postanowień. Wniosek ten uzasadniono wysokim prawdopodobieństwem wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie strony wykonanie zaskarżonych decyzji i kontynuowanie egzekucji pozbawi skarżącego środków finansowych niezbędnych od realizacji podstawowych potrzeb życiowych. Egzekucja naruszy również prawa osób trzecich - właściciela nieruchomości w D. Jakkolwiek przy rozpoznaniu rzeczonego wniosku nie ocenia się legalności zaskarżonych decyzji, to jednak stopień uchybień w toku postępowania pierwotnego zmusza do poddania w wątpliwość zasadność egzekwowania należności których urząd skarbowy nigdy de facto nie zbadał w sposób prawidłowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. 3. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. post. NSA z 14 listopada 2022 r., III FSK 1189/22). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy podkreślić, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że co do zasady przymiotu wykonalności nie będą miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61 oraz przykładowo postanowienie NSA: z 23 września 2009 r., II FZ 342/09; z 30 października 2009 r., II FZ 417/09). Kwestią podstawową zatem w postępowaniu mającym za przedmiot wstrzymanie wykonalności skarżonej decyzji lub postanowienia jest zatem ocena, czy akt ten nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie może natomiast być przedmiotem wstrzymania wykonania akt, który wykonaniu nie podlega. Gdyby niniejsze postępowanie dotyczyło decyzji, która kreowała zobowiązanie podatkowe strony, wówczas można by ją wstrzymać. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Jest to niewątpliwie rozstrzygnięcie o charakterze proceduralnym i nie wywołuje skutków materialnoprawnych. Przedmiotowe postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym, którego bieg wstrzymać chce skarżący, nie podlega wykonaniu, czyli przymusowej realizacji, gdyż nie nakłada ono na skarżącego żadnych obowiązków; dlatego też nieporozumieniem jest rozważanie, czy korzystnym dla podatnika (tj. chroniącym przed wyrządzeniem znacznej szkody bądź przed spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków) będzie wstrzymanie jego wykonania. Skoro zaskarżone postanowienia nie nakładają na skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy nie istnieje możliwość wstrzymania ich wykonania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a.